Sau hợp nhất, ngành giáo dục Đà Nẵng bước vào giai đoạn chuyển mình, đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ từ quản lý đến hoạt động dạy và học. Với tinh thần chủ động, linh hoạt và sáng tạo, ngành giáo dục thành phố đang từng bước củng cố nội lực, tạo nền tảng vững chắc cho một hệ thống giáo dục chất lượng, công bằng và bền vững.
Đội ngũ cán bộ phụ trách giáo dục xã, phường trên địa bàn thành phố đóng vai trò quan trọng trong kết nối, triển khai và giám sát các hoạt động giáo dục. Tuy nhiên, sự thay đổi về địa bàn quản lý, nhân sự và khối lượng công việc đang đặt ra không ít khó khăn, thách thức.
Bà Huỳnh Thị Ngọc Hà, chuyên viên phụ trách lĩnh vực giáo dục và đào tạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã Chiên Đàn cho biết, sau hợp nhất, cán bộ giáo dục cấp xã, phường đóng vai trò then chốt trong việc giám sát, hỗ trợ chuyên môn và triển khai các hoạt động giáo dục tại địa phương. Họ trở thành cầu nối giữa nhà trường và chính quyền.
Tuy nhiên, thực tế đội ngũ cán bộ giáo dục cấp xã, phường đang gặp khó khăn về nhân lực, chuyên môn, khối lượng công việc… khi chỉ có 1 người đảm nhận toàn bộ công việc. Bên cạnh đó, công tác nghiên cứu, xây dựng mô hình quản lý giáo dục phù hợp với điều kiện từng địa phương cũng gặp khó khăn do thiếu nhân lực chuyên môn và nguồn lực hỗ trợ.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Sang, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Duy Xuyên cho rằng, cán bộ phụ trách giáo dục cấp cơ sở hiện nay vừa là cầu nối giữa ngành giáo dục và các trường, vừa theo dõi, giám sát hoạt động giáo dục; đầu mối phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội…
Nhưng hiện nay số lượng người phụ trách giáo dục tại địa phương quá ít, nếu không có đội ngũ cán bộ đủ số lượng, bảo đảm về chuyên môn, các trường sẽ lúng túng trong việc triển khai nhiệm vụ giáo dục, chưa kể số lượng văn bản của các phòng thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo gửi về khiến một người không xử lý kịp trong thời gian quy định.
Theo bà Trần Thị Thúy Hà, Trưởng phòng Văn hóa - xã hội phường Hòa Xuân, cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, phường hiện nay không chỉ đảm nhiệm các nhiệm vụ chuyên môn, mà còn phải kiêm nhiệm thêm các chức năng quản lý nhà nước trước đây vốn thuộc phòng giáo dục. Nhiều người được điều chuyển từ các lĩnh vực khác sang, trong khi đó UBND xã, phường lại phải chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng giáo dục của các trường học trên địa bàn. Để đảm đương tốt vai trò này, cần có đội ngũ chuyên môn phù hợp. Đây cũng là một trong những bất cập cần sớm được giải quyết.
Đáng chú ý, chất lượng giáo dục, nhân sự, cơ sở vật chất và điều kiện tổ chức dạy và học giữa các địa phương trên địa bàn thành phố có sự chênh lệch rõ rệt. Về lâu dài, Sở Giáo dục và Đào tạo cần có giải pháp tổng thể để rà soát và điều chỉnh phù hợp.
Để tháo gỡ khó khăn cho cán bộ giáo dục xã, phường cần có những giải pháp đồng bộ và sát với thực tiễn. Theo bà Trần Thị Thúy Hà, ngành giáo dục và địa phương cần sớm rà soát, quy hoạch lại mạng lưới trường lớp phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời phân loại các xã, phường theo mức độ vững về chuyên môn, từ đó chia cụm phù hợp để tổ chức sinh hoạt chung, góp phần thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các địa phương.
Cần phát huy việc kết nghĩa giữa địa phương đồng bằng với miền núi trong lĩnh vực giáo dục để tăng cường sự hỗ trợ trong công tác chuyên môn, chia sẻ bài giảng, tài liệu, phương pháp giảng dạy giữa các đơn vị trường học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đồng đều trên toàn địa bàn.
