Kinh tế

[eMagazine] - Vùng cao Đà Nẵng tìm đường tăng trưởng hai con số

PHAN VINH - TUYẾT TRINH • 11/07/2026 14:08

ĐNO - Các xã vùng cao Đà Nẵng đang tìm hướng tái cơ cấu mạnh mẽ để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Với đòn bẩy đầu tư công, các địa phương tập trung khơi thông hạ tầng và liên kết chuỗi giá trị sản xuất. Đây là bước ngoặt quan trọng giúp biến tiềm năng đại ngàn thành sinh kế bền vững và ổn định cho người dân.

ĐNO - Các xã vùng cao Đà Nẵng đang tìm hướng tái cơ cấu mạnh mẽ để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Với đòn bẩy đầu tư công, các địa phương tập trung khơi thông hạ tầng, đa dạng sinh kế bản địa và liên kết chuỗi giá trị sản xuất.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, các xã miền núi Đà Nẵng mở ra không gian phát triển rộng mở. Mỗi địa phương hiện đang chủ động lựa chọn hướng đi riêng, dựa trên lợi thế về thổ nhưỡng, cảnh quan, văn hóa và khả năng kết nối thị trường.

Mỗi vùng đất một lựa chọn

Trên diện tích hơn 5.000m² tại thôn Tống Cói (xã Sông Vàng), Ama Homestay được chị Nguyễn Thị Bình xây dựng từ năm 2023. Công trình tái hiện nét mộc mạc của vùng núi Đông Giang với 7 căn nhà gỗ theo kiến trúc sàn Cơ Tu, kết hợp vườn sim, ao cá và không gian giao lưu cộng đồng. Vào các dịp cuối tuần hay lễ Tết, cơ sở thường xuyên kín phòng, cho thấy nhu cầu trải nghiệm văn hóa bản địa đang ngày càng tăng cao.

"Trong tiếng Cơ Tu, "Ama" nghĩa là cha. Việc đặt tên này không chỉ nhằm gắn kết với văn hóa địa phương mà còn là lời tri ân mảnh đất đã cưu mang gia đình suốt hơn 20 năm lập nghiệp", chị Bình chia sẻ.

Ông Lê Văn Tư, Chủ tịch UBND xã Sông Vàng, nhận định Ama Homestay là mô hình tiêu biểu trong chiến lược phát triển du lịch sinh thái và cộng đồng - một trong những khâu đột phá của địa phương. Theo ông, mô hình bước đầu khai thác hiệu quả cảnh quan, kết hợp dịch vụ với văn hóa bản địa để tạo sinh kế mới, song cần phát triển trong phạm vi định hướng quy hoạch để bảo tồn bản sắc và môi trường.

Còn tại xã Avương, công tác quy hoạch không gian phát triển cũng được ưu tiên hàng đầu. Sau khi sáp nhập, địa phương tích hợp không gian dân cư, sản xuất và dịch vụ, lấy 28,3km đường Hồ Chí Minh chạy dọc địa bàn làm trục xương sống để kết nối với các xã Đông Giang, Tây Giang và A Lưới (thành phố Huế).

Tạo cấu trúc kinh tế riêng

Tại khu vực miền núi phía Tây Nam thành phố, các loại cây thế mạnh như quế, dược liệu và cây ăn quả đang được quy hoạch thành những vùng sản xuất quy mô. Việc gia tăng giá trị sản phẩm hiện phụ thuộc chặt chẽ vào khâu liên kết chuỗi, từ sơ chế, chế biến sâu đến tiếp cận thị trường.

Tại thôn 5, xã Trà Leng, anh Hồ Văn Lập kiên trì chăm sóc gần 5ha quế suốt hơn 10 năm qua. Đây được xem là "của để dành" của gia đình. Thay vì bán nhỏ lẻ, anh dự định liên kết với các doanh nghiệp, hợp tác xã khi đến kỳ khai thác để đảm bảo giá trị kinh tế cao hơn.

Theo UBND xã Trà Leng, địa phương hiện có gần 3.000ha quế với hơn 1.000 hộ canh tác, sản lượng vỏ khô đạt khoảng 1.500 tấn/năm. Dù mang lại nguồn thu đáng kể, song giá trị gia tăng tại chỗ vẫn thấp do sản phẩm chủ yếu xuất thô. Thời gian tới, xã tiếp tục xác định quế là cây trồng chủ lực, tập trung nhân rộng các mô hình hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu và hoàn thiện hạ tầng sản xuất.

Xã Trà Tập cũng xác định quế, dược liệu và du lịch sinh thái là mũi nhọn kinh tế, song song với việc quy hoạch lại vùng trồng dứa, cau, sâm nam và rau bản địa. Báo cáo 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy toàn xã có 8 doanh nghiệp, 1 hợp tác xã và 55 hộ kinh doanh; riêng mặt hàng rau lũi đạt sản lượng tiêu thụ 300kg/ngày. Thực tế này đòi hỏi sớm hình thành các đầu mối thu mua, sơ chế để ổn định đầu ra cho nông dân.

