Giáo dục - Việc làm

Khi thầy cô là người lắng nghe

XUÂN SƠN • 22/11/2026 07:20

ĐNCT - “Một lời hỏi han đúng lúc, một ánh mắt không phán xét, một hành động bảo vệ kịp thời của giáo viên có thể giúp học sinh thoát khỏi những tổn thương tâm lý tưởng chừng không thể vượt qua”.

Thầy và trò Trường Tiểu học, THCS và THPT Ngũ Hành Sơn sinh hoạt ngoại khóa, lan tỏa lối sống văn minh, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026. Ảnh: LÂM VIÊN
Thầy và trò Trường Tiểu học, THCS và THPT Ngũ Hành Sơn sinh hoạt ngoại khóa, lan tỏa lối sống văn minh, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026. Ảnh: LÂM VIÊN

Đó là chia sẻ của cô Nguyễn Thị Ngọc Thảo, giáo viên Ngữ văn Trường THPT Thanh Khê (phường Thanh Khê) khi đề cập câu chuyện đồng hành của giáo viên với học sinh trong môi trường học đường.

Chữa lành những tổn thương "không tiếng động"

Theo cô Thảo, vấn đề tâm lý học sinh ở độ tuổi nào cũng cần sự quan tâm từ gia đình, nhà trường và xã hội. Mỗi độ tuổi có nhận thức khác nhau, vì vậy, giáo viên ngoài việc giảng dạy kiến thức trên lớp cần lồng ghép các bài học về cuộc sống, đồng thời nắm bắt tâm lý, quan sát biểu hiện của học sinh để kịp thời nhận ra những em có dấu hiệu bất ổn hoặc gặp vấn đề tâm lý và quan tâm, hỗ trợ nhiều hơn.

TS. Lê Thanh Sơn, giáo viên Ngữ văn, Trường THPT Liên Chiểu (phường Hải Vân) nhìn nhận: Khác với các thế hệ trước, đời sống tinh thần của học sinh hiện nay diễn ra song song ở hai không gian: lớp học và mạng xã hội. Một mâu thuẫn nhỏ trong giờ ra chơi có thể bị đẩy lên thành cuộc tẩy chay trong nhóm chat của lớp lúc nửa đêm, thành một bức ảnh bị cắt ghép, một đoạn clip bị phát tán. Điều đáng lo là phần lớn những tổn thương ấy diễn ra “không tiếng động”. Trên lớp học sinh vẫn ngoan, vẫn ổn, nhưng tối về thì bất ổn khi chỉ còn một mình với chiếc điện thoại.

Theo TS. Lê Thanh Sơn, riêng học sinh THPT, độ tuổi 15-18 tuổi đang hình thành cái tôi rất nhạy cảm với cách người khác nhìn mình và khao khát được thừa nhận. Vì vậy, người thầy đồng hành trước hết phải là người “nhìn thấy” học trò. Đó là nhận ra sự khác thường từ những dấu hiệu rất nhỏ: một em bỗng lặng lẽ, không còn hoạt bát do điểm số sụt giảm, hay nghỉ học do chán chường với ba mẹ, tách khỏi nhóm bạn vì cảm thấy nhà mình nghèo hơn, hay một vài biểu hiện lạ thường trong tiết học từ những thay đổi sinh lý...

Thứ hai là biết lắng nghe mà không phán xét, để các em tin rằng nói ra thì sẽ được giúp chứ không bị trách mắng hay bị đem ra làm gương. Thứ ba là biết kết nối. Giáo viên không làm thay chuyên gia tâm lý, nhưng là người gần các em nhất, có thể phát hiện sớm và chuyển gửi kịp thời tới giáo viên chủ nhiệm, tổ tư vấn học đường, gia đình và khi cần là các cơ quan chuyên môn.

