Cần tăng nguồn lực hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng

Theo đại biểu Nguyễn Phi Hùng, việc tích hợp Chương trình phòng, chống ma túy với Chiến lược quốc gia phòng, chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa quan trọng, nhất là khi cả nước đã vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Vì vậy, các nhiệm vụ và giải pháp của chương trình cần được thiết kế phù hợp với điều kiện tổ chức bộ máy, năng lực thực hiện và nguồn lực của chính quyền cấp xã.

Đối với cơ cấu nguồn vốn, đại biểu cho biết, tổng kinh phí giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến là 45.301, 261 tỷ đồng, trong đó ngân sách địa phương đối ứng 5.497,469 tỷ đồng. Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nguồn lực và nhiệm vụ của địa phương tập trung nhiều hơn ở cấp xã, phường, đặc khu.

Do đó, đại biểu đề nghị ngân sách Trung ương bảo đảm 100% kinh phí đối với các nhiệm vụ mua sắm trang thiết bị kỹ thuật chuyên trách và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia. Đối với vốn sự nghiệp, cần giao HĐND cấp tỉnh chủ động lồng ghép, bố trí nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế, không áp đặt tỷ lệ đối ứng cố định.

Theo đại biểu, cách phân bổ này vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương đối với những nhiệm vụ mang tính quốc gia, liên vùng, vừa tạo điều kiện để địa phương chủ động quyết định và chịu trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Một nội dung được đại biểu Nguyễn Phi Hùng đặc biệt quan tâm là cơ cấu nguồn vốn dành cho công tác phòng ngừa xã hội. Dự thảo chương trình xác định lấy người dân làm trung tâm, địa bàn cấp xã làm nền tảng, lấy phòng ngừa là chính.

Tuy nhiên, theo đại biểu, nguồn lực đầu tư hiện vẫn tập trung lớn vào trang thiết bị kỹ thuật và hoạt động của các lực lượng chuyên trách, trong khi kinh phí dành cho phòng ngừa xã hội tại khu dân cư còn hạn chế.

Đại biểu cho rằng, phòng ngừa nghiệp vụ của lực lượng chức năng là cần thiết, nhưng muốn hạn chế tội phạm từ sớm, từ xa phải phát huy được vai trò chủ thể của nhân dân, gia đình và cộng đồng dân cư.

Trong đó, MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên cần được tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào công tác tuyên truyền, vận động, giám sát và xây dựng các mô hình tự quản về an ninh, trật tự.

Thực tế, cả nước hiện có hàng chục nghìn mô hình phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, trong đó nhiều mô hình tự quản tại khu dân cư đã phát huy hiệu quả như: tổ dân phố không có tội phạm và ma túy, camera an ninh do người dân quản lý, tổ hòa giải ở cơ sở.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo nghị quyết quy định dành ít nhất 15% tổng nguồn vốn sự nghiệp của chương trình cho công tác phòng ngừa xã hội tại xã, phường, đặc khu; đồng thời có cơ chế bố trí kinh phí để Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp hỗ trợ trực tiếp các mô hình tự quản ở khu dân cư.

Đối với công tác cai nghiện và quản lý sau cai, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cho rằng, bên cạnh việc quản lý, giám sát, cần đặc biệt quan tâm đến điều kiện sinh sống, việc làm và khả năng tái hòa nhập cộng đồng của người sau cai nghiện.

Theo số liệu được đại biểu dẫn từ báo cáo của Bộ Công an, cả nước hiện có 51.760 người thuộc diện quản lý sau cai nghiện. Trong số này, có 36.338 người có việc làm, nhưng 27.179 người chỉ có việc làm thời vụ, thiếu ổn định. Đây là vấn đề đáng quan tâm, bởi khi không có việc làm và thu nhập bền vững, người sau cai nghiện rất dễ rơi vào hoàn cảnh khó khăn, làm gia tăng nguy cơ tái nghiện.

Đáng chú ý, mặc dù Chính phủ đã ban hành Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg về tín dụng đối với người sau cai nghiện ma túy, song theo báo cáo, mới có 428 người được tiếp cận nguồn vốn vay. Con số này cho thấy chính sách tín dụng ưu đãi vẫn chưa đến được với số đông đối tượng cần hỗ trợ.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị bổ sung vào Dự án 8 của chương trình chỉ tiêu cụ thể về tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề và tạo sinh kế bền vững cho người sau cai nghiện tại xã, phường, đặc khu.

Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của chủ tịch UBND cấp xã trong phối hợp với công an cấp xã và Ngân hàng Chính sách xã hội để rà soát đối tượng, hỗ trợ tiếp cận vốn vay, đào tạo nghề và kết nối việc làm.

Đại biểu nhấn mạnh, công tác phòng, chống ma túy và tội phạm không chỉ dừng lại ở đấu tranh, xử lý vi phạm mà cần được thực hiện đồng bộ từ phòng ngừa, cai nghiện đến quản lý sau cai và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Trong đó, người sau cai nghiện cần có cơ hội làm lại cuộc đời thông qua việc làm, sinh kế và sự hỗ trợ của gia đình, cộng đồng.

Những kiến nghị của đại biểu Nguyễn Phi Hùng nhằm bảo đảm Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035 không chỉ đầu tư cho lực lượng chuyên trách mà còn chú trọng nguồn lực phòng ngừa từ cơ sở, phát huy sức mạnh của toàn dân và giải quyết những vấn đề xã hội có liên quan trực tiếp đến nguyên nhân phát sinh tội phạm, góp phần xây dựng địa bàn an toàn, lành mạnh và bền vững.