Ông Phùng Văn Huy, Bí thư Đảng ủy xã Trà My cho biết địa phương đang xác lập hướng phát triển dựa trên vai trò trung tâm của khu vực miền núi phía tây nam thành phố.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, địa phương định hướng cơ cấu kinh tế: thương mại - dịch vụ chiếm 60%, công nghiệp - xây dựng 25% và nông - lâm nghiệp 15%. Xã cũng đang lập quy hoạch chung đến năm 2050, chú trọng mở rộng không gian thương mại, ẩm thực, giải trí và tăng cường kết nối các điểm du lịch liên vùng.

"Trà My sẽ tập trung hoàn thiện quy hoạch, phát huy tối đa vai trò trung tâm khu vực để tạo dư địa cho thương mại, dịch vụ và công nghiệp bứt phá, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số", ông Phùng Văn Huy nói.

[VIDEO] - Chia sẻ của lãnh đạo các địa phương về việc định hình lợi thế vùng cao cho mục tiêu tăng trưởng:

Khát vọng tăng trưởng bứt phá tại vùng cao gắn liền với việc hoàn thiện hạ tầng giao thông vào vùng sản xuất, phủ sóng điện lưới, viễn thông đến các khu dân cư, đồng thời đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và nâng cao năng lực điều hành của bộ máy cơ sở.

Mở thêm sinh kế

Tuyến đường ĐH8 nối khu vực xã Trà Bui cũ là công trình được người dân Trà Đốc mong mỏi từ lâu. Hiện trạng đường dốc, xuống cấp nghiêm trọng khiến việc giao thương nông sản gặp nhiều trở ngại, chi phí vận chuyển tăng cao. Dự án đã được đề xuất điều chỉnh tổng mức đầu tư từ 120 tỷ lên 210 tỷ đồng và đang trong giai đoạn hoàn tất các thủ tục quy hoạch, đất đai để sớm triển khai.

Ông Phan Duy Hưng, Chủ tịch UBND xã Trà Đốc, nhận định khi tuyến đường hoàn thành, dòng chảy nông sản từ Trà Bui cũ về trung tâm sẽ thông suốt, tạo động lực để người dân mở rộng sản xuất và tiếp cận dễ dàng hơn với các dịch vụ, thị trường lớn.

Cũng theo ông Hưng, ngân sách xã Trà Đốc hiện phụ thuộc lớn vào Nhà máy thủy điện Sông Tranh 2 (chiếm hơn 80%). Tuy nhiên, nguồn thu này thường xuyên biến động theo tình hình thủy văn và sản lượng điện thực tế.

Tại Avương, hạ tầng giao thông được ưu tiên đầu tư dẫn vào từng cụm dân cư và vùng sản xuất như Bhloóc, Atêếp, Ta Lang, Apát, Anhốc. Bên cạnh đó, địa phương cũng triển khai hệ thống điện hạ thế, chiếu sáng dọc đường Hồ Chí Minh và nâng cấp mạng lưới nước sinh hoạt cho các hộ dân còn thiếu nước.

Ông Briu Quân, Chủ tịch UBND xã Avương, cho biết mạng lưới giao thông được quy hoạch để kết nối trực tiếp các vùng dân cư với khu sản xuất và dịch vụ. Hạ tầng đồng bộ không chỉ giúp giảm chi phí logistics mà việc đảm bảo điện, nước còn tạo điều kiện thuận lợi cho khâu sơ chế, bảo quản nông sản, từ đó ổn định sinh kế cho người dân.

Nỗ lực phát triển

Báo cáo của UBND xã Trà Tập cho thấy, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đã tiếp nhận 15 dự án từ Ban Quản lý dự án khu vực và trực tiếp quản lý 18 dự án khác (trong đó có 13 công trình khởi công mới). Đằng sau những con số này là áp lực công việc khổng lồ, từ rà soát hồ sơ, giám sát hiện trường đến hoàn tất thủ tục thanh quyết toán và tháo gỡ các vướng mắc phát sinh.

Dù phải đảm đương các nhiệm vụ thường nhật về an sinh, địa chính và hành chính, bộ máy xã vẫn nỗ lực gánh vác thêm trọng trách quản lý dự án. Địa phương đã chủ động tổ chức lại công việc theo hướng "rõ người, rõ việc", bám sát từng mốc tiến độ và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn cấp thành phố.

Tại xã Trà Đốc, Chủ tịch UBND Phan Duy Hưng cho biết địa phương đã cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng thành 20 nhiệm vụ trọng tâm với 26 đầu việc chi tiết. Phương pháp này giúp xã dễ dàng rà soát tiến độ hằng tháng, nhận diện các điểm nghẽn để quy trách nhiệm cụ thể. Đối với các dự án tồn đọng từ cấp huyện cũ, đây là bước chuyển quan trọng để khơi thông hồ sơ và tránh lãng phí nguồn vốn đầu tư.