Từ đầu năm học 2026-2027, tổ Tư vấn tâm lý giáo dục - công tác xã hội của Trường Tiểu học, THCS và THPT Ngũ Hành Sơn (phường Ngũ Hành Sơn) đã tiếp nhận thông tin và hỗ trợ nhiều trường hợp. Hoạt động của tổ do thầy Hiệu trưởng Ngô Ngọc Hoàng Vương trực tiếp chỉ đạo. Từ thực tế tổng số học sinh hiện tại lên đến 2.647 em tại cả 3 cấp học, thầy Vương cho biết nhà trường đã xây dựng kế hoạch công tác bảo đảm an toàn trường học, bám sát thực tế, gồm an toàn về mặt thể chất, an toàn về sức khỏe tinh thần và an toàn trên không gian mạng.

“Để học sinh chủ động tìm đến chia sẻ, chúng tôi tạo cách tiếp cận cởi mở, không biến phòng Tư vấn tâm lý giáo dục - công tác xã hội thành một phòng y tế khô khan. Thực tế đã có những học sinh gặp vấn đề tâm lý bắt nguồn từ không gian mạng. Nhờ thầy cô kịp thời phát hiện và có kiến thức về tâm lý học đường, nhà trường đã hỗ trợ tốt cho nhiều em”, thầy Vương cho biết.

Chuyên nghiệp hóa công tác tư vấn tâm lý học đường

Các trường học đã triển khai song song Kế hoạch số 480/KH-UBND ngày 15/9/2026 của UBND thành phố Đà Nẵng về bảo đảm an toàn trường học giai đoạn 2026-2030 và chiến dịch “Không một mình” năm 2026 với chủ đề “Kết nối không tổn thương” do Liên minh Niềm tin số (DTA) khởi xướng. Đây đều là những chủ trương, hoạt động có sự phối hợp giữa ngành giáo dục và Công an cùng các đơn vị liên quan.

Theo thầy Ngô Ngọc Hoàng Vương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS và THPT Ngũ Hành Sơn, nhà trường xác định dạy chữ, dạy người và đảm bảo an toàn cho học trò là 3 nhiệm vụ xuyên suốt. Ngoài việc quán triệt tốt các chỉ đạo và kế hoạch trong hội đồng sư phạm, việc phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, các lực lượng xã hội và đặc biệt là công an địa phương đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo đảm an toàn cho học sinh.

Điều này cho thấy việc lắng nghe, đồng hành với học sinh không chỉ có giáo viên mà là sự chung tay của xã hội trong công tác tư vấn tâm lý học đường nói riêng, bảo đảm an toàn trường học cho học sinh nói chung. Thực tế hiện nay ở nhiều trường, việc tư vấn tâm lý vẫn do giáo viên kiêm nhiệm, chủ yếu dựa vào tâm huyết cá nhân.

Theo TS. Lê Thanh Sơn, thành phố nên từng bước bố trí cán bộ tư vấn chuyên trách cho các trường THPT, hoặc ít nhất là mô hình chuyên gia dùng chung theo cụm trường. Cần đẩy mạnh hoạt động phòng tư vấn thân thiện, hồ sơ tâm lý được bảo mật, và một quy trình chuyển gửi rõ ràng tới cơ sở y tế khi học sinh có dấu hiệu rối loạn cần can thiệp chuyên sâu, đặc biệt Đà Nẵng có lợi thế là có Trường Đại học Sư phạm và các khoa tâm lý - giáo dục ngay trên địa bàn.

Đội ngũ giáo viên cũng cần được bồi dưỡng những kỹ năng cụ thể: nhận diện dấu hiệu khủng hoảng, kỹ năng lắng nghe, sơ cứu tâm lý ban đầu, xử lý tình huống bắt nạt trên mạng... “Nhà trường cần có kênh phản ánh ẩn danh, bảo mật, và cơ chế phối hợp nhanh với lực lượng Công an để gỡ bỏ nội dung độc hại, bảo vệ học sinh bị hại. Cuối cùng là phát huy vai trò của gia đình. Không có “lá chắn” nào thay được bữa cơm gia đình và sự lắng nghe của cha mẹ”, TS. Lê Thanh Sơn nói.

(0) Bình luận
x
Nổi bật
Khi thầy cô là người lắng nghe
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO