Để học sinh sử dụng AI hiệu quả, an toàn

Giảng dạy linh hoạt, bám sát thực tiễn

Theo Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông áp dụng từ năm học 2026 - 2027, các cơ sở giáo dục trên địa bàn đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực.

Thầy Lê Mạnh Tấn, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Thoại cho biết, với thời lượng cốt lõi 12 tiết học, nhà trường tập trung trang bị 4 mạch kiến thức căn bản: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, các kỹ thuật - ứng dụng AI và thiết kế hệ thống AI. Thời lượng này được bố trí thông qua các chuyên đề trong kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, do giáo viên môn Tin học làm nòng cốt.

Bên cạnh đó, kiến thức về AI được lồng ghép sâu rộng vào các môn học khác. Theo lộ trình, trong năm học 2026 - 2027, mỗi bộ môn và khối lớp triển khai tối thiểu 2 tiết dạy lồng ghép AI trong một học kỳ; tiến tới ít nhất 50% số tiết dạy thực hiện lồng ghép nội dung này từ năm học 2027 - 2028.

Đối với nội dung mở rộng, trường duy trì các câu lạc bộ định hướng công nghệ như Câu lạc bộ Code Your Future và Câu lạc bộ NVT STIC định hướng STEM.

Tại Trường THCS Nguyễn Trãi (phường Thanh Khê), Hiệu trưởng Nguyễn Thị Hữu Ánh chia sẻ, nhà trường xác định giáo dục AI cho học sinh phải được thực hiện từng bước, phù hợp với lứa tuổi và gắn với nhu cầu học tập thực tế. Bên cạnh nội dung AI theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhà trường chủ động tích hợp thêm vào môn Tin học, bởi đây là môn học có điều kiện thuận lợi để học sinh tiếp cận công nghệ. Các em được hướng dẫn dùng AI thiết kế poster, video, hỗ trợ dự án học tập, đồng thời rèn luyện đạo đức số.

“Chương trình tin học hiện nay có một số nội dung khó theo kịp tốc độ phát triển công nghệ. Vì vậy, chúng tôi yêu cầu tổ chuyên môn tinh gọn những phần đã lạc hậu để dành thời lượng bổ sung kiến thức AI cho học sinh”, cô Ánh cho biết.

Chú trọng đánh giá quá trình và đạo đức số

Từ thực tế tập huấn ứng dụng AI, ông Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, việc triển khai giáo dục AI cần giải pháp đồng bộ từ hạ tầng đến con người. Tuy nhiên, trước mắt các trường chỉ cần bảo đảm đường truyền internet ổn định và thiết bị cơ bản để học sinh tiếp cận các nền tảng AI.

Theo ông Vũ, việc kiểm soát và đánh giá kiến thức của học sinh trong kỷ nguyên AI là một thách thức, đòi hỏi phải thay đổi tư duy khảo thí. Điểm đáng chú ý trong Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT ngày 18/8/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh phổ thông từ năm học 2026 - 2027 là không yêu cầu kiểm tra, lấy đầu điểm riêng biệt cho nội dung AI mà tích hợp vào các môn học khác.

Điều này buộc nhà trường chuyển dịch từ đánh giá kết quả sang đánh giá quá trình. Để đánh giá trung thực, giáo viên cần thiết kế bài tập phân tích, phản biện gắn với thực tiễn mà AI không thể tự “sáng tác”.

Về phía học sinh, việc giáo dục đạo đức số và liêm chính học thuật là nền tảng. Học sinh cần hiểu AI chỉ là trợ lý mở rộng ý tưởng, không phải công cụ “học hộ”. Khi sử dụng AI, các em phải có trách nhiệm minh bạch, biết cách trích dẫn rõ phần nào là ý tưởng gốc của mình, phần nào là sự hỗ trợ từ công cụ.

Khả năng chịu trách nhiệm này được nuôi dưỡng qua những hoạt động vấn đáp trên lớp, nơi học sinh trực tiếp bảo vệ quan điểm cá nhân trước bạn bè, chứng minh mình thực sự làm chủ kiến thức thay vì lặp lại rập khuôn câu trả lời của máy móc.

Các cơ sở giáo dục khẳng định, trong năm học 2026 - 2027 sẽ không tạo thêm áp lực điểm số độc lập đối với giáo dục AI. Việc đánh giá năng lực bám sát yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, được lồng ghép qua các sản phẩm thực hành, dự án và đặc biệt nhấn mạnh tính trung thực, khả năng kiểm chứng dữ liệu của học sinh.