Tính đến cuối năm 2025, xã Trà Tân vẫn còn 251 hộ "trắng" điện lưới và 411 hộ tại hơn 10 điểm dân cư nằm trong vùng "lõm" sóng viễn thông. Giai đoạn 2026 - 2030, địa phương đặt mục tiêu cứng hóa 80% đường giao thông, đưa tỷ lệ hộ dùng điện đạt trên 90%, đồng thời nâng cấp hệ thống nước sinh hoạt và hạ tầng số.

Dù nhiều dự án vẫn đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục, song cách tiếp cận "rõ người, rõ việc" của các địa phương đã tạo ra những chuyển động tích cực. Đây chính là nền tảng để nguồn vốn đầu tư phát huy hiệu quả, khơi thông các nguồn lực sản xuất và mở ra sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao.

[VIDEO] - Chia sẻ của lãnh đạo các địa phương về tập trung phát triển hạ tầng giao thông:

Nhiều mô hình sản xuất vùng cao từng rơi vào tình trạng "hụt hơi" sau khi hết hỗ trợ do đầu ra bấp bênh. Hiện nay, các địa phương đang rà soát lại quy hoạch vùng trồng, ưu tiên các sản phẩm theo tín hiệu thị trường và chủ động mời gọi doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia ngay từ khâu tổ chức sản xuất.

Chú trọng đầu ra

Tại Trà Tân, nhiều hộ dân từng dồn tâm huyết đầu tư vào các loại cây ăn quả như bưởi, mít, măng cụt, sầu riêng với hy vọng bứt phá kinh tế. Dù thời gian đầu cây sinh trưởng tốt, song việc tiêu thụ bấp bênh do phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái nhỏ lẻ. Sản lượng phân tán cùng chất lượng không đồng đều khiến người nông dân luôn ở thế bị động về giá cả.

Ông Lê Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã Trà Tân, cho hay xã đang quy hoạch lại các vùng sản xuất theo hướng bám sát nhu cầu thị trường, tập trung vào các loại cây giá trị cao. Việc mở rộng quy mô sẽ gắn liền với việc kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã để chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và đảm bảo bao tiêu sản phẩm.

"Trà Tân sẽ rà soát lại từng vùng trồng, lựa chọn cây phù hợp và kết nối doanh nghiệp ngay trong quá trình tổ chức sản xuất, để người dân có đầu ra ổn định và yên tâm đầu tư lâu dài", ông Chiến nói.

Dù việc hỗ trợ giống và vật tư đã giúp hình thành các vườn cây, song chu kỳ đầu tư dài khiến người dân đối mặt với nhiều rủi ro khi thiếu cam kết tiêu thụ. Trong bối cảnh yêu cầu thị trường biến động không ngừng, Trà Tân đang chuyển hướng tìm kiếm đối tác liên kết ngay từ giai đoạn thiết lập vùng trồng.

Giai đoạn 2026 - 2030, Trà Tân tập trung phát triển các vùng chuyên canh quế, cây ăn quả và dược liệu, gắn với thu hút đầu tư vào chế biến nông, lâm sản. Địa phương phấn đấu mỗi năm có ít nhất 2 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao trở lên, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại và phát triển các mô hình kinh tế tập thể.

Nâng cao năng lực chế biến

Toàn xã Trà My hiện có gần 1.100 cơ sở sản xuất, kinh doanh; trong đó chợ Bắc Trà My đóng vai trò là "nhịp cầu" giao thương chủ lực của khu vực. Mạng lưới này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hoạt động thu mua, sơ chế và phân phối nông sản cho các vùng lân cận, tạo đầu ra ổn định cho những vùng nguyên liệu đạt chuẩn.

Địa phương đang dồn lực phát triển công nghiệp chế biến nhằm gia tăng giá trị nông sản. Trong nửa đầu năm 2026, xã đã hỗ trợ khuyến công cho 3 cơ sở đầu tư máy móc chế biến thực phẩm và trầm hương. Song song đó, việc rà soát hạ tầng Cụm công nghiệp Tinh dầu quế cũng được đẩy nhanh nhằm thu hút doanh nghiệp, tạo thêm việc làm và điểm thu mua ổn định cho bà con.

Mối liên kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và các đầu mối thương mại được kỳ vọng sẽ tái cấu trúc nền sản xuất vùng cao. Chỉ khi nông sản có hợp đồng bao tiêu, các cơ sở chế biến vận hành ổn định và hàng hóa lưu thông thuận lợi, mục tiêu tăng trưởng hai con số mới thực sự trở thành hiện thực trong đời sống người dân.

[VIDEO] - Chia sẻ của lãnh đạo các địa phương về việc tái cấu trúc cơ cấu kinh tế để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số:

Nội dung: PHAN VINH - Đồ họa: TUYẾT TRINH