Đưa văn hóa truyền thống vào trường học bằng giáo dục trải nghiệm

Sắc xuân rộn ràng

Khuôn viên trường học trong những ngày này trở nên ấm áp yêu thương và rộn ràng sắc màu bởi các loại hoa, đèn lồng. Sân trường rộn ràng tiếng cười, sắc xuân hiện diện qua từng góc học tập, từng hoạt động được chuẩn bị công phu, gắn với đời sống gia đình và sinh hoạt cộng đồng. Các em học sinh thích thú khi được trải nghiệm đi chợ quê ngày Tết, thưởng thức ẩm thực truyền thống, tìm hiểu về ngày Tết cổ truyền dân tộc.

Tại Trường Tiểu học Mà Cooih (xã Bến Hiên) giáo viên và học sinh hân hoan trong ngày hội trải nghiệm văn hóa Cơ Tu có chủ đề “Mùa xuân trên bản nhỏ” với nhiều hoạt động sôi nổi, ấm áp và ý nghĩa. Bên cạnh chương trình văn nghệ với các ca khúc mừng Đảng đón xuân, trò chơi dân gian, nhà trường tổ chức trao tặng góc học tập cho học sinh, tiếp sức học sinh nghèo đến trường.

Thu hút sự quan tâm của học sinh, thầy cô, phụ huynh là hoạt động trải nghiệm múa tâng tung da dá, chơi trò chơi dân gian, thưởng thức ẩm thực tại các gian hàng bày bán đặc sản, nông sản địa phương. Sự sẻ chia với học sinh khó khăn còn thể hiện qua “Phiên chợ 0 đồng”, nơi các em được hỗ trợ những phần quà thiết thực dịp Tết.

Cô Nguyễn Thị Hạ Lựu, Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Mà Cooih chia sẻ, ngày hội là sân chơi trải nghiệm và là dịp để học sinh hiểu hơn, yêu hơn và tự hào về văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Chương trình “Ngày Tết quê em” của Trường Mẫu giáo Hoa Sen (phường Bàn Thạch) cũng là ngày hội của sắc màu và với những gian hàng rực rỡ, những món quà nhỏ xinh, những trò chơi vui nhộn. Đặc biệt, nhà trường dành nhiều suất quà tặng các cháu nhỏ kém may mắn, Tết nhờ vậy thêm ý nghĩa.

“Phiên chợ quê ngày Tết” ở Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Tam Kỳ) đã mang đến không khí vui tươi, phấn khởi trước thềm năm mới. Trường còn lồng ghép sinh hoạt các câu lạc bộ Âm nhạc, Mỹ thuật, Tiếng Anh... biểu diễn văn nghệ, trình diễn thời trang nghệ thuật. Học sinh khoác các bộ trang phục do Câu lạc bộ Mỹ thuật thiết kế từ vật liệu thân thiện, mang họa tiết Xuân - Tết.

Mỗi bộ trang phục gắn với chủ đề về văn hóa như hoa xuân, sum vầy, ước mơ, lễ hội. Câu lạc bộ tiếng Anh tổ chức giao lưu với giáo viên người nước ngoài của Trung tâm Anh ngữ Ely với những câu hỏi - đáp về ngày Tết.

Cô Nguyễn Thị Xuân Hoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kim Đồng chia sẻ, các hoạt động chào đón năm mới được nhà trường tổ chức hằng năm nhằm giáo dục học sinh về giá trị văn hóa truyền thống, phong tục Tết Việt thông qua trải nghiệm thực tế và rèn luyện cho học sinh các kỹ năng giao tiếp, sáng tạo, sự tự tin, tinh thần sẻ chia... Những hoạt động này luôn có sự đồng hành, hỗ trợ của phụ huynh nhằm tạo sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội trong việc giáo dục học sinh.

Không gian trải nghiệm và sẻ chia

Thay cho các tiết học thiên về truyền thụ kiến thức, nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố chủ động tổ chức hoạt động trải nghiệm để học sinh “chạm” vào văn hóa bằng những việc làm cụ thể.

Tại xã Nông Sơn, Trường Mẫu giáo Hướng Dương tổ chức “Ngày hội bé vui đón xuân” như một không gian văn hóa thu nhỏ. Hơn 300 trẻ trong trang phục áo dài, áo bà ba cùng giáo viên, phụ huynh tham gia múa hát dân gian, nhảy sạp, chơi các trò chơi truyền thống. Những cành mai, cành đào, mâm ngũ quả, bánh chưng được bố trí hài hòa trong khuôn viên trường...

Điểm nổi bật của các hoạt động là được thiết kế phù hợp với tâm lý lứa tuổi mầm non. Trẻ không bị yêu cầu ghi nhớ khái niệm hay trả lời câu hỏi, mà được tự do quan sát, tham gia và cảm nhận. Từ việc xếp mâm cỗ Tết, nghe kể chuyện ông bà ngày xuân đến những điệu múa tập thể, các em từng bước hình thành nhận thức ban đầu về phong tục, nếp sinh hoạt truyền thống thông qua cảm xúc và trải nghiệm.

Cô giáo Trương Thị Ý, giáo viên Trường Mẫu giáo Hướng Dương cho biết, việc lồng ghép văn hóa truyền thống thông qua trải nghiệm giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn khi tham gia tập thể. Qua từng hoạt động, giáo viên có điều kiện giáo dục kỹ năng sống, sự lễ phép, tình yêu ông bà, cha mẹ và quê hương, góp phần giúp trẻ phát triển hài hòa cả đức, trí, thể, mỹ. Không dừng lại ở việc tạo sân chơi, nhà trường xác định rõ mục tiêu giáo dục trong từng nội dung trải nghiệm.

Theo cô giáo Nguyễn Thị Hoài Tâm, Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Hướng Dương, ngày hội giúp trẻ làm quen với phong tục Tết Nguyên đán trong môi trường an toàn, gần gũi. Thông qua hình thức “học mà chơi, chơi mà học”, các em có những cảm nhận đầu tiên về văn hóa truyền thống, từ đó hình thành tình yêu và ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc một cách tự nhiên.

Ở bậc tiểu học, giáo dục trải nghiệm được triển khai theo hướng mở rộng, gắn với hoạt động tập thể và tinh thần sẻ chia. Tại Trường Tiểu học Hoàng Diệu, không khí Tết được tái hiện qua các hoạt động gói bánh chưng, trang trí tháp bánh, nhảy sạp, hội bài chòi và tổ chức các gian hàng ẩm thực gây quỹ hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Trong khuôn viên trường, từng nhóm học sinh được phân công nhiệm vụ cụ thể, từ rửa lá dong, vo gạo, xếp khuôn bánh đến trông bếp nấu. Dưới sự hướng dẫn của thầy cô và phụ huynh, các em vừa thực hành, vừa lắng nghe câu chuyện về nguồn gốc bánh chưng, ý nghĩa của mâm cỗ ngày Tết. Những trải nghiệm tưởng chừng giản dị ấy giúp học sinh hiểu sâu hơn về giá trị lao động, tinh thần gắn kết gia đình và cộng đồng.

Em Nguyễn Hoài Ngọc, học sinh lớp 5C, Trường Tiểu học Hoàng Diệu chia sẻ, lần đầu được tự tay gói bánh chưng cùng bạn bè giúp em hiểu thêm về Tết cổ truyền và rất vui khi được làm những việc giống như ông bà, cha mẹ ngày xưa. Cây xanh, hoa, tranh ảnh, nhu yếu phẩm, các loại bánh trái, món ăn ngày Tết… được bày bán tại “Phiên chợ quê ngày Tết” đã tái hiện không gian Tết xưa, mang lại trải nghiệm thú vị cho học sinh. Làm bao lì xì, làm thiệp chúc Tết, gói bánh chưng mô phỏng, chơi trò chơi dân gian… cũng được nhà trường tổ chức dịp này.

Có thể nói, các chương trình mừng năm mới do các trường học trên địa bàn thành phố tổ chức vừa khơi gợi lòng nhân ái, sự sẻ chia cho học sinh, vừa đem đến cho học sinh sự trải nghiệm thú vị để thêm ý nghĩa và ấm áp.