Gửi bình luận
ĐNCT - Có lẽ Linh Lê là một nhà văn khá lạ lùng với tôi. Bởi tôi đọc Linh Lê là từ tập thơ Còn lại tiếng người hót đắng cay từ hơn 10 năm trước. Lời thơ cứ chấp chới một nỗi niềm gì đó khó diễn tả bằng lời. Nhưng khi ấy, với tôi, thơ Linh Lê đắng đót một tiếng nói của đàn bà trong tình yêu hữu hạn của cõi trần này.
Tình yêu trong trang thơ của Linh Lê mở rộng biên độ ra. Chẳng đơn giản là tình yêu trai gái mà toát lên bằng nỗi thương giữa người và người. Quãng đó, làng văn thiếu những giọng thơ cá tính. Nên khi đọc Linh Lê, tôi thắc mắc cô nàng này ở đâu trong văn đàn mà bây giờ mình mới đọc được?
Hóa ra, Linh Lê chính là ái nữ của nhà văn Đà Linh, một tên tuổi gạo cội của làng văn Đà Nẵng. Nhà văn Đà Linh hồi còn làm Phó Giám đốc kiêm Tổng biên tập NXB Đà Nẵng từng là “bà đỡ mát tay” cho rất nhiều thế hệ văn chương trên cả nước.
Có những bản thảo đi qua nhiều NXB bị từ chối nhưng với con mắt nhà nghề và sự thẩm định xuất sắc của mình, nhà văn Đà Linh đã biến những bản thảo ấy thành nhiều tác phẩm để đời, như tiểu thuyết Cõi người rung chuông tận thế của nhà văn Hồ Anh Thái, khi đó đang là Phó Đại sứ Việt Nam tại Iran. Cá nhân mình, nhà văn Đà Linh cũng tạo một dấu ấn riêng trên văn đàn Việt với những ấn phẩm như: Nàng Kim Chi sáu ngón, Giấc mơ của dòng sông và Truyện của người.
Linh Lê sinh ra ở Đà Nẵng, lớn lên trong một kho tàng sách và cuộc sống nồng đượm văn chương, nên chẳng có gì lạ khi cô nàng 8X này lại đắm đuối mình với câu chữ. Tôi bắt đầu tìm đọc lại những ấn phẩm trước của Linh Lê, bởi tôi tin, ngay trong cái tên của cô gái Đà thành này cũng đã có sự ký thác niềm yêu văn chương của cha mình.
Chẳng có gì là lạ, khi Linh Lê dấn thân vào con đường văn khá sớm. Từ hồi còn ngồi trên ghế nhà trường, Linh Lê đã đoạt một số giải thưởng văn học thiếu nhi của Đà Nẵng. Và khi 24 tuổi, Linh Lê đã trình làng một tiểu thuyết đặc sắc Không khóc ở KuaLa Lumpur. Tiếp nối mạch văn chương ấy là Mùa mưa ở Singapore (2011), Người tình Sài Gòn (2013), và Đào (2020).
Nhưng mãi sau 6 năm, tôi chẳng thấy Linh Lê ở đâu cả, những tưởng duyên văn chương đã bỏ cô gái tài hoa và sắc sảo ấy đi mất rồi. Ấy vậy mà thình lình, tiểu thuyết Bên kia im lặng (NXB Văn học, 2026) lại xuất hiện. Linh Lê trở lại với những trang sách khiến tôi bất ngờ.
Hình như đi qua một quãng sống đầy chiêm nghiệm, câu chữ của Linh Lê đẫm đà tính triết luận hơn. Câu chuyện về tình yêu, thân phận con người và niềm tin trong cuộc đời được cô gái ấy khéo léo đan cài thành một tấm lưới chữ. Giăng mắc vào đó là nhân vật, là câu chuyện, là thao thiết của tự vấn và buông lơi những câu trả lời. Thời gian dịch chuyển theo không gian trong tiểu thuyết nhưng chính quãng dịch chuyển ấy, tâm lý con người được soi thấu để tự khắc độc giả đi tìm câu trả lời.
