ĐNO - Năm 2025, 1/4 hộ gia đình Mỹ sống chỉ đủ chi tiêu, không có tiết kiệm, phản ánh nền kinh tế phân hóa với khoảng cách giàu - nghèo ngày càng rộng.
Sống dựa vào từng đồng lương
Theo CNN, ở tuổi 34, Austin H. từng tin rằng con đường của mình khá ổn định với tấm bằng thạc sĩ, có việc làm tại doanh nghiệp và ước mơ mua nhà, lập gia đình.
Song, thực tế năm 2025 tại Mỹ khiến những mục tiêu đó trở nên xa vời. Khi công ty sắp đóng cửa, Austin đối mặt nguy cơ thất nghiệp với tài khoản tiết kiệm trống rỗng.
“Tôi đã nộp khoảng 1.000 hồ sơ xin việc trong một năm, nhưng chẳng có kết quả. Ở tuổi 34 mà phải sống dựa vào từng kỳ lương, mọi thứ thực sự tệ”, Austin nói.
Austin là một trong hàng triệu người sống tại nền kinh tế lớn nhất thế giới lại phải chật vật kiếm sống trong bối cảnh chi phí ngày càng đắt đỏ. Ước tính khoảng 24% hộ gia đình ở Mỹ đang sống dựa vào đồng lương hàng tháng trong năm 2025, theo phân tích mới của Bank of America.
Nghiên cứu dựa trên hành vi chi tiêu của hàng chục triệu khách hàng cho thấy, gần 1/4 hộ dân phải dùng hơn 95% thu nhập để trả cho những nhu cầu cơ bản như nhà ở, xăng xe, thực phẩm, chăm sóc trẻ và điện nước.
Điều này đồng nghĩa họ gần như không còn khoản dư nào cho tiết kiệm, nâng cao chất lượng sống hay các nhu cầu linh hoạt như nghỉ ngơi, giải trí hay du lịch. Với nhiều người, tương lai trở nên quá bấp bênh.
Bức tranh nền kinh tế chữ K
Con số 24% phản ánh đường gấp khúc của nền kinh tế chữ K: nơi nhóm thu nhập cao tiếp tục tiến lên với tài sản gia tăng trong khi nhóm thu nhập thấp ngày càng tụt lại.
Xu hướng này càng rõ khi so sánh giữa các tầng thu nhập. Bank of America ghi nhận tỷ lệ hộ thu nhập thấp chỉ đủ chi tiêu tăng từ 27% năm 2023 lên 29% năm nay; trong khi nhóm thu nhập trung bình và cao gần như không thay đổi. “Hai nhóm thu nhập đang sống ở hai thế giới khác nhau,” Joe Wadford, chuyên gia kinh tế của Bank of America Institute, nhận định với CNN.
Dữ liệu tiền lương củng cố điều đó khi thu nhập sau thuế của nhóm trung bình chỉ tăng 2%, thấp hơn mức lạm phát 3%; nhóm thu nhập thấp chỉ tăng 1%. Ngược lại, thu nhập nhóm cao tăng 4%, vượt mức tăng chi phí sinh hoạt. Khoảng cách lương giữa hai nhóm này rộng nhất kể từ năm 2016.
Với thế hệ Millennials (những người sinh ra trong năm 1981 - 1996) như Austin, mức chênh còn lớn hơn khi lương chỉ tăng 1% cho nhóm thu nhập thấp, so với 6% cho nhóm cao. “Chúng tôi làm việc toàn thời gian, có bằng cấp, nhưng chẳng đi đến đâu,” Austin phản ánh cảm giác bất lực của nhiều người trẻ.
.jpg)
Giá cả tăng nhanh hơn thu nhập
Áp lực chủ yếu đến từ thực tế không thể phủ nhận. Giá cả tại Mỹ tăng liên tục suốt 5 năm, đặc biệt với nhà ở, y tế, thực phẩm và dịch vụ. Khi thu nhập tăng chậm hơn giá cả, mỗi biến động nhỏ, đều có thể đẩy một gia đình đến bờ vực mất khả năng chi trả.
Theo The Hill, chuyên gia Gregory Daco từ EY-Parthenon cảnh báo, nếu hàng triệu hộ gia đình thắt chặt chi tiêu vì lo sợ tương lai bấp bênh, sức khỏe của nền kinh tế vốn dựa nặng vào tiêu dùng chắc chắn sẽ suy yếu.
Nguy cơ này càng rõ khi Goldman Sachs cảnh báo có 20 - 25% khả năng tỷ lệ thất nghiệp tăng ít nhất 0,5 điểm phần trăm trong 6 tháng tới, gấp đôi mức dự báo nửa năm trước. Tình trạng này xuất hiện trong bối cảnh thị trường lao động vốn “không sa thải, không tuyển thêm” đang dần mất cân bằng.
Dấu hiệu báo động khác là nhiều người Mỹ đang khó trả nợ. Tỷ lệ người vay dưới chuẩn trễ hạn ít nhất 60 ngày đối với khoản vay mua ô tô tăng lên 6,65%, mức cao nhất từ đầu thập niên 1990, vượt cả thời kỳ khủng hoảng tài chính 2008.
Đây là tín hiệu nghiêm trọng bởi ngày càng nhiều người khó khăn đến mức không trả nổi khoản vay ô tô vốn gắn liền với công việc và sinh kế. Khi người vay không còn đủ khả năng trả khoản nợ thiết yếu nhất, điều đó cho thấy họ đã vượt quá ngưỡng chịu đựng.
