Lần đầu tiên công bố phiên bản PCI 2.0, cả nước chưa có địa phương nào điều hành “Rất tốt”, do vậy việc Đà Nẵng lọt vào nhóm 5 địa phương đạt chất lượng “Tốt” là một kết quả tích cực.
Theo VCCI, sau 21 năm liên tục triển khai, báo cáo năm 2025 đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận lớn nhất từ trước đến nay, với việc giới thiệu phiên bản PCI 2.0.
Báo cáo được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố. Đây là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua.
Phiên bản PCI 2.0 được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Các chỉ số gồm: gia nhập thị trường; tiếp cận nguồn lực; tính minh bạch; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; chi phí không chính thức; cạnh tranh bình đẳng; chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; thiết chế pháp lý; chính quyền kiến tạo.
Theo cách phân loại trên, trong PCI 2025, không có địa phương nào được phân loại “Rất tốt” về chất lượng điều hành và phần lớn các địa phương có điểm số tập trung ở mức trung bình và khá.
Các địa phương thuộc nhóm chất lượng điều hành “Tốt” gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Theo VCCI, cả 5 địa phương có chung một đặc điểm quan trọng: không đi lên từ lợi thế đơn lẻ. Mỗi địa phương trong nhóm này đều có ít nhất 5 trong tổng số 9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương đứng đầu cả nước. Điều đó cho thấy nhóm dẫn đầu năm nay được hình thành từ một cấu trúc điều hành tương đối cân bằng trên nhiều chiều, thay vì từ một thành tích đột biến ở riêng một lĩnh vực.
Điểm chung nổi bật của nhóm này là khả năng duy trì mặt bằng cao đồng thời ở các khía cạnh giảm chi phí tuân thủ, củng cố độ tin cậy pháp lý, cải thiện mức độ công bằng của thị trường hoặc phát huy vai trò chủ động của chính quyền.
Trong đó, Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về “Gia nhập thị trường” (8,7 điểm), đồng thời đứng trong nhóm đầu ở “Tính minh bạch thông tin”, “Cạnh tranh bình đẳng”, “Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính” và “Thiết chế pháp lý”.
Điểm mạnh của địa phương nằm ở toàn bộ chuỗi tương tác đầu tiên giữa doanh nghiệp và chính quyền: từ khâu gia nhập thị trường, tiếp cận thông tin cho đến chất lượng xử lý thủ tục và mức độ tin cậy của thể chế thực thi.
Ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc VCCI khu vực miền Trung - Tây Nguyên nhìn nhận, kết quả PCI 2025 phản ánh một thực tế rất đáng suy nghĩ: cải cách môi trường kinh doanh hiện nay không còn là cuộc đua về thủ tục hành chính đơn thuần, mà đã chuyển sang giai đoạn cạnh tranh về chất lượng điều hành, năng lực thực thi và khả năng đồng hành thực chất với doanh nghiệp.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh, sức cầu suy giảm, chi phí đầu vào tăng, các tiêu chuẩn xanh - số - minh bạch ngày càng khắt khe, áp lực đối với chính quyền địa phương cũng lớn hơn rất nhiều. Doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần “thủ tục nhanh”, mà cần một môi trường đầu tư ổn định, dự báo được, minh bạch và có khả năng hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các xu thế mới.
Việc chưa có địa phương nào đạt nhóm “Rất tốt” cho thấy dư địa cải cách vẫn còn lớn. Một số nơi cải cách nhanh ở khâu gia nhập thị trường nhưng chưa mạnh ở hậu kiểm, giải quyết đất đai, tiếp cận vốn, chuyển đổi số hay hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Có nơi chính sách tốt nhưng khâu thực thi chưa đồng đều giữa các cấp, các sở ngành.
Vì vậy, PCI 2.0 đặt ra áp lực rất rõ: địa phương muốn giữ năng lực cạnh tranh thì phải chuyển từ “quản lý” sang “phục vụ”, từ giải quyết hồ sơ sang đồng hành phát triển. Đây là thách thức, nhưng cũng là cơ hội để các địa phương tự làm mới mô hình quản trị của mình.
Nhìn nhận về kết quả của Đà Nẵng, ông Quang cho rằng, kết quả phản ánh khá rõ nỗ lực tự đổi mới và tinh thần cải cách mạnh mẽ của chính quyền thành phố thời gian qua. Đà Nẵng đang chuyển dần từ tư duy quản lý doanh nghiệp sang tư duy kiến tạo môi trường phát triển cho doanh nghiệp. Thành phố đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính minh bạch và nâng cao trách nhiệm của cơ quan công quyền. Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao tinh thần cầu thị, lắng nghe và phản ứng chính sách khá nhanh của lãnh đạo thành phố.
“Việc Đà Nẵng duy trì hình ảnh một chính quyền năng động, thân thiện và đồng hành với doanh nghiệp là một lợi thế rất lớn. Tuy nhiên, PCI 2.0 cũng là “thước đo động”, dẫn đầu hôm nay chưa phải là đích đến cuối cùng. Điều quan trọng là Đà Nẵng phải tiếp tục cải cách sâu hơn ở các lĩnh vực doanh nghiệp còn quan tâm như tiếp cận đất đai, nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển đổi xanh và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo…”, ông Quang nói.
