.jpg "Tăng cường đảm bảo an toàn thực phẩm tại bếp ăn trường học")
Gửi bình luận
ĐNO - Lần đầu tiên, một nghiên cứu do 43 chuyên gia dinh dưỡng toàn cầu tiến hành, với sự hỗ trợ của UNICEF, WHO, báo động về một số loại thực phẩm siêu chế biến (TPSCB) làm gia tăng tình trạng béo phì, tiểu đường, tim mạch, các bệnh mãn tính và tử vong sớm trên thế giới.
TPSCB, nguồn thu khổng lồ
Theo nghiên cứu công bố ngày 18/11 trên tạp chí y khoa hàng đầu Lancet, hơn 50% trong số 2.900 tỷ USD mà các tập đoàn thực phẩm trả cho cổ đông từ năm 1962 đến 2021 đến tay các nhà sản xuất TPSCB.
Đồng tác giả Carlos Augusto Monteiro, Giáo sư danh dự về dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng thuộc Đại học São Paulo (Brazil) cho biết: “Chúng tôi tìm thấy bằng chứng cho thấy mức tiêu thụ TPSCB đang gia tăng trên thế giới”.
CNN trích dẫn phát biểu của Giáo sư danh dự Barry Popkin của Đại học Bắc Carolina (Mỹ), các công ty có thể “tăng gấp đôi hoặc gấp ba lợi nhuận” bằng cách biến ngô, lúa mì, đậu và các loại thực phẩm nguyên hạt khác thành “mùn cưa không màu, không mùi, sau đó tái tạo bằng hương liệu và phụ gia nhân tạo”.
Các chuyên gia dẫn chứng, khoảng 70% thực phẩm trên kệ hàng tạp hóa ở Mỹ là TPSCB. Báo cáo gần đây của Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ cho thấy, trẻ em nước này nạp trung bình 62% lượng calo hằng ngày từ TPSCB và con số này khoảng 53% mỗi ngày đối với người lớn.
Nỗ lực của các chính phủ
Nghiên cứu trên nhằm kêu gọi nỗ lực toàn cầu để quản lý ngành công nghiệp TPSCB, với các phương pháp như dán nhãn cảnh báo thực phẩm, đánh thuế và ban hành luật hạn chế tiếp thị và quảng cáo, đặc biệt đối với người tiêu dùng là trẻ em.
Minh chứng, việc đánh thuế nước ngọt có đường của các chính phủ như Singapore, Anh, Pháp, Đức, Ấn Độ... mang lại thành công trong việc giảm tiêu thụ đồ uống siêu chế biến. Hạn chế sử dụng chất béo chuyển hóa, phẩm màu và một số chất phụ gia đã thay đổi cách thức sản xuất thực phẩm công nghiệp.
Các quốc gia như: Chile, Mexico, Na Uy, Anh, Hàn Quốc và Ireland đã ban hành luật cấm quảng cáo TPSCB, đặc biệt cho trẻ em. Ngày càng nhiều quốc gia yêu cầu dán nhãn mặt trước bao bì để cảnh báo người tiêu dùng về thành phần có vấn đề. Những nỗ lực này đang bắt đầu cải thiện dần chế độ ăn uống.
Tháng 5/2025, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) kêu gọi các nhà khoa học toàn cầu tham gia nghiên cứu về TPSCB và mô tả tình trạng tiêu thụ loại thực phẩm này ngày càng gia tăng là “mối đe dọa mang tính hệ thống đối với sức khỏe cộng đồng, công bằng và tính bền vững của môi trường”.
WHO khẳng định, loạt bài trên Lancet đưa ra “lập luận thuyết phục” cho hành động khẩn cấp về TPSCB.
Trong khi đó, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) bày tỏ ủng hộ hoàn toàn đối với mạng lưới toàn cầu được đề xuất nhằm xây dựng một khuôn khổ chính sách quốc tế nhằm bảo vệ trẻ em, gia đình và xã hội khỏi TPSCB.
Các nhà nhà khoa học cho biết, TPSCB thường chứa nhiều đường, muối và chất béo không lành mạnh, nhưng lại thiếu chất dinh dưỡng. Nghiên cứu trên The Lancet cho rằng, không phải tất cả TPSCB đều làm tăng nguy cơ mắc bệnh, vẫn cần có các nghiên cứu sâu hơn. Dù vậy, người tiêu dùng nên thận trọng khi dùng TPSCB.