Cảnh báo lừa đảo đổi tiền mới dịp Tết Nguyên đán

Thị trường đổi tiền mới sôi nổi dịp cận Tết

Chỉ cần gõ cụm từ “đổi tiền mới Tết” trên mạng xã hội Facebook, hàng trăm bài đăng xuất hiện với những lời chào mời hấp dẫn như “tiền mới nguyên seri”, “đổi tiền nhanh gọn”, “uy tín - phí rẻ”.

Các tài khoản này cam kết đổi đủ mệnh giá, từ 500.000 - 200.000 đồng, tiền liền seri, nguyên cọc, giao tận nơi. Để tạo lòng tin, nhiều người bán không ngần ngại đăng tải hình ảnh các xấp tiền dày cộp, video quay cảnh kiểm tiền, đóng gói, thậm chí công khai phản hồi tích cực của khách hàng.

Một số tài khoản còn đánh mạnh vào tâm lý sợ lỡ cơ hội khi liên tục nhấn mạnh “đổi càng sớm phí càng rẻ”, “càng gần Tết phí càng cao”, “giá thay đổi từng ngày, nhanh tay kẻo hết”.

Thực chất, đây là thị trường ngầm, hoạt động ngoài hệ thống ngân hàng chính thức, không chịu sự kiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước. Giao dịch chủ yếu dựa trên thỏa thuận cá nhân, chuyển khoản online, không hợp đồng, không hóa đơn chứng từ, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người tham gia.

Đối tượng khách hàng chủ yếu của các dịch vụ này là người trẻ, quen với giao dịch trực tuyến, ngại xếp hàng tại ngân hàng và sẵn sàng trả thêm phí để đổi lấy sự tiện lợi. Với nhiều người, việc có những tờ tiền mới, phẳng phiu bỏ vào bao lì xì đỏ đầu năm được xem là một phần không thể thiếu của Tết.

Chị Lê Thị Thúy (phường Hòa Cường) cho biết trước đây chị cũng từng có ý định đổi tiền mới qua mạng xã hội để tiện mừng tuổi cho người thân. Tuy nhiên, khi tìm hiểu kỹ, chị nhận thấy việc đổi tiền phải chịu mức phí khá cao, không nhận đổi dưới một triệu đồng và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

“Ban đầu tôi định đổi qua mạng cho tiện nhưng sau khi tìm hiểu thì mới biết đây là hành vi trái pháp luật, nếu thực hiện là vô tình tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật nên tôi đã quyết định không tiếp tục giao dịch”, chị Thúy chia sẻ.

Theo tìm hiểu, việc thu đổi tiền mới trên mạng thường áp dụng mức phí tính theo tỷ lệ phần trăm trên tổng số tiền đổi. Cụ thể, nếu đổi 1 triệu đồng bằng các tờ mệnh giá 1.000 đồng, người đổi phải trả phí lên đến 20%, tương đương 200.000 đồng. Với mệnh giá 2.000 đồng, mức phí phổ biến là 10%; mệnh giá 5.000 đồng thu phí khoảng 8%. Đổi tiền tờ 10.000 đồng thu phí 8%; 20.000 đồng thu phí 10%...

Ngoài tiền Việt Nam, một số nơi còn nhận đổi tiền ngoại tệ mệnh giá nhỏ, với giá 1 USD khoảng 35.000 đồng/1tờ, 2 USD khoảng 65.000 đồng/1tờ.

Như vậy, số tiền chênh lệch người dân phải trả là không nhỏ, thậm chí lên tới hàng trăm nghìn đồng cho mỗi triệu đồng đổi. Trong khi đó, chất lượng tiền nhận được không được kiểm chứng, nguy cơ tiền giả, tiền kém chất lượng luôn hiện hữu.

Cảnh giác bẫy lừa và hệ lụy pháp lý

Theo Công an thành phố Đà Nẵng, mạng xã hội đang trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho các đối tượng lừa đảo lợi dụng hoạt động đổi tiền mới để trục lợi.

Kịch bản thường gặp là các tài khoản lập trang cá nhân, đăng bài quảng cáo rầm rộ, ban đầu thực hiện một vài giao dịch nhỏ trót lọt nhằm tạo lòng tin. Khi người dân gom đổi số tiền lớn, các đối tượng sẽ yêu cầu chuyển khoản trước hoặc đặt cọc, sau đó chặn liên lạc và biến mất.

Tinh vi hơn, có trường hợp người đổi nhận đủ tiền nhưng bị tráo bằng tiền giả hoặc tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Không ít người chỉ phát hiện khi mang tiền đi chi tiêu hoặc mừng tuổi. Lúc này, việc khiếu nại, đòi quyền lợi gần như bất khả thi vì giao dịch không có căn cứ pháp lý.

Ông Võ Minh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước khu vực 9 cho biết, hiện nay Nhà nước chỉ cho phép đổi tiền không đủ điều kiện lưu thông như tiền rách, nát, lỗi in ấn tại Ngân hàng Nhà nước hoặc các tổ chức tín dụng, với số lượng không hạn chế và không thu phí.

Việc đổi tiền được thực hiện ngang giá trị, tuyệt đối không thu thêm bất kỳ khoản phí nào. Việc cá nhân hoặc tổ chức không có thẩm quyền công khai đổi tiền lẻ, tiền mới để thu phí là hành vi kinh doanh tiền tệ trái phép.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Đặng Văn Vương, Phó Trưởng Văn phòng Luật sư Phong và Partners tại Đà Nẵng nhận định, hoạt động đổi tiền lẻ thu phí không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây nhiễu loạn thị trường tiền tệ, tạo điều kiện cho các hành vi phạm pháp khác phát sinh.

Theo khoản 5, Điều 30, Nghị định 88/2019/NĐ-CP ngày 14/11/2019 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị phạt tiền lên đến 80 triệu đồng và buộc nộp lại toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp.

Trường hợp có dấu hiệu lừa đảo hoặc lưu hành tiền giả, cơ quan chức năng sẽ xử lý hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 hoặc Tội lưu hành tiền giả theo Điều 207 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi năm 2017), với mức phạt tù lên đến chung thân nếu giá trị lớn.

Để đáp ứng nhu cầu hợp pháp và an toàn, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân nên rút tiền mặt tại ngân hàng, hệ thống ATM chính thống; đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông tại ngân hàng hoặc các đơn vị tín dụng được phép.

Người dân cần tránh hoàn toàn các dịch vụ đổi tiền trên mạng xã hội, không chuyển khoản trước, không cung cấp thông tin cá nhân và kịp thời báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo.