AI trong dòng chảy sáng tạo

Trợ thủ mới của sáng tạo

Một năm trở lại đây, không khó để bắt gặp những bản nhạc được viết hoàn toàn bằng AI trên mạng xã hội. Nhiều nền tảng AI được thiết lập, cho phép người dùng nhập câu lệnh, nhập lời bài hát, chọn phong cách hòa âm, thể loại nhạc mong muốn và “ra lệnh” cho AI “sáng tác” một bài hát chưa đến 1-2 phút.

Anh Lê Hoàng Sinh, làm việc trong ngành truyền thông kiêm quản lý một kênh Tiktok về du lịch chia sẻ: “Công việc của tôi là quay và giới thiệu các điểm ăn uống, trải nghiệm thiên nhiên với chi phí phù hợp. Trong một số trường hợp, tôi sử dụng ChatGPT để lên kịch bản, biên tập nội dung, sau đó dùng các ứng dụng AI tạo giọng nói để lồng vào video. Điều này giúp tôi có thêm nhiều ý tưởng, tối ưu hiệu suất sản xuất video”.

Trên góc nhìn người sản xuất âm nhạc, anh Nguyễn Thanh Hùng, producer tại Spice Records (Hội An) cho hay, AI giúp tiết kiệm thời gian với nhiều công cụ hỗ trợ sản xuất, hòa âm phối khí, tách track, gợi ý giai điệu bài hát dựa trên một vòng hòa thanh hoặc giúp sửa giai điệu… cho tới khâu hậu kỳ, hoàn thiện bài hát.

Mặt trái của công nghệ

Đi cùng sự phát triển của AI là những mặt trái từ việc lạm dụng này. Producer Nguyễn Thanh Hùng nhìn nhận: “Khi mọi thứ trở nên dễ dàng nhờ AI thì ranh giới giữa nhà sáng tạo thật và “máy móc âm nhạc” có nhiều hệ lụy. Âm nhạc viết bằng AI sẽ trở nên đại trà, thiếu cảm xúc, thiếu chiều sâu, mang tính chất “ăn xổi”. Nặng nề hơn là ảnh hưởng nền văn hóa âm nhạc Việt Nam - vốn có những âm hưởng, giai điệu, cách phát âm, cách đặt dấu câu đặc trưng…”.

Theo anh Hùng, hiện nay AI có thể lấy dữ liệu, tổng hợp và đưa ra kết quả. Nhiều AI đang sử dụng giọng của nghệ sĩ, tự ý thu thập giọng hát, âm thanh nhạc cụ… của các nghệ sĩ để tạo ra nội dung. Thực tế AI không tự sáng tạo nên rủi ro lớn vẫn là bản quyền. Thực trạng hiện nay là nhiều kênh YouTube lạm dụng AI tạo ra hàng nghìn bản nhạc mỗi ngày để kiếm view và trục lợi từ người nghe. Nhiều người đổ xô làm nội dung như vậy và cho đó là sáng tạo, điều này khiến giá trị thực sự bị xem nhẹ.

Anh Trần Đức Sơn, làm việc tại một studio ảnh ở Đà Nẵng cho hay, thời gian gần đây rộ lên xu hướng sử dụng AI tạo ảnh chân dung theo phong cách chuyên nghiệp, kèm theo dòng hướng dẫn từ các cộng đồng AI với nội dung: “Không cần bỏ tiền thuê thợ chụp ảnh, chỉ cần nhập ảnh của bạn và gia đình, chỉ mất 30 giây để có một bức ảnh đẹp”.

“Về cơ bản, nhu cầu có ảnh đẹp là thiết thực. Tuy nhiên, không thể đánh đổi hay so sánh giá trị của một bức ảnh từ AI qua những đường nét giả lập với một bức ảnh chụp người thật/việc thật. AI hỗ trợ tốt cho chúng tôi trong hậu kỳ ảnh các thể loại, phục chế ảnh, đặc biệt là ảnh liệt sĩ, ảnh người thân đã mất của khách hàng và thiết kế nói chung, nhưng chỉ là một phần nào đó”, anh Sơn nói.

Sống cùng AI

ThS. Phan Thị Bích Ngọc, giảng viên ngành Truyền thông đa phương tiện, Đại học Swinburne Việt Nam - cơ sở Đà Nẵng cho biết: “Sinh viên tại trường đã được phép sử dụng AI trong một số môn học. Trên quan điểm của tôi, nên định hướng mọi người dùng AI một cách đúng đắn, có đạo đức và hiệu quả”.

Cùng quan điểm, producer Nguyễn Thanh Hùng nhấn mạnh thông điệp “AI không phải đối thủ mà chỉ là công cụ”. Người nghệ sĩ hiện đại cần hài hòa giữa sáng tạo với ứng dụng công nghệ, giữ bản sắc riêng của mình. Một ca sĩ cất giọng, một nhạc công chơi đàn hay một bản phối vang lên là người nghe có thể hình dung bài hát này, màu sắc này là đặc trưng và không AI nào có thể “làm giả” được, dù hiện đại đến mấy.

“Từ những nhạc sĩ gạo cội thế hệ trước như Văn Cao, Phạm Tuyên, Ngô Thụy Miên… đến Trần Tiến, Phú Quang, Đức Trí… hay hiện tại có Sơn Tùng MTP, Thắng, Nguyễn Văn Chung, Phan Mạnh Quỳnh…, họ đều có những sáng tác lưu dấu trong suốt sự nghiệp với bản sắc riêng. Đó là chất riêng của mỗi người mà AI không thể làm được”, anh Hùng nêu ví dụ.

Theo nhạc sĩ Lee Trọng, ở khía cạnh bản quyền âm nhạc và AI, nghệ sĩ, người làm nhạc nên chủ động đăng ký bảo vệ tác phẩm của mình qua Cục bản quyền tác giả và Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam để toàn vẹn tác phẩm và quyền hạn.