Các chính sách hỗ trợ phát triển ngành nghề, làng nghề nông thôn đã góp phần khẳng định thương hiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ xứ Quảng trên thị trường, đồng thời bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tri thức bản địa.
Tạo động lực giữ nghề
Năm 2024, nghề chiếu cói Kim Bồng (phường Hội An) được công nhận là nghề truyền thống, mang đến nhiều niềm vui cho những người thợ vẫn miệt mài giữ gìn nghề lâu đời này.
Từ nguồn hỗ trợ của Nghị quyết số 38/2022 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) về quy định cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2023 - 2025, nghề truyền thống này được quảng bá rộng rãi, trở thành sản phẩm du lịch được du khách ưa chuộng.
Chị Phạm Thị Công, tổ dân phố Đông Hà (phường Hội An) cho biết, để nghề truyền thống được phát huy mạnh mẽ, chị đã đầu tư hơn 100 triệu đồng cải tạo ngôi nhà thành không gian dệt chiếu và phục vụ du khách tham quan, trải nghiệm.
Đáng chú ý, ngoài sản phẩm chiếu thông thường, chị còn sáng tạo nhiều sản phẩm cách tân từ sợi cói bắt mắt, phù hợp với xu hướng xanh, thân thiện môi trường như túi xách, thảm, đế lót ly, chén…
Hiện nay, sản phẩm túi cói Kim Bồng của Cơ sở sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ Cói Kim Bồng do chị Công làm chủ đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, đồng thời trở thành đầu mối tiêu thụ sản phẩm cho người dân địa phương.
“Thời gian qua, rất nhiều lớp truyền nghề đan lát đã được địa phương triển khai, mở ra cơ hội bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề và làm giàu thêm trải nghiệm cho du khách khi đến tham quan vùng quê Cẩm Kim. Cơ sở sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ Cói Kim Bồng đang là đầu mối kết nối tiêu thụ sản phẩm, tạo thêm sinh kế để người dân yên tâm giữ nghề”, chị Công chia sẻ.
Theo Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Văn Tiếp, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ Quảng Nam, làng nghề và ngành nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa và sinh kế của người dân nông thôn. Các nghề thủ công không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa, tri thức dân gian đặc sắc của cộng đồng.
Tuy nhiên, trong thời gian dài, hoạt động sản xuất thủ công mỹ nghệ vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu liên kết; sản phẩm khó tiếp cận thị trường, chưa xây dựng được thương hiệu chung và đặc biệt là chưa có tổ chức đại diện để tập hợp lực lượng, bảo vệ quyền lợi, hỗ trợ phát triển nghề một cách bền vững.
Với chương trình hỗ trợ từ Nghị quyết số 38/2022 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ), hội viên của Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ Quảng Nam không chỉ bảo tồn, gìn giữ và phát huy tinh hoa nghề truyền thống cha ông để lại mà còn chủ động đổi mới mẫu mã sản phẩm, nâng cao chất lượng, tìm kiếm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối với du lịch, tham gia chương trình OCOP, hội chợ, triển lãm trong và ngoài tỉnh, sản phẩm thủ công mỹ nghệ Đà Nẵng từng bước khẳng định vị thế và giá trị trên thị trường.
Hướng đến phát triển bền vững
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Nghị quyết số 38/2022 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) quy định cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2023 - 2025 đã hỗ trợ các nhóm ngành nghề thủ công truyền thống duy trì sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm, giải quyết việc làm tại chỗ và gìn giữ bản sắc văn hóa đặc trưng xứ Quảng.
Đến nay, toàn thành phố đã công nhận 17 nghề truyền thống, 8 làng nghề và 22 làng nghề truyền thống. Trong tổng số 30 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận, hiện có 16 làng nghề duy trì hoạt động tương đối ổn định, tập trung ở các nghề như điêu khắc đá, mộc mỹ nghệ, chổi đót, chế biến nước mắm, chế biến hải sản… Ngoài ra, còn có 14 làng nghề hoạt động cầm chừng, không duy trì thường xuyên, tiềm ẩn nguy cơ mai một, chủ yếu là các nghề mây tre đan, đan lát, nón lá, dệt chiếu, dệt vải, dệt thổ cẩm.
Một số làng nghề đã phát triển tốt nhờ gắn kết giữa bảo tồn nghề truyền thống với phát triển du lịch như làng mộc Kim Bồng, làng gốm Thanh Hà (Hội An), làng rau Trà Quế, nghề tre dừa Cẩm Thanh… Qua đó hình thành nhiều mô hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm gắn với nghề truyền thống như đan lát, mộc mỹ nghệ, làm gốm, dệt thổ cẩm, trồng rau…, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người dân nông thôn.
Ngoài ra, nhiều sản phẩm của làng nghề đã được công nhận là sản phẩm OCOP từ 3 - 4 sao như nước mắm Cửa Khe, bánh tráng Đại Lộc, phở sắn Đông Phú, đèn lồng Hội An… Qua đó từng bước nâng cao giá trị sản phẩm, khẳng định vai trò của ngành nghề nông thôn trong phát triển kinh tế - xã hội và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.
Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian tới thành phố đặt mục tiêu 100% nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận; đồng thời duy trì và phát triển gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa bản địa, du lịch và xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, mang lại giá trị kinh tế cao.
Thành phố sẽ rà soát, điều chỉnh không gian quy hoạch giữa các ngành nghề, làng nghề; xác định không gian bảo tồn các làng nghề truyền thống gắn với danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử; xây dựng phương án di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm vào các cụm công nghiệp làng nghề tập trung và không gian phát triển các nghề, làng nghề mới hình thành.
