Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển:Nhận diện khó khăn

Nhìn từ những con số

Bên cạnh những điểm sáng đạt được, bức tranh thụ hưởng chính sách của cộng đồng SME Đà Nẵng vẫn còn một số tồn tại, đặc biệt là chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp và tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị.

Báo cáo của UBND thành phố cho thấy, tính đến ngày 30/6/2026, địa phương có hơn 123.900 hộ kinh doanh đang hoạt động. Trong giai đoạn 2021 - 2025, toàn thành phố có 310 hộ chuyển đổi thành công sang mô hình doanh nghiệp; trong 6 tháng đầu năm 2026 có 90 hộ chuyển đổi, song con số này chưa tương xứng với tiềm năng thực tế.

Theo đại diện Sở Tài chính, nguyên nhân là phần lớn hộ kinh doanh có quy mô nhỏ lẻ, ngại phát sinh nghĩa vụ thuế, kế toán, bảo hiểm và chi phí tuân thủ. Nhiều hộ hoạt động ổn định nhưng chưa thấy lợi ích rõ rệt khi “lên đời” thành doanh nghiệp.

Đáng nói, việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ hiện vẫn chưa đồng đều. Một bộ phận lớn doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp mới thành lập và hợp tác xã còn lúng túng trong việc nắm bắt thông tin lẫn điều kiện thụ hưởng.

Bà Nguyễn Thị Hiền, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Sơn Mai chia sẻ, rào cản lớn nhất của các doanh nghiệp, hợp tác xã quy mô nhỏ là thiếu nhân sự chuyên môn. “Tôi mong các thủ tục liên quan đến hóa đơn, chứng từ và thuế được đơn giản hóa; đồng thời thành phố có bộ phận tư vấn pháp lý chuyên sâu để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và tận dụng các chính sách, gói ưu đãi”, bà Hiền đề xuất.

Song song đó, số liệu thống kê cũng phản ánh rõ sức ép mà cộng đồng doanh nghiệp đang phải đối mặt. Trong 6 tháng đầu năm 2026, dù có 1.590 doanh nghiệp, chi nhánh và văn phòng đại diện quay trở lại hoạt động (tăng 0,13% so với cùng kỳ năm 2025), nhưng số lượng đơn vị rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Thực trạng này cho thấy, một bộ phận lớn khối SME vẫn chịu áp lực nặng nề trước biến động kinh tế, buộc phải thu hẹp quy mô hoặc giải thể.

Gỡ “điểm nghẽn” tín dụng và đất đai

Trong 6 tháng đầu năm 2026, dư nợ tín dụng khối SME đạt 84.003 tỷ đồng (chiếm 35,24% tổng dư nợ toàn địa bàn). Dù ngành ngân hàng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp cân đối nguồn vốn cho các lĩnh vực ưu tiên, song việc tiếp cận vốn của SME vẫn gặp không ít khó khăn.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước khu vực 9 cho biết, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nội lực khối SME còn yếu: năng lực tài chính hạn chế, thiếu tài sản bảo đảm và phương án kinh doanh chưa thực sự khả thi. Bên cạnh đó, thị trường đầu ra thu hẹp làm giảm khả năng hấp thụ vốn, khiến nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng đủ điều kiện vay hoặc còn tâm lý e ngại tiếp cận tín dụng.

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện Công ty CP Vận tải và thuê tàu Đà Nẵng (Vietfracht Đà Nẵng) phản ánh, đơn vị vẫn chưa trực tiếp được thụ hưởng các chương trình hỗ trợ tài chính theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp rất cần tiếp cận thêm các nguồn vốn vay dài hạn với lãi suất ưu đãi và thủ tục thuận lợi để mở rộng hệ thống kho bãi, nâng cấp đội xe đầu kéo và hướng tới đầu tư tàu biển vận chuyển container.

Tháo gỡ bài toán tiếp cận tín dụng, lãnh đạo thành phố cho rằng ở đâu giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tốt nhất thì cần khuyến khích, tránh tư duy bó hẹp làm hạn chế các dòng vốn ngoại, nhất là với mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng. Mọi cơ chế, chính sách ban hành đều phải lấy doanh nghiệp làm trung tâm, bởi đây vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể chịu tác động trực tiếp của thể chế.

Cùng với tín dụng, mặt bằng sản xuất cũng là “điểm nghẽn” lớn. Theo ông Nguyễn Công Tiến, Phó trưởng ban Thường trực Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng, trên địa bàn thành phố hiện có khoảng 65 cụm công nghiệp.

Tuy nhiên, khung pháp lý và hạ tầng tại các cụm này vẫn còn nhiều vướng mắc cần tháo gỡ để hỗ trợ khối SME. Dù diện tích mỗi cụm công nghiệp khá nhỏ, song quy trình quản lý lại đòi hỏi khắt khe như một khu công nghiệp lớn, từ an ninh, nhân lực đến hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Do đó, nếu giải quyết được bài toán quy hoạch và đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp, vấn đề mặt bằng sản xuất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được tháo gỡ. Đối với các khu công nghiệp mới đưa vào hoạt động, thành phố yêu cầu trong quy hoạch bắt buộc phải dành từ 3-5% quỹ đất phục vụ cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cộng đồng SME tại Đà Nẵng phần lớn có quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Nhóm này chủ yếu có nhu cầu mặt bằng tại các cụm công nghiệp thay vì các khu công nghiệp lớn. Do đó, chính sách hỗ trợ phải mang tính đồng bộ, bao phủ cả nhà đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp lẫn các SME thuê lại mặt bằng sản xuất, tạo điều kiện để phát triển bền vững.