Ấn Độ “soán ngôi” Trung Quốc trong cuộc đua smartphone

Theo báo cáo mới nhất từ công ty nghiên cứu thị trường Canalys, Ấn Độ vừa chính thức soán ngôi Trung Quốc để trở thành nhà xuất khẩu smartphone lớn nhất vào Mỹ trong quý II/2025. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một quốc gia khác phá vỡ sự thống trị lâu năm của “công xưởng thế giới” Trung Quốc trong lĩnh vực này, với thị phần của các thiết bị “Made in India” tăng vọt từ 13% lên 44% chỉ trong vòng một năm (2024).

Chiến lược “Trung Quốc + 1”

Sự thay đổi này không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà là kết quả của chiến lược có tính toán kỹ lưỡng từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Trong nhiều năm qua, Apple đã âm thầm thực hiện chiến lược “Trung Quốc + 1” (China Plus One), tức chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng bằng cách xây dựng thêm các căn cứ sản xuất khác nữa bên ngoài Trung Quốc.

Theo chuyên gia phân tích chính Sanyam Chaurasia của công ty Canalys, “Ấn Độ đã trở thành trung tâm sản xuất smartphone hàng đầu cho thị trường Mỹ lần đầu tiên trong quý II/2025, chủ yếu do Apple đẩy nhanh việc chuyển dịch chuỗi cung ứng sang Ấn Độ trong bối cảnh bất ổn thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc”.

Những con số từ báo cáo của Canalys cho thấy quy mô đáng kinh ngạc của cuộc chuyển dịch này. Tổng khối lượng smartphone sản xuất tại Ấn Độ đã tăng vọt 240% so với cùng kỳ năm trước, trong khi thị phần của Trung Quốc sụt giảm nhanh chóng từ 61% xuống chỉ còn 25%. Điều đáng chú ý là Trung Quốc thậm chí còn tụt xuống vị trí thứ 3, sau cả Việt Nam với 30% thị phần.

Tác động từ thuế quan Mỹ

Động lực thúc đẩy “cuộc di cư sản xuất” lịch sử này không gì khác ngoài những đòn thuế quan mạnh tay của Tổng thống Mỹ Donald Trump thời gian qua. Theo đài CNN, mặc dù các thiết bị smartphone và đồ điện tử chứa chip bán dẫn được miễn trừ khỏi chính sách “thuế quan đối ứng” của ông Trump, nhưng CEO Apple Tim Cook vẫn phải đối mặt với mức thuế tối thiểu 20%.

Cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã leo thang nghiêm trọng khi ông Trump áp đặt mức thuế “khổng lồ” 145% lên toàn bộ hàng hóa Trung Quốc hồi đầu năm nay, buộc Bắc Kinh phải đáp trả bằng mức thuế 125% lên hàng hóa Mỹ. Tình hình chỉ tạm lắng xuống khi hai bên đồng ý “giảm đáng kể” các mức thuế đối ứng trong 90 ngày vào tháng 5.

Như các chuyên gia của Canalys nhận định, “kết quả bất định của các cuộc đàm phán giữa Mỹ với Trung Quốc đã đẩy nhanh việc tái định hướng chuỗi cung ứng”. Xu hướng này không chỉ kéo dài mà còn mở rộng thành một hiện tượng toàn ngành, khi các công ty cố gắng đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Tác động của cuộc chiến thương mại này đã thể hiện rõ trên thị trường smartphone Mỹ. Theo kênh CNBC, doanh số iPhone tại Mỹ giảm 11% trong quý II xuống 13,3 triệu máy sau khi tăng trưởng 25,7% trong quý trước. Dù vậy, Apple vẫn giữ vững vị thế dẫn đầu với 49% thị phần, mặc dù giảm từ mức 56% của cùng kỳ năm trước.

Triển vọng tương lai vẫn còn nhiều bất định. Các nhà đàm phán thương mại Mỹ và Trung Quốc đang gặp nhau tại Thụy Điển tuần này để thảo luận về việc gia hạn thời gian ngừng áp mức thuế cao nhằm có thêm thời gian đàm phán để đạt được một thỏa thuận lâu dài. Nhưng bất kể kết quả ra sao, cuộc cách mạng chuỗi cung ứng đã bắt đầu và Ấn Độ đang nổi lên là bên giành chiến thắng lớn nhất tính tới nay.