Chẳng ai phải một mình giữa nhân gian

Về nội dung, cuốn sách xoay quanh khoảnh khắc cuối đời của ba con người không hề quen biết, tuy vậy kết nối với nhau bằng một tai nạn trong một đêm mưa. Đó là Vishnu - nhà văn thất chí với cuốn tiểu thuyết mà mình bỏ hết vốn liếng, thời gian để cho xuất bản nhưng không thành công. Đó là Natee - một người lái xe ôm ấp trong mình chuyện buồn gia đình cũng như Pichit - một kiến trúc sư giàu có, người cũng đồng thời dẫn đến thảm kịch.

Từ ba người họ, cuốn sách dần mở rộng ra những người thân thiết, qua đó đặt ra câu hỏi về sự tồn tại cũng như ý nghĩa của cuộc sống này.

Sáng tạo về mặt văn chương

Với Lơ lửng giữa thời không, một trong những điểm khiến tác phẩm này trở nên thu hút là sự sáng tạo của tác giả, khi đã kéo dài khoảnh khắc cuối đời chỉ tính bằng giây của các nhân vật thành một tiểu thuyết vô cùng hấp dẫn. Theo nhiều ghi chép, đứng trước ranh giới giữa sinh và tử, não bộ sẽ tự chuyển đổi thành một “rạp chiếu”, cho thấy trở lại một loạt khoảnh khắc quan trọng của từng cá nhân.

Wutthichai bóc tách chuyện đời buồn bã của từng người một. Ở đó ta thấy mẫu số chung nhất của những người này là đều mang rất nhiều nỗi niềm và sự cô độc không thể sẻ chia, dù là với người đầu ấp tay gối hay là quan tâm, yêu thương chính mình.

Đơn cử, mặc cho Vishnu tỏ ra bình thường, thế nhưng rất nhiều dự định liên tiếp thất bại đã phá hủy anh từ tận bên trong, trước khi xung đột với cô bạn gái lên đến cao trào. Đó cũng là lý do vì sao cuốn tiểu thuyết của anh mang tên Thiên đường cô độc, kể về một phi hành gia tự tay tắt bỏ thiết bị liên lạc để được tin là mất tích vĩnh viễn trên một đảo hoang.

Điều này gợi ta nhớ đến mệnh đề nổi tiếng “Tha nhân là địa ngục” của nhà viết kịch đoạt giải Nobel J.P Sartre, qua đó khẳng định ngoại trừ bản thân, mỗi một cá thể đều không thể được hiểu thấu bởi những người khác.

Để rồi từ sự cô độc dần tích tụ ấy, các mối quan hệ dần bị phá hủy. Không hề hồng hóa hay quá lạc quan, Wutthichai đã đi rất sâu đến tận bản chất để cho ta thấy những sự kết nối vốn cũng chỉ là những chất hóa học thuộc về thần kinh, do đó khi mà mọi thứ cứ hao mòn dần, tình yêu giờ thành “nghiệt duyên trói buộc, biến cả hai người trở thành địa ngục của cuộc đời nhau”. Điều ấy cũng khiến chính ta chỉ như tồn tại thay vì đang sống, cứ thế buông xuôi trôi theo sức ì của dòng đời này.

Không chỉ về mặt cá nhân, Lơ lửng giữa thời không còn phân tích những ảnh hưởng của đời sống đô thị, nơi những điều quan trọng nhất với mỗi cá nhân là tiền tài, danh vọng, dẫn đến áp lực như giam hãm họ vào những dòng xoáy để đạt được nó.

Bức chân dung về chính thời đại mà ta đang sống

Không chỉ nêu bật bản chất đời sống, Lơ lửng giữa thời không còn có cách viết vô cùng thú vị. Sở hữu cấu trúc phân mảnh, theo đó dù chỉ có 3 nhân vật chính, thế nhưng bằng cách mở rộng vòng tròn quan hệ, Wutthichai đã kiến tạo nên các cuộc gặp gỡ và mối liên kết đầy ắp bất ngờ. Cũng như nguyên tắc “khẩu súng Chekhov” - mọi thứ xuất hiện đều có ý nghĩa, liên quan với nhau, Wutthichai đã tạo nên sự hấp dẫn cho đến cuối sách bằng chính điều này, khiến ta không thể đoán trước điều gì xảy ra.

Bên cạnh đó, việc cho Vishnu là một tiểu thuyết gia cũng là một ý đồ khác của chính tác giả, từ đó tạo ra cấu trúc phản chiếu, truyện lồng truyện.

Ban đầu các mạch truyện tách biệt hẳn nhau, nhưng sẽ đến lúc nhập vào làm một nhờ sự liên tưởng có phần độc đáo. Chẳng hạn từ việc làm chậm lại ranh giới sống - chết khi từng cá nhân trở nên lơ lửng trong không gian xe, Wutthichai đã liên kết điều đó với trạng thái không trọng lực của các phi hành gia mà cuốn sách đầu tay của Vishnu có lúc bàn tới, xóa nhòa ranh giới giữa các mạch truyện một cách bất ngờ.

Với vai trò là một nhà báo, một nhà phê bình nổi tiếng của xứ Chùa vàng trước khi trở thành nhà văn, Wutthichai cũng mang vào tác phẩm không chỉ những mạch truyện hư cấu, mà còn là sự quan sát vô cùng sắc bén về những vận động của thời hiện đại, từ nhịp sống nhanh thay đổi con người, có khi quy giản và vật hóa họ, khiến cho hòn đảo mà họ mang những câu chuyện riêng ngày càng xa cách... Đó là thực trạng rất đáng báo động, và khi kết hợp với mạch truyện hư cấu, hiện thực đã được phản ánh một cách sống động.

Nhưng liệu có lối thoát nào cho thực tế ấy? Theo đó thông qua những sự tiếc nuối về điều vẫn chưa kịp làm cũng như nỗi đau của người ở lại, cuốn sách chứng minh dù luôn ôm mang những sự cô độc, thế nhưng nếu biết đồng cảm, sẻ chia cùng nhau, gánh nặng ta mang trong mình sẽ được giảm bớt, dù không hoàn toàn.

Hòn đảo khi ấy sẽ được kéo gần, đúng như tựa đề và nội dung cuốn Không ai là một hòn đảo nổi tiếng của nhà thần học Thomas Merton. Từ đó, Lơ lửng giữa thời không không chỉ là một tiểu thuyết đương đại, mà còn là bức chân dung về chính thời đại mà ta đang sống.