Trước diễn biến của dịch bệnh tả lợn châu Phi, thời gian qua, lực lượng thú y cơ sở tuyến xã đã phát huy vai trò chủ động, phối hợp đồng bộ trong việc kiểm soát dịch. Tuy nhiên, nguồn nhân lực thú y của các địa phương vẫn còn khá “mỏng” và “thiếu”.
Giải pháp tạm thời
Theo ghi nhận, tình trạng thiếu lực lượng thú y cơ sở đã và đang diễn ra ở nhiều địa phương. Chính vì mỏng nên khi dịch bệnh bùng phát, các xã, phường đều gặp khó khăn trong kiểm soát. Tại xã Đồng Dương, anh Trương Thanh Tĩnh là người duy nhất phụ trách công tác thú y. “Địa bàn rộng, dân số đông, tôi phải luôn duy trì, đảm bảo thực hiện các công việc về tiêm phòng, tiêu độc, khử trùng đúng kế hoạch. Tuy nhiên, khi dịch tả lợn châu Phi bùng phát, khối lượng công việc tăng gấp nhiều lần mà không có thêm người hỗ trợ. Do phải kiêm nhiều nhiệm vụ nên việc kiểm tra, rà soát cũng mất nhiều thời gian hơn, dẫn đến ảnh hưởng công tác phòng chống dịch bệnh”, anh Tĩnh chia sẻ.
UBND xã Đồng Dương đã chủ động bố trí kinh phí để mua sắm các trang thiết bị, dụng cụ bảo hộ, thuê nhân công phun hóa chất; thường xuyên cử chuyên viên Phòng Kinh tế theo sát cơ sở để xử lý kịp thời dịch bệnh. Song, theo Chủ tịch UBND xã Đồng Dương Lê Văn Thôi, địa bàn xã sau sáp nhập quá rộng nhưng chỉ có 1 cán bộ thú y (cán bộ bán chuyên trách) phụ trách, so với khi chưa sáp nhập thì 3 xã có 3 cán bộ thú y. Địa phương đã báo cáo, kiến nghị ngành chăn nuôi và các cơ quan chức năng của thành phố có giải pháp lâu dài về nguồn nhân lực thú y cấp xã.
Sau khi sáp nhập, xã Duy Xuyên có diện tích, dân số đông hơn, song lực lượng cán bộ thú y cơ sở còn thiếu để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong lĩnh vực thú y, xã có 1 cán bộ tham mưu quản lý nhà nước thuộc Phòng Kinh tế và 1 cán bộ thuộc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công. Để phòng chống dịch bệnh, xã đã lập kế hoạch thuê nhân công, trả lương theo ngày công đối với cán bộ thú y ở thôn. Cụ thể, về tiêm phòng, xã thuê 1 hoặc 2 người thực hiện xuyên suốt ở tất cả các thôn; về phun thuốc tiêu độc và khử trùng, thuê mỗi người phụ trách mỗi thôn. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, không đảm bảo hiệu quả lâu dài. Xã dự kiến bổ sung thêm viên chức thuộc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công để thực hiện tốt hơn công tác kiểm soát chăn nuôi, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Ông Nguyễn Xuân Cẩm, Trưởng phòng Kinh tế xã Thăng Trường cho hay, địa phương hiện có 1 chuyên viên Phòng Kinh tế, 1 cán bộ thuộc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công và 3 cán bộ bán chuyên trách phụ trách lĩnh vực chăn nuôi, thú y. Sau khi xảy ra dịch tả lợn châu Phi, nhờ đảm bảo về lực lượng, các ổ dịch được khoanh vùng, khống chế và cơ bản kiểm soát. Song, vẫn cần những giải pháp ổn định về nhân lực trước bối cảnh tổng đàn gia súc, gia cầm ngày càng tăng, giúp giữ ổn định tình hình chăn nuôi địa phương.
“Lời giải” từ chính sách cụ thể
Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y Đà Nẵng (Sở Nông nghiệp và Môi trường), trước khi sáp nhập, tỉnh Quảng Nam có 234 nhân viên thú y cấp xã (là cán bộ không chuyên trách cấp xã, hưởng lương từ nguồn ngân sách theo Nghị quyết số 16/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Quảng Nam); thành phố Đà Nẵng có 16 cán bộ hưởng phụ cấp hệ số 1,0 theo quy định của UBND thành phố Đà Nẵng. Đến ngày 1/1/2025, nhân viên thú y cấp xã thành phố Đà Nẵng (cũ) không còn hưởng phụ cấp; tại thời điểm ngày 1/7/2025, khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đa số nhân viên thú y cấp xã xin nghỉ việc nên nhiều địa phương không có cán bộ chuyên môn chăn nuôi, thú y. Do đó việc tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ của UBND cấp xã gặp nhiều khó khăn, nhất là trong công tác tham mưu phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi.
Chi cục Chăn nuôi và Thú y cho biết thời gian tới sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao năng lực giám sát, khoanh vùng và xử lý dịch bệnh kịp thời từ tuyến đầu; hoàn thiện chính sách và hỗ trợ hiệu quả hơn cho cấp xã. Theo đó, về lực lượng nhân viên thú y cấp xã, ngành chăn nuôi phối hợp Sở Nội vụ, các sở, ngành liên quan và UBND cấp xã tham mưu UBND thành phố xây dựng “Đề án bố trí nhân viên thú y cơ sở” (trong đó đề xuất số lượng cụ thể cho từng xã, phường theo quy mô chăn nuôi của từng địa phương và nguồn kinh phí thực hiện), trình HĐND thành phố trong kỳ họp cuối năm 2025. Đồng thời, ngành tổ chức các lớp tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ lĩnh vực thú y (giám sát dịch bệnh, điều tra ổ dịch, chẩn đoán xác định bệnh, lấy mẫu gửi xét nghiệm, cách xử lý từng bệnh cụ thể…) cho nhân viên thú y cấp xã để nâng cao năng lực.
Bên cạnh đó, ngành chăn nuôi cũng phối hợp với UBND các xã, phường tăng cường thông tin tuyên truyền bằng nhiều hình thức đến người dân về áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học; cách nhận biết, khai báo và xử lý khi phát hiện vật nuôi mắc bệnh, giúp xử lý kịp thời, khống chế dịch bệnh trong diện hẹp. Ông Đặng Ngọc Sơn, Chi Cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Đà Nẵng nhận định: “Việc sớm triển khai đề án bố trí nhân viên thú y cơ sở được kỳ vọng sẽ giúp thành phố chủ động hơn trong công tác phòng chống dịch bệnh trên đàn vật nuôi; qua đó tạo được nền tảng vững chắc cho ngành chăn nuôi thành phố phát triển an toàn và bền vững”.
