Gửi bình luận
ĐNCT - Sinh ra ở Quảng Nam, hoạt động trên nhiều vùng đất và những năm cuối đời gắn bó với Quảng Ngãi, cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại dấu ấn ở nhiều nơi.
Khi những dấu ấn ấy được kết nối, di sản tiếp tục được kể, được hiểu và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Tại Bảo tàng Đà Nẵng, hình ảnh và tư liệu về cụ Huỳnh Thúc Kháng hiện được giới thiệu trong không gian trưng bày “Các phong trào yêu nước tại Đà Nẵng trước 1930”. Câu chuyện về cụ Huỳnh còn được mở rộng qua các triển lãm chuyên đề, hoạt động thuyết minh và chương trình giáo dục di sản.
Nhân kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng, đơn vị tổ chức triển lãm lưu động “Cụ Huỳnh Thúc Kháng - Những dấu ấn còn mãi” cùng chương trình giáo dục hành trình lịch sử “Khí phách Xứ Quảng” tại Trường THCS Tam Kỳ (phường Tam Kỳ), Trường THCS Huỳnh Thúc Kháng (phường Thanh Khê) và Bảo tàng Đà Nẵng.
Đơn vị cũng thực hiện trưng bày tại hội thảo khoa học “Cụ Huỳnh Thúc Kháng - tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân”.
Từ không gian bảo tàng, tư liệu lịch sử được đưa đến trường học và cộng đồng, mở rộng cơ hội để công chúng tiếp cận câu chuyện về Huỳnh Thúc Kháng.
Ông Trương Nguyễn Nguyên Kha, Trưởng phòng Sưu tầm - Trưng bày và Bảo tàng, Bảo tàng Đà Nẵng, nhìn nhận cách tổ chức tại nhiều địa điểm giúp những tư liệu, hình ảnh và giá trị về lòng yêu nước, tinh thần tự học, sự chính trực, trách nhiệm với đất nước của cụ Huỳnh có thể đến gần hơn với trường học, địa phương và cộng đồng.
Khoảng cách giữa lịch sử và người trẻ không chỉ được rút ngắn bằng việc đưa tư liệu lịch sử đến cộng đồng, mà còn phụ thuộc vào cách những câu chuyện lịch sử được kể và kết nối với đời sống đương đại.
“Bảo tàng có thể đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trưng bày tương tác, kể chuyện bằng hình ảnh, phim ngắn, tư liệu báo chí để công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, dễ tiếp cận hơn. Bên cạnh đó, cần tăng cường các chương trình giáo dục di sản, tọa đàm, trải nghiệm và hoạt động dành cho học sinh, sinh viên, tạo cơ hội để họ trực tiếp tìm hiểu và thảo luận về những giá trị mà cụ Huỳnh để lại. Quan trọng nhất là kết nối tư tưởng và nhân cách của cụ với những vấn đề của đời sống hôm nay”, ông Kha nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, bà Phan Thị Nữ, Phó Giám đốc Bảo tàng Tổng hợp Quảng Ngãi, nhìn nhận việc giới thiệu chân dung Huỳnh Thúc Kháng với công chúng không nên chỉ dừng ở việc kể lại cuộc đời và những đóng góp của một nhân vật lịch sử, mà cần làm rõ những giá trị thể hiện qua lựa chọn, hành động và nhân cách của ông.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và AI, câu chuyện về cuộc đời Huỳnh Thúc Kháng có thể được tiếp cận như một bài học về tinh thần học tập suốt đời và năng lực thích ứng. Di sản báo chí của ông cũng có thể trở thành điểm khởi đầu để giáo dục văn hóa thông tin, tư duy phản biện, khả năng kiểm chứng nguồn tin và trách nhiệm với cộng đồng.
“Cách tiếp cận quan trọng nhất của bảo tàng đối với di sản Huỳnh Thúc Kháng là không chỉ bảo tồn ký ức về một nhân vật, mà làm cho những giá trị được hình thành từ cuộc đời ông tiếp tục có khả năng đối thoại với xã hội đương đại”, bà Nữ nhận định.
Cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng gắn với nhiều vùng đất. Vì vậy, nếu mỗi bảo tàng, mỗi di tích chỉ kể một lát cắt riêng lẻ, câu chuyện về ông khó hiện lên đầy đủ.