Bà Trần Thị Thúy Hà, Trưởng phòng Văn hóa - xã hội phường Hòa Xuân
Theo ông Nguyễn Thanh Sang, hiện nay xã, phường sau hợp nhất vẫn chưa có khung quy định cụ thể về vị trí việc làm và số lượng người làm việc tương ứng. Do đó, cần xem xét bổ sung thêm các vị trí chuyên trách như: phụ trách giáo dục mầm non, tiểu học và THCS để đáp ứng khối lượng công việc ngày càng lớn.
Ngoài ra, để tháo gỡ những nút thắt hiện nay, bà Huỳnh Thị Ngọc Hà cho rằng, cần tổ chức bồi dưỡng định kỳ về quản lý nhà nước, công tác giáo dục, kỹ năng tuyên truyền - vận động. Đồng thời trang bị kiến thức về chuyển đổi số, quản lý dữ liệu, điều hành trên môi trường mạng cho đội ngũ cơ sở. Đặc biệt, cần phát huy hơn nữa vai trò tham mưu của cán bộ giáo dục trong các cuộc họp, diễn đàn của HĐND, UBND cấp xã nhằm bảo đảm tiếng nói chuyên môn được lắng nghe và phản ánh kịp thời vào chính sách.
Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lê Thị Bích Thuận, giai đoạn 2025 - 2030, ngành giáo dục thành phố tập trung rà soát, quy hoạch lại mạng lưới trường lớp một cách khoa học, phù hợp với quy hoạch đô thị và xu hướng biến động dân cư. Nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý; xây dựng cơ chế đãi ngộ, thu hút nhân tài sư phạm, khuyến khích giáo viên tham gia nghiên cứu khoa học, viết học liệu số và không ngừng nâng cao năng lực ngoại ngữ, công nghệ thông tin, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số đáp ứng yêu cầu hội nhập.
Đồng thời đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, mở rộng giáo dục STEM, STEAM, AI và Robotics tại các cấp học phổ thông.
Bên cạnh đó, để bảo đảm công bằng trong giáo dục, thành phố ưu tiên phát triển giáo dục tại các khu vực khó khăn; rà soát, quy hoạch mạng lưới trường lớp phù hợp với điều kiện đặc thù của từng địa phương; đầu tư kiên cố hóa trường lớp, trang thiết bị; ưu tiên xây dựng các mô hình trường bán trú, nội trú cho học sinh dân tộc thiểu số và học sinh vùng cao để các em có điều kiện học tập tốt nhất.
Hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh, nhiều trường học chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường các hoạt động chuyên đề, lấy học sinh làm trung tâm trong từng tiết học.
Để tạo sự hứng khởi cho học sinh, các trường học trên địa bàn thành phố không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng chuyên môn mà còn tích cực triển khai nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo, giúp giờ học trở nên sinh động và thiết thực.
Tại Trường Tiểu học Hùng Vương (phường Hải Châu), chuyên đề “Học thông qua chơi” trong tiết Khoa học lớp 4 diễn ra trong không khí sôi nổi với sự tham gia hào hứng của học sinh lớp 4/3. Cô Võ Thị Duyên Hải, giáo viên chủ nhiệm lớp cho biết, để có những tiết học chuyên đề hấp dẫn, giáo viên phải tham gia các lớp tập huấn, học cách xây dựng bài giảng lôi cuốn, tăng cường tương tác với học sinh thông qua câu hỏi gợi mở, trò chơi...
Giáo viên phải chọn lọc nội dung phù hợp với thời lượng giảng dạy và đặc điểm tiếp thu của học sinh. Dù có nhiều áp lực nhưng sự hứng thú và chủ động học tập của các em chính là động lực lớn nhất để giáo viên nỗ lực.
Cô Võ Thị Duyên Hải
Theo cô Đỗ Thị Lê, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hùng Vương, ngay từ đầu năm học, nhà trường đã xây dựng kế hoạch giảng dạy cụ thể; các tổ chuyên môn cũng chủ động thiết kế chuyên đề theo từng chủ điểm. Trên cơ sở đó, giáo viên linh hoạt lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp với từng lớp, bảo đảm triển khai hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Bên cạnh chuyên đề “Học thông qua chơi”, nhiều hoạt động học tập dưới hình thức câu lạc bộ cũng được triển khai như Câu lạc bộ Tiếng Việt ở khối 2, Câu lạc bộ Toán ở khối 4, mang đến cho học sinh cơ hội tiếp cận kiến thức một cách thú vị.
