Du lịch bền vững

Tầm quan trọng của cấu trúc tổng hợp

“Chúng tôi không thể ngờ sau 10 năm, du lịch cộng đồng đã thay da đổi thịt hầu hết vùng quê Hòa Bắc (nay là phường Hải Vân). Chúng tôi có sông suối, núi rừng xanh thẳm. Tất cả trở thành thế mạnh để làm du lịch. Bằng mọi cách, dân làng phải bảo vệ được dòng sông”.

Đó là sự hứng khởi của những người đang từng ngày đón khách tham quan đến khu vực thượng lưu và trung lưu dòng sông Cu Đê. Anh Đinh Văn Như, Bí thư Chi bộ thôn Giàn Bí (cũ) hiểu rõ niềm vui của bà con khi họ đã đạt được những kết quả nhất định trong thời gian qua.

Hơn 10 năm trước, cầm rựa để chặt củi và cầm rìu để chặt gỗ là thực trạng đời sống của người dân vùng thượng nguồn sông Cu Đê. Hiện nay, ruộng lúa trở thành nơi học tập. Dưới tán rừng là điểm dừng chân tham quan, ngã ba thôn xóm thành nơi bàn luận, trao đổi kinh nghiệm sống...

Đặc điểm tự nhiên của dòng sông Cu Đê nằm ở ba lớp nước trải dài từ đầu nguồn ra cửa biển, bao gồm nước ngọt, nước lợ và nước mặn. Những tháng mùa hè, dòng nước mặn từ cửa biển tràn ngược vào dòng sông, gây khó khăn cho việc trồng lúa của bà con.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng nông nghiệp nông thôn, cần xem việc phát triển không chỉ riêng về kinh tế mà còn tạo ra giá trị về bảo tồn văn hóa.

Tổng hợp lại bức tranh kinh tế tại lưu vực sông Cu Đê, TS Hoàng Văn Long, Nghiên cứu viên tại Viện nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng gợi mở việc liên kết giá trị kinh tế rừng ở thượng lưu, cây lúa và du lịch ở trung lưu, văn hóa làng nghề ở hạ lưu dòng sông. Trong đó, du lịch đóng vai trò nền tảng để mối liên kết này luôn duy trì bền vững.

Phát triển bền vững lưu vực sông Cu Đê

Sau những ngày mưa kéo dài, chị Đỗ Thị Huyền Trâm, chủ homestay Nam Yên (thôn Nam Yên) tất bật dọn dẹp khuôn viên homestay của mình.

Từ kinh nghiệm của bản thân, chị Trâm cho rằng: “Được đi, được học tập các mô hình làm du lịch, tôi thấy cần phải nâng cao năng lực học tập của người dân để trở thành một trụ cột của du lịch nông nghiệp nông thôn. Bên cạnh đó, du khách đến với chúng tôi đều muốn tìm không gian mát mẻ, sạch đẹp. Điều đó được tạo ra bằng cách tăng cường kết nối giữa du lịch, giáo dục và nông nghiệp. Hơn hết, xem cộng đồng địa phương là đối tác phát triển lâu dài”.

Bà Huỳnh Thị Xuân (thôn Nam Yên) là một đối tác quan trọng của homestay Nam Yên. Từ chỗ còn nhiều bỡ ngỡ với công việc đón tiếp, hướng dẫn du khách, bà Xuân dần thích nghi từ những lần dẫn khách trong nước và quốc tế đi khắp xóm thôn. Mỗi câu chuyện được bà Xuân kể chính là kinh nghiệm sống và tình cảm với vùng đất. Sự tự tin cùng mức thu nhập ổn định tiếp thêm động lực giúp bà Xuân say mê kể chuyện.

Bà Lê Thị Thu Hà, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Hòa Bắc (cũ) cho rằng, từ một xã thuần nông, chỉ trong vài năm du lịch nổi lên và được chú ý đã tạo ra nhiều thách thức trong quá trình hợp tác triển khai.

Đồng hành với bà con làm du lịch từ những ngày đầu, bà Hà cho biết: “Ban đầu, người dân còn nhiều bỡ ngỡ với định hướng của chính quyền các cấp. Mọi người chưa thấy được giá trị tiềm năng của địa phương để triển khai du lịch cộng đồng bền vững. Mọi thứ chỉ loanh quanh trong mảnh vườn, chưa có những đầu tư sâu rộng. Để vượt qua những trở ngại đó, các thủ lĩnh cộng đồng như chị Trâm, anh Như... là những nhân tố dám nghĩ, dám làm, tạo động lực cho bà con xung quanh cùng phát triển”.

Định hướng các giải pháp cho du lịch cộng đồng, bà Hà nhìn nhận, cần hướng dẫn bà con cách bảo tồn những điều thân thuộc với mỗi hộ gia đình và tập quán của đồng bào Cơ Tu. Điều quan trọng là bảo vệ môi trường tự nhiên, không gây tác động tiêu cực đến thiên nhiên. Cộng đồng cần tuân thủ và thực thi các quy định về quản lý rác thải, bảo vệ rừng, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên trong các hoạt động du lịch.

Sau hợp nhất, việc phát triển du lịch toàn thành phố có thêm nhiều cơ hội. Câu chuyện du lịch cộng đồng ở phường Hải Vân là một kinh nghiệm quý. TS Hoàng Văn Long gợi ý: “Có thể thấy, việc kết nối hạ tầng, giao lưu văn hóa giữa lưu vực sông Cu Đê đến các xã phía tây của thành phố như Sông Kôn, Sông Vàng, Đông Giang, Tây Giang... được xem là hướng đi lâu dài, hiệu quả, phát huy tốt các tiềm năng sẵn có”.