Giáo dục Đà Nẵng - thời cơ và thời kỳ mới

Nhiệm vụ trong thời kỳ mới

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) và Nghị quyết số 71/NQ-TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị đã nói rõ quan điểm “đổi mới căn bản, toàn diện” và “đột phá phát triển giáo dục và đào tạo”. Xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới của nước ta trong thời kỳ mới đã được xác định thông qua các nhiệm vụ, giải pháp mang tính đột phá.

Đối với thành phố Đà Nẵng, tại phần V. Nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, mục 5. Phát triển văn hóa - xã hội đồng bộ, gắn kết chặt chẽ, hài hòa và ngang tầm với phát triển kinh tế, xây dựng thành phố giàu bản sắc, đời sống người dân được nâng cao, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố trình Đại hội Đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, đã nêu: Thực hiện đồng bộ các giải pháp đổi mới, đa dạng hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo gắn với nâng cao dân trí, thúc đẩy xây dựng xã hội học tập, công dân học tập suốt đời; xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố học tập.

Đảm bảo tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước, gắn với đẩy mạnh xã hội hóa, hội nhập quốc tế trong giáo dục và đào tạo; đầu tư cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học theo hướng chuẩn hóa, đồng bộ, hiện đại, đảm bảo việc học 2 buổi/ngày ở cấp tiểu học và đẩy mạnh thực hiện đối với cấp trung học cơ sở.

Khuyến khích phát triển các mô hình trường học mới như: trường học số, trường học thông minh, trường học hạnh phúc; đẩy mạnh phương thức giáo dục tích hợp khoa học, kỹ thuật, công nghệ, văn hóa, nghệ thuật, toán học (STEAM) và nghiên cứu khoa học trong trường phổ thông; nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh, sinh viên, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Hỗ trợ 100% học phí đối với trẻ mầm non, học sinh phổ thông, học sinh tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn; hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở ở các xã biên giới, hải đảo.

Trong mục này, nhiệm vụ và giải pháp giáo dục được lồng ghép vào nhiệm vụ và giải pháp phát triển văn hóa - xã hội. Thiển nghĩ, giáo dục cần tách ra thành một Nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm (như báo cáo Ban Chấp hành Trung ương đã dự thảo, mục VI. Xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại mang tầm khu vực) thì mới tương xứng vị trí, vai trò đột phá trong phát triển thành phố của thời kỳ mới, phù hợp với tầm nhìn của Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về tập trung đột phá phát triển giáo dục theo hướng hiện đại, lấy con người toàn diện làm mục tiêu.

Về khái niệm công dân học tập suốt đời, nên viết là học tập suốt đời. Danh hiệu công dân học tập được hiểu theo theo Quyết định số 677/QĐ-TTg ngày 3/6/2022 của Thủ tướng Chính phủ; còn học tập suốt đời là phương thức của công dân trong một xã hội học tập.

Giải pháp căn bản và đột phá trong kỷ nguyên số

Việc đầu tiên và xuyên suốt, trước mắt và lâu dài, không gì khác hơn và căn bản hơn, là đầu tư, phát triển nguồn nhân lực giáo dục. Nhà giáo là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục; dù cơ sở vật chất có hiện đại đến đâu, công nghệ có tiên tiến đến mức nào, thì chất lượng của người thầy vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả dạy học. Một đội ngũ nhà giáo được đào tạo bài bản, có chuyên môn sâu, kỹ năng sư phạm tốt, nhạy bén với công nghệ và tâm huyết với nghề sẽ là động lực mạnh mẽ nhất để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Chính sách thu hút, giữ chân cán bộ quản lý, giáo viên giỏi, đặc biệt là ở các môn học thiếu và các khu vực khó khăn. Có thể xem xét các chính sách đãi ngộ, hỗ trợ nhà ở, tạo điều kiện học tập nâng cao trình độ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng công nghệ thông tin, phương pháp giảng dạy hiện đại cho đội ngũ là yêu cầu đầu tiên của kỷ nguyên số.

Đầu tư, phát triển nguồn nhân lực giáo dục cần lưu ý đặc biệt đến công tác quản lý và con người quản lý điều hành. Trong tình hình hiện nay, các chính sách, giải pháp và việc thực thi có phù hợp thực tiễn và yêu cầu phát triển hay không là lệ thuộc lớn vào đội ngũ này, từ sở đến trường học, từ lãnh đạo thành phố đến chính quyền địa phương.

Việc rà soát, kiện toàn bộ máy quản lý giáo dục tinh gọn, hiệu quả, phân công nhiệm vụ rõ ràng, tránh bỏ sót công việc và địa bàn, tránh đơn thuần là công việc quản lý hành chính, nhất là trong tình hình thực hiện chính quyền hai cấp hiện nay.

Tập trung đầu tư cơ sở vật chất và công nghệ là giải pháp đi kèm, hỗ trợ cho giáo dục hiện đại, cho việc tiệm cận mục tiêu đề ra - là điều kiện tiên quyết chứ không phải mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu như một số báo cáo, định hướng đã xác định.

Để phát triển nhanh và bền vững giáo dục và đào tạo, Đà Nẵng cần ưu tiên các mũi nhọn và nền tảng công nghệ giáo dục, xem đây là “đòn bẩy” tập trung vào việc nâng cao chất lượng, quản lý hiệu quả và chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai; tối ưu hóa việc quản lý học sinh, giáo viên, thời khóa biểu, điểm số, học bạ điện tử một cách liên thông và minh bạch; hỗ trợ đa dạng các hình thức dạy học trực tuyến kết hợp với tự học - yếu tố then chốt phát huy tính tự chủ, dân chủ và cá nhân hóa của người học - giúp ngành giáo dục Đà Nẵng thích ứng với các tình huống bất ngờ (như dịch bệnh COVID-19 đã chứng minh); ưu tiên nguồn lực cải thiện, nâng cấp cơ sở vật chất - kỹ thuật nhà trường, đặc biệt là ở các khu vực khó khăn, miền núi nhằm giảm nhanh sự chênh lệch đang có.

Đổi mới phương pháp dạy học phải trên cơ sở quan điểm dạy học hiện đại, tiếp cận trình độ khu vực và thế giới. Điều này không còn là tư duy chung chung nói đi nói lại hơn 40 năm qua, không chỉ loay hoay với một hay nhiều bộ sách giáo khoa mà tập trung thực sự vào phát triển năng lực tự học, tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, sáng tạo cho học sinh, phù hợp với phương châm “học tập suốt đời”, ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực, kết hợp học lý thuyết với thực hành, trải nghiệm; đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học - kỹ thuật, gắn kết nhà trường với doanh nghiệp để học sinh có cơ hội tiếp cận thực tế.