Hoàn thiện cơ chế đặc thù để du lịch thực sự vươn lên thành kinh tế mũi nhọn

Góp ý về quy định phát triển kinh tế đêm tại Điều 9, đại biểu Nguyễn Duy Minh cho rằng đây là lĩnh vực có nhiều tiềm năng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và tăng mức chi tiêu của du khách.

Thực tế, một số mô hình như phố đi bộ Hồ Gươm, phố đi bộ Nguyễn Huệ, chợ đêm Đà Lạt… và các sản phẩm du lịch kết hợp ẩm thực, âm nhạc, trình diễn ánh sáng tại Đà Nẵng đã thu hút sự quan tâm của người dân và du khách.

Tuy nhiên, việc xây dựng, phê duyệt các mô hình kinh tế đêm hiện còn qua nhiều cấp, nhiều khâu, ảnh hưởng đến tính chủ động và khả năng nắm bắt cơ hội của địa phương. Vì vậy, đại biểu đề nghị phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định việc xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện các mô hình kinh tế đêm, đồng thời chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Theo đại biểu, việc phân quyền sẽ giúp địa phương chủ động lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, đặc điểm văn hóa và nhu cầu thị trường; tạo điều kiện phát triển những sản phẩm du lịch đặc trưng, nhất là tại các đô thị lớn và trung tâm du lịch như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Đối với các khu di sản, vườn quốc gia và khu vực có giá trị cảnh quan, sinh thái, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế hợp tác công tư (PPP), nhất là tại khu vực vùng đệm, để huy động nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng và phát triển sản phẩm du lịch.

Đại biểu cho rằng cần có cách tiếp cận phù hợp để vừa bảo vệ nguyên trạng khu vực vùng lõi, vừa tạo thêm không gian trải nghiệm cho du khách.

Các hạng mục như chiếu sáng nghệ thuật thông minh, công nghệ trình chiếu, trung tâm trải nghiệm di sản có thể được nghiên cứu triển khai tại vùng đệm, trên cơ sở đánh giá kỹ tác động đến môi trường và cảnh quan.

Việc hình thành các không gian văn hóa, giải trí về đêm tại khu vực này cũng góp phần kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu của du khách và giảm áp lực tập trung hoạt động dịch vụ trong vùng lõi di sản.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu đơn giản hóa, rút ngắn quy trình thẩm định, cho phép thực hiện song song một số thủ tục đối với dự án phù hợp, nhưng phải bảo đảm yêu cầu bảo tồn di sản và các cam kết liên quan.

Đề cập đến các dự án du lịch, nghỉ dưỡng quy mô lớn, đại biểu lưu ý cần phân định rõ giữa công trình phục vụ hoạt động du lịch và các hạng mục kinh doanh bất động sản. Nếu không có quy định kiểm soát phù hợp, chính sách ưu đãi dành cho dự án du lịch có thể bị lợi dụng để phát triển bất động sản, làm thay đổi mục tiêu sử dụng đất và định hướng ban đầu của dự án.

Để hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và yêu cầu phát triển du lịch bền vững, đại biểu đề xuất nghiên cứu quy định tỷ lệ diện tích dành cho bất động sản thương mại trong dự án, dự kiến khoảng 20-25% tổng diện tích đất. Phần diện tích còn lại cần được ưu tiên cho các công trình, dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng và các hoạt động khai thác giá trị cảnh quan, văn hóa tại địa phương.

Theo đại biểu, việc xác định tỷ lệ cụ thể sẽ góp phần kiểm soát mục tiêu đầu tư, hạn chế tình trạng phát triển dự án du lịch nhưng chủ yếu tập trung vào kinh doanh bất động sản.

Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Duy Minh quan tâm là chính sách thuế đối với hoạt động du lịch. Theo đại biểu, du lịch là ngành có tính cạnh tranh cao và khá nhạy cảm với giá dịch vụ. Vì vậy, cần nghiên cứu các chính sách thuế phù hợp nhằm giảm chi phí, tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và thu hút du khách.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu giảm thuế giá trị gia tăng từ mức 10% xuống khoảng 7-8% đối với một số hoạt động du lịch, lưu trú và lữ hành.

Đại biểu cho rằng, mặc dù chính sách này có thể ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn, nhưng nếu được thiết kế phù hợp sẽ góp phần giảm giá thành dịch vụ, kích thích nhu cầu đi lại, nghỉ dưỡng và tiêu dùng của du khách.

Khi lượng khách tăng, các hoạt động liên quan như ăn uống, vui chơi giải trí, mua sắm và tiêu thụ sản phẩm đặc sản địa phương cũng có thêm điều kiện phát triển, qua đó tạo nguồn thu cho ngân sách và việc làm cho người lao động.

Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Duy Minh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách theo hướng tăng tính chủ động cho địa phương, huy động hiệu quả nguồn lực xã hội và bảo đảm hài hòa giữa phát triển du lịch với bảo tồn tài nguyên, di sản. Đây là những yếu tố cần thiết để du lịch phát triển bền vững, từng bước khẳng định vai trò ngành kinh tế mũi nhọn.