Gửi bình luận
Những mầm xanh được trồng trên rừng và vun dưới đáy biển Cù Lao Chàm đang mở ra hướng phục hồi hệ sinh thái gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, cải thiện sinh kế và huy động cộng đồng chung tay gìn giữ khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Giữa tuần qua, tại Bãi Chồng và Bãi Xếp (xã đảo Tân Hiệp), Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm phối hợp với Công ty CP Đạt Phương Hội An phát động chương trình “1 tỷ xanh - Mỗi cây xanh, một cam kết”, trồng 200 cây mù u và 300 cây bàng vuông. Đây là hoạt động tiếp nối biên bản ghi nhớ hợp tác giữa các bên, mở đầu cho kế hoạch trồng ít nhất 25.000 cây trong giai đoạn 2026 - 2030 tại địa bàn Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An. Dịp này, đại diện các bên trao biểu trưng 5.000 cây giống để tiếp tục trồng từ nay đến hết năm 2026.
Chương trình hướng đến phục hồi hệ sinh thái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và huy động nguồn lực xã hội cùng tham gia. Theo Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, một số khu vực rừng trên đảo hiện suy thoái cục bộ; thực vật ngoại lai tăng và dây leo phát triển mạnh, trong khi một số cây gỗ bản địa tái sinh còn hạn chế. Vì vậy, chương trình xác định việc trồng cây phải gắn với phục hồi rừng, từng bước khôi phục cấu trúc rừng, thành phần loài, sinh cảnh và chức năng sinh thái.
Theo định hướng quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026 - 2035, các bên liên quan ưu tiên tái sinh tự nhiên, xúc tiến tái sinh, làm giàu rừng và trồng bổ sung tại những khu vực phù hợp; cây gỗ bản địa và các loài phù hợp với điều kiện sinh thái Cù Lao Chàm là thành phần chủ đạo. Ông Nguyễn Hùng Linh, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm cho hay: “25.000 cây không phải là đích đến cuối cùng. Điều quan trọng là cây được trồng đúng nơi, đúng loài, sinh trưởng tốt, được chăm sóc và thực sự góp phần phục hồi rừng”.
Theo đó, từng khu vực sẽ được khảo sát, lựa chọn loài cây, xác định khu vực trồng; sau khi trồng cần tiếp tục chăm sóc, trồng dặm, theo dõi, đánh giá tỷ lệ sống, sinh trưởng và khả năng thích nghi. Kết quả theo dõi là cơ sở để kịp thời chăm sóc, bổ sung và điều chỉnh giải pháp phù hợp.
Chương trình cũng hướng tới mở rộng sự tham gia của cộng đồng, trường học, doanh nghiệp và du khách trong các hoạt động trồng, chăm sóc, bảo vệ cây xanh; qua đó nâng cao nhận thức và huy động thêm nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn.
Ông Lê Mới, Bí thư Đảng ủy xã Tân Hiệp cho hay, những năm gần đây trên địa bàn xã cũng đã được hỗ trợ trồng mới hàng nghìn cây ngô đồng, mù u, thanh thất, hiện sinh trưởng tốt. Ngoài giá trị về mặt đa dạng sinh học, các loài này còn có chức năng tạo cảnh quan. Thời gian tới có thể nghiên cứu tạo sản phẩm du lịch tái tạo gắn với hoạt động trồng cây trên đảo.
Bên cạnh hoạt động trên bờ, dự án “Thí điểm phục hồi thảm cỏ biển kết hợp cải thiện sinh kế tại Cù Lao Chàm” (GCBC), do WWF-Việt Nam tài trợ, thực hiện từ đầu năm 2026 để ứng phó thực trạng thảm cỏ biển tại nhiều khu vực ven đảo Cù Lao Chàm có xu hướng suy giảm và phân mảnh (giảm từ 50ha vào năm 2014 nay chỉ còn khoảng 17ha).
Tháng 3/2026, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm triển khai trồng phục hồi thí điểm tại Bãi Bắc, với hai loài cỏ kiệu tròn (Cymodocea rotundata) và cỏ vích (Thalassia hemprichii). Hơn 1.200 thân đứng được đưa xuống biển bằng phương pháp trồng trong túi bầu. Vị trí thử nghiệm nằm liền kề thảm cỏ tự nhiên, có ánh sáng, thủy triều và nền trầm tích tương đối ổn định.
Sau 4 tháng, kết quả bước đầu cho thấy khả năng thích nghi của cỏ biển. Với cỏ kiệu tròn, tỷ lệ túi bầu còn tồn tại đạt khoảng 71,1%; số thân đứng tăng lên 933 thân. Cỏ kim và cỏ xoan bắt đầu xuất hiện tại khu vực phục hồi, cho thấy dấu hiệu tái lập quần xã cỏ biển theo diễn thế tự nhiên. Một số sinh vật như ốc, trứng ốc, cá phèn, cá dìa cũng được ghi nhận. Đối với cỏ vích, sau 4 tháng còn 13/20 túi bầu, đạt tỷ lệ 65%; số thân đứng duy trì 35 thân. Dù tốc độ phục hồi và mở rộng chậm hơn cỏ kiệu tròn, việc cây giống tiếp tục tồn tại cho thấy khả năng thích nghi trong điều kiện thí nghiệm hiện nay.
Điểm đáng chú ý của dự án GCBC là phục hồi hệ sinh thái được triển khai song hành với cải thiện sinh kế. Theo định hướng, dự án dự kiến hỗ trợ 2-3 mô hình sinh kế với khoảng 70-100 hộ tham gia và hưởng lợi. Qua đó tạo thêm lựa chọn kinh tế phù hợp, góp phần giảm áp lực khai thác tài nguyên biển và tăng sự tham gia của người dân vào hoạt động bảo tồn.
Dự án đồng thời nghiên cứu khả năng hấp thụ, lưu giữ carbon của thảm cỏ biển Cù Lao Chàm và các phương pháp đo lường, xác minh tiềm năng carbon xanh. Các nội dung này hiện mới trong giai đoạn nghiên cứu nhằm tạo cơ sở khoa học cho những định hướng phù hợp trong tương lai.
Từ hơn 1.200 thân cỏ được ươm trồng dưới đáy biển, những chồi mới đang dần lan ra khỏi túi bầu. Kết quả bước đầu cho thấy triển vọng của giải pháp phục hồi, song sự bền vững của những thảm cỏ ấy còn phụ thuộc vào quá trình theo dõi lâu dài, điều kiện môi trường và đặc biệt là sự đồng hành của cộng đồng sống dựa vào biển.
Theo ông Nguyễn Thành Huy, Quản lý dự án GCBC, WWF - Việt Nam, dự án hướng tới xây dựng nền tảng khoa học phục vụ phục hồi cỏ biển, nghiên cứu tiềm năng hấp thụ và lưu giữ carbon xanh của hệ sinh thái này, góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu. Điểm đáng chú ý của dự án GCBC là việc phục hồi hệ sinh thái được triển khai song hành với cải thiện sinh kế. Qua đó tạo thêm lựa chọn kinh tế phù hợp, góp phần giảm áp lực khai thác tài nguyên biển và tăng sự tham gia của người dân vào hoạt động bảo tồn.