Ông Trương Nguyễn Nguyên Kha cho biết Bảo tàng Đà Nẵng hiện phối hợp các cơ quan quản lý văn hóa, bảo tàng, thư viện, cơ quan nghiên cứu, trung tâm lưu trữ, trường học và các địa phương gắn với cuộc đời, sự nghiệp của cụ Huỳnh Thúc Kháng tại Hà Nội, Huế, Đà Nẵng và Quảng Ngãi. Các bên cùng trao đổi, sưu tầm, khai thác tư liệu, hiện vật, hình ảnh; đồng thời phối hợp tổ chức triển lãm và các hoạt động giáo dục di sản.
Đây là cơ sở để bổ sung nguồn tư liệu, mở rộng không gian giới thiệu và đưa những giá trị về tư tưởng, nhân cách, tinh thần yêu nước, trách nhiệm xã hội của cụ Huỳnh Thúc Kháng đến đông đảo công chúng hơn.
Bà Phan Thị Nữ nhìn nhận di sản Huỳnh Thúc Kháng rất phong phú, đa dạng và nhiều lớp. Ngoài hiện vật, tư liệu, văn bản hay những địa điểm đã được nhận diện, còn có các dấu tích, ký ức cộng đồng, câu chuyện lịch sử và giá trị văn hóa - xã hội cần tiếp tục nghiên cứu.
Nhiều nguồn tư liệu hiện phân tán tại các địa phương, bảo tàng, cơ quan lưu trữ, thiết chế văn hóa, gia đình và cộng đồng. Vì vậy, việc tiếp tục khảo sát, sưu tầm, kiểm chứng, đối chiếu, số hóa và kết nối các nguồn tư liệu là cần thiết để nhận diện đầy đủ hơn phạm vi, cấu trúc và những giá trị của di sản.
“Mỗi địa phương, mỗi bảo tàng hay cơ quan lưu trữ có thể đang nắm giữ một “mảnh ghép” khác nhau của di sản.
Khi những mảnh ghép đó được đặt trong cùng một hệ quy chiếu, được xác minh và đối chiếu bằng phương pháp khoa học, đồng thời được số hóa và liên kết, chúng ta sẽ có điều kiện nhìn nhận Huỳnh Thúc Kháng không chỉ qua một địa danh, một bộ sưu tập hay một giai đoạn riêng lẻ, mà trong toàn bộ mạng lưới không gian, thời gian, con người, sự kiện và hoạt động đã cấu thành nên di sản của ông”, bà Nữ nói.
Quảng Ngãi là một ví dụ. Quãng cuối đời, cụ Huỳnh Thúc Kháng sống, làm việc tại đây và sau khi tạ thế được an táng trên núi Thiên Ấn. Thay vì nhìn từng địa điểm như những di tích độc lập, bà Nữ gợi mở cách kết nối thành một mạng lưới di sản thống nhất.
Từ đó, có thể từng bước hình thành “Hành trình di sản Huỳnh Thúc Kháng tại Quảng Ngãi”, kết nối những nơi ông từng sống, làm việc, hoạt động với nơi an nghỉ. Mỗi địa điểm sẽ được liên kết với hệ thống hiện vật, tư liệu, hình ảnh, văn bản, bản đồ, nhân chứng và ký ức cộng đồng tương ứng.
Cách tiếp cận ấy cũng có thể làm thay đổi trải nghiệm của người tham quan. Đến một di tích, công chúng không chỉ biết “đây là nơi nào”, mà có thể tìm hiểu cụ Huỳnh Thúc Kháng đã làm gì tại đây, trong bối cảnh lịch sử nào, những con người và sự kiện nào liên quan, những tư liệu nào còn lưu giữ và di sản ấy có ý nghĩa gì với đời sống hôm nay.
Trên nền tảng đó, các đơn vị có thể từng bước xây dựng hồ sơ khoa học liên kết, cơ sở dữ liệu số, bản đồ di sản, tuyến tham quan chuyên đề, triển lãm liên bảo tàng, bộ sưu tập số và các chương trình giáo dục di sản. Đó cũng là bước chuyển từ việc lưu giữ những dấu tích riêng lẻ sang xây dựng một hệ thống tri thức và trải nghiệm về cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Khi những “mảnh ghép” được nối lại, câu chuyện về một nhân vật lịch sử không chỉ được bảo tồn trong quá khứ, mà có thêm cơ hội tiếp tục đối thoại với công chúng hôm nay.