Gửi bình luận
ĐNCT - Từ một vùng đất thuần nông chìm trong nghèo khó, du lịch cộng đồng đã tạo ra đa sinh kế cho quần thể dân cư tại rừng dừa Bảy Mẫu (phường Hội An Đông).
Hưởng lợi từ du lịch, cộng đồng địa phương đang từng ngày bảo tồn và khai thác có chiều sâu để tạo ra mối quan hệ “cộng sinh” bền vững.
Một thời chưa xa trước năm 2010, rừng dừa Bảy Mẫu là vùng đất hiu hắt cuối sông, đầu biển, người dân địa phương đầu tắt mặt tối với nỗi lo sinh kế. Những năm thập niên 80 của thế kỷ trước, do không tạo ra lợi ích, khoảng 45ha rừng dừa nước tại Cẩm Thanh bị chuyển đổi thành những cánh đồng muối.
Đến những năm 90, theo xu hướng chung, cả 45ha dừa trên và thêm nhiều diện tích dừa nước khác lại chuyển sang ao nuôi tôm. Vụ được, vụ mất, phong trào nuôi tôm sau đó cũng dần thoái trào. Đó cũng là thời điểm nhiều diêm dân, ngư dân địa phương loay hoay với miếng cơm, manh áo.
Ông Nguyễn Văn Dũng, 55 tuổi, (trú tổ dân phố Cẩm Thanh) cho hay, trước đây gia đình đầu tư nhiều cho nghề nuôi tôm thâm canh nhưng hiệu quả mang lại không lớn lại còn tạo nguy cơ ô nhiễm môi trường sống.
Từ ngày hoạt động du lịch phát triển tại rừng dừa, nhờ thạo nghề đi biển, cả hai vợ chồng chuyển sang việc chèo thuyền thúng phục vụ du khách. Những ngày đông khách, thu nhập có thể đạt trên dưới 1 triệu đồng/người/ngày.
Từ một vùng quê nghèo khó, hoang vu, du lịch đã làm thay đổi hoàn toàn diện mạo đời sống sinh kế của người dân địa phương.
Thống kê sơ bộ, khu vực xung quanh rừng dừa Bảy Mẫu có hơn 100 cơ sở lưu trú, dịch vụ trải nghiệm đang hoạt động gồm đủ loại hình như không gian sáng tạo, xưởng thủ công, khách sạn, villa, homestay… với hơn 1 nghìn phòng. Cạnh đó là 64 doanh nghiệp kinh doanh hoạt động ở điểm đến này, với khoảng 1.400 thuyền thúng. Trong đó, điểm tích cực là tỷ lệ người bản địa tạo lập cơ sở kinh doanh chiếm tỷ lệ lớn.
Bà Nguyễn Thị Anh Thơ, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Hội An Đông thông tin, ước tính có hơn 1.000 hộ dân sống quanh khu vực rừng dừa có sinh kế hưởng lợi từ việc phát triển du lịch cộng đồng.
Ngoài ra, nhờ nương vào du lịch, một số nghề truyền thống phục hồi mạnh mẽ, nhất là nghề làm nhà tre dừa được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Cạnh đó, các loại hình di sản phi vật thể như Bài chòi, hò khoan, hát dân ca… có thêm cơ hội bảo tồn và lan tỏa trong nhịp sống thường nhật.
Có cuộc sống khấm khá hơn nhờ vào cây dừa nước, người dân Cẩm Thanh dần nâng cao nhận thức về việc bảo vệ và vun đắp hệ sinh thái cũng chính là bảo vệ sinh kế và cuộc sống của cộng đồng.
Theo đánh giá từ chuyên gia, cùng với việc chung tay phục hồi hơn 100ha dừa, rừng dừa Bảy Mẫu là điểm sáng về phát triển kinh tế chia sẻ khi lợi ích từ du lịch được phân bổ hài hòa cho cả chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.
Theo UBND phường Hội An Đông, những năm gần đây điểm đến này cũng tận dụng tốt các nguồn lực hỗ trợ để tăng cường nền tảng bền vững cho các thành tố trong hệ sinh thái rừng dừa.
Nổi bật là Dự án phát triển mô hình sinh kế kết hợp du lịch để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An, qua 2 năm triển khai (giai đoạn 2023-2024) đã gầy dựng được nhiều mô hình sinh kế tại khu vực rừng dừa Cẩm Thanh như: Nhóm cộng đồng, doanh nghiệp du lịch thuyền thúng tại thôn Thanh Tam; Tổ hợp tác du lịch cộng đồng và bảo tồn nguồn lợi thủy sản Gò Hý; Nhóm cộng đồng làng nông nghiệp tại thôn Thanh Đông.
Khéo léo khai thác nguồn lực hỗ trợ, người dân địa phương với sự sáng tạo của mình đã tạo ra những “đại học không giảng đường” góp phần đắc lực vào việc giúp Hội An gia nhập mạng lưới đô thị sáng tạo toàn cầu vào năm 2023.
Tiêu biểu có mô hình du lịch học tập cộng đồng Gò Hý, du lịch làng rau hữu cơ Thanh Đông như “lớp học mở” giữa thiên nhiên, kết hợp du lịch với giáo dục môi trường và văn hóa bản địa. Ở đó, du khách được trải nghiệm trồng dừa nước, tìm hiểu hệ sinh thái ngập mặn, thực hành nghề truyền thống. Hay ở workshop tre, dừa, người dân du khách trực tiếp tham gia chế tác sản phẩm thủ công từ tre, dừa dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân địa phương.
Không còn đơn thuần là sinh kế, nét đẹp lao động của người dân nơi rừng dừa đã bền bỉ duy trì nhịp đập nghề thủ công, lan tỏa tri thức bản địa và truyền tải thông điệp sống xanh, thân thiện với môi trường.
Ông Lê Minh Cảnh (trú phường Hội An Đông, người sáng lập thương hiệu mỳ Quảng niêu) cho rằng, hoạt động du lịch ở rừng dừa Cẩm Thanh đã từng bước chuyển từ “người dân chở khách” ở thời điểm ban đầu sang “người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch” và vẫn còn dư địa rất lớn để phát triển sâu.
“Đây là thời điểm rất quan trọng để cơ quan chức năng định hướng phát triển rừng dừa theo mô hình du lịch sinh thái, văn hóa, cộng đồng bền vững. Trong đó, cần tăng cường việc bán trải nghiệm văn hóa và câu chuyện địa phương. Xu thế này không cần đầu tư lớn, ít tác động vào hệ sinh thái và được phần lớn du khách ưa chuộng”, ông Cảnh gợi mở.