Theo cô Lê, đây là những mô hình hiệu quả, tạo môi trường học tập tích cực, tương tác hai chiều và góp phần rèn luyện kỹ năng mềm, những yếu tố quan trọng trong phát triển toàn diện cho học sinh. Trong tiết dạy, giáo viên tổ chức nhiều hoạt động học thông qua chơi, áp dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy năng lực của học sinh.
Bên cạnh công tác chuyên môn, ngay từ đầu năm học, các trường tích cực triển khai hoạt động tuyên truyền kỹ năng sống cho học sinh như: giáo dục an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, tổ chức khám sức khỏe... cung cấp cho học sinh kiến thức, kỹ năng, cách xử lý cần thiết khi gặp các tình huống bất ngờ.
Đặc biệt, Trường THCS Kim Đồng (phường Hải Châu) phối hợp tổ chức tư vấn cộng đồng về chăm sóc sức khỏe tâm thần, phòng ngừa rối loạn tâm trí. Thông qua các buổi sinh hoạt này, học sinh được trang bị kiến thức về sức khỏe tinh thần, nhận diện các dấu hiệu bất thường trong cuộc sống học đường và gia đình, từ đó biết cách quản lý cảm xúc, xây dựng lối sống tích cực và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.
Trong khi đó, Trường Tiểu học Lê Lai (phường Hải Châu) tổ chức chuyên đề nâng cao năng lực dạy học môn Lịch sử - Địa lý với bài học “Thiên nhiên và con người thành phố Đà Nẵng”, do cô Nguyễn Thu Vân và học sinh lớp 4/1 thực hiện.
Trong tiết học này, cô Vân đã ứng dụng hiệu quả công nghệ AI kết hợp linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực. Học sinh được tham gia nhiều hoạt động hấp dẫn như: lật mảnh ghép đoán địa danh, nhập vai chuyên gia địa lý, thuyết trình với chủ đề “Đà Nẵng trong mắt em”. Qua đó, học sinh chủ động tìm hiểu đặc điểm tự nhiên, lịch sử - địa lý của thành phố Đà Nẵng mới sau hợp nhất; đồng thời phát triển kỹ năng trình bày, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề.
Theo đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, với mong muốn “Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố học tập, trung tâm giáo dục và đào tạo của cả nước” ngành giáo dục thành phố xác định giáo dục và đào tạo là động lực quyết định trong chiến lược phát triển thành phố.
Giáo dục phải được xem là nền tảng cốt lõi, là đầu tư cho tương lai nhằm tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng thích ứng với nền kinh tế số và hội nhập quốc tế, bảo đảm cho Đà Nẵng đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.
Trong đó, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý là nhiệm vụ then chốt để thực hiện đổi mới trong giáo dục. Việc đổi mới này không chỉ về công cụ, mà còn thay đổi tư duy dạy học, từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, phẩm chất của người học...
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, nhiều trường học trên địa bàn thành phố chủ động tổ chức các khoa tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.
Việc triển khai đồng bộ Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với đội ngũ giáo viên trên địa bàn thành phố tạo ra bước ngoặt quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học. Theo đó, 100% giáo viên được tập huấn, bồi dưỡng để từng bước áp dụng phương pháp dạy học phát triển năng lực, phẩm chất, khuyến khích sự chủ động và sáng tạo của người học. Các mô hình giáo dục tiên tiến như giáo dục STEM, STEAM được triển khai tại hơn 70% trường THCS và THPT, bước đầu hình thành năng lực tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề cho học sinh.
Mới đây, Trường THCS Kim Đồng (phường Hải Châu) tổ chức tập huấn “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học” cho toàn thể cán bộ, giáo viên của nhà trường. Giáo viên được tìm hiểu những xu hướng mới của AI trong giáo dục, thực hành các công cụ hỗ trợ soạn bài, thiết kế học liệu số, chấm bài, cá nhân hóa học tập cho học sinh; đồng thời trao đổi về cách áp dụng AI an toàn, hiệu quả và phù hợp với đặc thù cấp THCS. Theo giáo viên tham dự, hoạt động không chỉ giúp giáo viên tiếp cận công nghệ hiện đại mà còn khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và tạo ra những tiết học sinh động, hấp dẫn hơn.
Tương tự, tại các trường tiểu học, nhiều khóa tập huấn về chuyên môn, ứng dụng công nghệ cũng được triển khai. Đơn cử, Trường Tiểu học Duy Trung (xã Duy Xuyên) tập huấn “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học”.
Theo thầy Lê Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Duy Trung, thông qua các khóa tập huấn giáo viên được cập nhật kiến thức, kỹ năng cơ bản ứng dụng AI trong hoạt động giảng dạy, xây dựng học liệu số, thiết kế bài giảng và đánh giá với AI, sử dụng Gamma AI để thiết kế slide thuyết trình; hướng dẫn tạo sách lật điện tử, đồng thời thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục.
Trường Tiểu học Chi Lăng (phường An Hải) tổ chức các khóa tập huấn “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong dạy học”, “Dạy học và kiểm tra đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực học sinh”… Cô Thái Vi Linh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chi Lăng cho hay, các khóa tập huấn mang đến nội dung thiết thực, giúp giáo viên mở ra hướng tiếp cận mới trong giảng dạy, nâng cao năng lực chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.
Để chuẩn bị cho năm học 2025 - 2026, tháng 8 vừa qua Sở Giáo dục và Đào tạo tổ tập huấn chương trình giáo dục STEM và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho hơn 2.500 cán bộ, giáo viên các cấp học, bậc học và chuyên viên phụ trách giáo dục tại 93 xã, phường trên địa bàn thành phố. Trong đó, cấp mầm non, tiểu học, THCS được tập huấn về giáo dục STEM; cấp tiểu học, THCS, THPT được tập huấn về giáo dục ứng dụng AI trong chuyển đổi số. Riêng các giáo viên mầm non được tiếp cận với hệ thống phần mềm chuyển đổi số Schoolup.
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trần Nguyễn Minh Thành, thông qua các hoạt động tập huấn nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, giúp giáo viên nắm bắt xu hướng giáo dục hiện đại. Từ đó khơi gợi tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Việc ứng dụng AI và các phần mềm chuyển đổi số cũng góp phần đổi mới phương pháp dạy học, quản lý, tạo môi trường học tập linh hoạt, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong ngành giáo dục, đáp ứng mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của thành phố.
Thường xuyên tham gia tập huấn ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong dạy và học cho giáo viên các trường học trên địa bàn thành phố, TS. Trịnh Công Duy, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) đánh giá, giáo viên các cấp ở Đà Nẵng có những bước tiến rõ rệt trong tiếp cận và ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, việc ứng dụng vẫn chủ yếu dừng ở mức cơ bản, chưa thực sự đi sâu vào cá nhân hóa học tập hay đổi mới phương pháp sư phạm với sự hỗ trợ của AI.
Theo TS. Trịnh Công Duy, để nâng cao ứng dụng công nghệ trong giáo dục thực sự đi vào chiều sâu cần giải pháp đồng bộ ở cả ba cấp: quản lý, nhà trường và ngành giáo dục. Cấp quản lý cần ban hành chính sách cụ thể, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ. Nhà trường phải xây dựng văn hóa số, tạo môi trường cho giáo viên thực hành công nghệ ngay trong lớp học, đồng thời khuyến khích các dự án STEM - AI cho học sinh. Ngành giáo dục cần đẩy mạnh bồi dưỡng năng lực số theo hướng thực hành, phát triển kho học liệu số quốc gia và kết nối dữ liệu cho AI khai thác.
“Với vai trò là thành viên điều hành Microsoft GTP tại Việt Nam, chúng tôi sẵn sàng đồng hành với các nhà trường thiết lập hệ thống hoàn toàn miễn phí, đồng thời cấp tài khoản Office 365 bản quyền miễn phí cho tất cả giáo viên, học sinh trên cả nước, đặc biệt ưu tiên cho thành phố Đà Nẵng. Đây sẽ là nền móng quan trọng để giáo viên tự tin đổi mới, học sinh được trải nghiệm học tập hiện đại, và để AI thực sự trở thành “trợ lý ảo” đồng hành cùng dạy và học”, TS. Trịnh Công Duy nói.
Nội dung: THU HÀ - SONG KHUÊ - NHẬT HẠ
Trình bày: MINH TẠO
.jpg "Phường Điện Bàn Bắc cần tập trung làm tốt công tác giáo dục và giảm nghèo")
