Gửi bình luận
VHXQ - Giữa lòng đô thị di sản Hội An, những bóng đa cổ thụ trăm năm tuổi vẫn bền bỉ giữ sắc xanh. Dưới những tán cây xanh thẳm ấy, là không gian văn hóa sâu lắng của cộng đồng, nơi bao ký ức được neo giữ và không ngừng lan tỏa.
Cùng với những công trình kiến trúc cổ kính, những dãy phố rêu phong, bề dày lịch sử - văn hóa mỗi làng xã, sự phát triển vàng son của đô thị thương cảng quốc tế Hội An còn được kể qua những tán xanh đại thụ trong mỗi di tích, trên mỗi cung đường.
Mỗi tấc rễ cắm sâu vào lòng đất như mạch sống kết nối các tầng lớp văn hóa để nuôi dưỡng những tán xanh sum sê, biểu trưng cho sự thịnh vượng, ước nguyện trường tồn.
Viếng thăm những ngôi cổ tự hay các đình, miếu cổ như chùa Phước Lâm, Chúc Thánh, Viên Giác, Hải Tạng, đình Xuân Mỹ, lăng Ông Cẩm Nam, miếu tổ nghề gốm Nam Diêu,… ấn tượng sâu sắc trong lòng nhiều người không chỉ vẻ đẹp kiến trúc hay hệ thống thờ tự đặc sắc mà còn là những cây đại thụ xanh tỏa bóng, thân gồ ghề dấu tích thời gian.
Trong tiếng chuông chiều và tiếng gió rì rào qua tán lá, dường như những câu chuyện trăm năm về các bậc khai sơn, trụ trì đức độ vẫn đang được kể lại, bồi đắp thêm trang sử của chốn thiền môn.
Dạo qua các tuyến đường Trần Hưng Đạo, Phan Châu Trinh, Trần Cao Vân, Nguyễn Trường Tộ, Thái Phiên, Hoàng Diệu,… bóng xà cừ cao vút, tán đa rộng lớn mang lại không khí trong lành, dịu mát.
Mỗi cây cổ thụ đều lưu giữ những ký ức lịch sử và giá trị văn hóa sâu đậm gắn với tiến trình phát triển của phố cảng Hội An.
Trong số đó, cây Da kèn trên đường Trần Cao Vân gắn với nhiều ký ức của người dân phố Hội.
Tên gọi này xuất phát từ việc đội lính tập thời Pháp thuộc thường tụ họp dưới gốc đa để luyện kèn.
Nhà nghiên cứu Trương Đình Quang trong bài viết “Cây cối ở phố Hoài - cây Da kèn” từng viết: "Các quan lính khố xanh, còn có tên là lính tập… Đội lính lấy chỗ gốc cây đa làm nơi thổi kèn. Thế là có tên cây Da kèn...”.
Cách cây Da kèn hơn 200m về phía tây có cây đa miếu Ngũ Hành nhà lao Thông Đăng, thân cây bao trùm ngôi miếu cổ thờ bộ tượng Ngũ Hành có giá trị nghệ thuật cao.
.jpg)
Không chỉ là chứng tích văn hóa lâu đời của làng Cẩm Phô, cây đa còn là chứng nhân lịch sử, gắn với sự kiện đêm 30/4/1954, hơn 1.200 đồng bào, chiến sĩ cách mạng bị giặc Pháp giam cầm, tra tấn tại đây được giải thoát.
Một cây đa đặc biệt khác là cây đa Bia yểm thủy đạo phía sau đình Cẩm Phô, gắn với nhiều câu chuyện thú vị được dân gian phố Hội truyền kể.
Tài liệu Quảng Nam xã chí do Viện Viễn Đông bác cổ thực hiện năm 1941 - 1943, phần chép về làng Cẩm Phô cho biết: “Sau đình có một tấm bia, tương truyền bia ấy là đạo bùa để trấn thủy”.
Tấm bia độc đáo này nằm trong am nhỏ xây bằng gạch được thân cây đa đại thụ bao bọc. Mặt bia xoay hướng bắc, khắc chòm sao, bùa chú và dòng chữ Hán chính giữa “Bắc Đế sắc lệnh lập cực ngự phong yểm thủy đạo”.
Theo tư liệu và truyền thuyết dân gian, tấm bia cùng Chùa Cầu được người Nhật xây dựng nhằm trấn thủy, cải hóa dòng chảy bất lợi, tạo nên một điểm nhấn độc đáo trong không gian văn hóa - tâm linh của thương cảng Hội An.
Cây xanh và không gian xanh là thành phần thiết yếu của đô thị, đóng vai trò như “lá phổi” điều hòa vi khí hậu, lọc không khí, giảm bụi và tiếng ồn.
Đối với các đô thị hiện đại, việc tăng cường mảng xanh và bảo tồn cây cổ thụ không chỉ góp phần giữ gìn môi trường trong lành mà còn có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, gìn giữ không gian và các giá trị lịch sử - văn hóa cộng đồng.
Năm 2014, với định hướng xây dựng đô thị sinh thái, văn hóa, du lịch, thành phố Hội An đã ban hành quyết định bảo vệ 46 cây cổ thụ trên địa bàn gồm các loại đa, sộp, sanh, bồ đề, xà cừ, muồng hoa đào, me, thị, vông đồng, gáo, chân chim.
Các cây cổ thụ đều được gắn bảng tên, riêng cây Da kèn, cây đa Bia yểm thủy đạo được lập bia thông tin giới thiệu giá trị lịch sử - văn hóa.
Cũng như các di tích kiến trúc, những cây cổ thụ trăm năm tuổi là tài sản quý của phố Hội, vừa tạo cảnh quan môi trường vừa phản ánh chiều sâu văn hóa.
Để gìn giữ và phát huy giá trị này, cần xây dựng bản đồ số, gắn mã QR giới thiệu thông tin cây cổ thụ, cây di sản; lựa chọn lập hồ sơ đề nghị công nhận cây di sản và hình thành các tour tham quan chuyên đề, góp phần làm phong phú trải nghiệm của du khách khi đến với Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An.