Tiểu thuyết Bên kia im lặng được Linh Lê chia ra làm 3 chương lần lượt với các tên như: Khoảng cách, Giờ thứ chín, Noli me tangere. Mỗi chương đầy đặn tình tiết và sâu hoắm tâm lý nhân vật, cũng mang đến nhiều sự tự vấn cho độc giả.
Ngay từ chương Khoảng cách, độc giả đã chứng kiến những nhân vật Sa, Hiên, Thanh, Am, Lam, Yên, Lia, Nam… xuất hiện tạo thành những vòng tròn nhỏ rồi kết thành một vòng tròn to của câu chuyện. Ở mỗi vòng tròn mối quan hệ ấy lại có những chồng lấn, đan chéo để dẫn dắt độc giả đi vào niệm tâm của chính mình trong cuộc người đầy rẫy những biến động.
Bằng lối viết đồng hiện, cắt mạch song song và mở rộng biên độ không gian tối đa cho câu chuyện, Linh Lê đã bình tĩnh đến lạnh lùng kể câu chuyện của người trẻ trong bối cảnh sống hiện đại với nhiều hỗn độn nội tâm. Tình yêu và niềm tin luôn hiện hữu đó nhưng cũng xa vời đến nghiệt ngã.
Lòng người bằng an thoáng giây trong trầm lặng nhưng lại xáo động bởi chính hoài nghi tự khởi. Lối viết hiện đại này, kỳ thực khiến tôi phải đọc rất chậm, và phải đọc rất kỹ để thấy một hệ thống nhân vật đang từng bước từ từ đan thành mắt lưới của câu chuyện mà Linh Lê kể.
Có thể nói Linh Lê có giọng văn rất “Tây”. Có nghĩa là từ cách cô nàng 8X này ngắt quãng cảm xúc, cho đến thoại, và những thông điệp lồng/ẩn vào chuyện đều thể hiện sắc lạnh nhưng bản lĩnh trong điều tiết nhịp đọc, gợi sự tò mò và dành được quãng lắng để người đọc thở một hơi dài sau đôi ba phút chiêm nghiệm.
Linh Lê không phơi bày lên trên xác chữ, người đọc phải tự khắc tìm kiếm hồn chữ mà cô bày biện lên trang văn. Lối viết này, thường các tiểu thuyết gia nước ngoài hay dùng. Chính vì vậy, đọc Bên kia im lặng phải chậm là vì thế. Bởi đâu đó trong một buổi sáng mờ sương, câu chuyện phơi ra tưởng chỉ có thế, nhưng vào một tối lạnh lẽo lại thấy nó hiện diện trong hội thoại của nhân vật ở một lớp hình hài khác.
Tôi thích nhất là chương thứ 3 mang tên Noli me tangere. Noli me tangere là biến thể của chữ Latinh, dịch ra là “Đừng động vào tôi”.
Ở ngay chương cuối của tiểu thuyết Bên kia im lặng, Linh Lê dùng cụm từ này để đặt tên chương mang một thông điệp cứng rắn mà tác giả muốn gửi đến người đọc. Chính chúng ta, chứ không ai khác, phải tự thân bảo vệ tình yêu, hạnh phúc và tự mình đi tìm câu trả lời cho hành trình sống của mình.
Sau nhiều năm viết về những thân phận, những vùng địa lý và những chuyển động tinh tế của đời sống nội tâm, Linh Lê tiếp tục cho thấy sự nhất quán trong mối quan tâm văn chương của mình: đi vào những vùng phức tạp, nhiều mâu thuẫn của con người và đặt nhân vật trước những lựa chọn không dễ dàng.
Tiểu thuyết Bên kia im lặng vì thế dành cho những độc giả không tìm kiếm những câu trả lời dễ dãi, mà sẵn sàng bước sang những câu hỏi hiện sinh về tự do, trách nhiệm, tình yêu, niềm tin và ý nghĩa của tồn tại.