Nâng cao hiệu quả giám sát người đứng đầu trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Thực tiễn giám sát tại Đà Nẵng

Trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, người đứng đầu UBND các cấp và đơn vị trực thuộc giữ vai trò then chốt trong tổ chức thực thi chính sách, quản lý nguồn lực công và phát triển địa phương. Năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm của họ không chỉ quyết định hiệu quả quản lý mà còn củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng và chính quyền.

Đặc biệt, trong bối cảnh công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được Đảng và Nhà nước xác định là nhiệm vụ trọng tâm, vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tại thành phố Đà Nẵng trở thành “chìa khóa” để đảm bảo liêm chính, minh bạch, góp phần xây dựng bộ máy trong sạch, vững mạnh.

Những năm qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng đã phát huy mạnh mẽ vai trò giám sát người đứng đầu UBND các cấp, góp phần xây dựng chính quyền liêm chính. Từ năm 2024 đến nay, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã tổ chức 1.419 cuộc giám sát chuyên đề, trong đó có nhiều nội dung trực tiếp với người đứng đầu. Tiêu biểu như: giám sát trách nhiệm của Chủ tịch UBND trong công tác phòng, chống tham nhũng gắn với rèn luyện đạo đức, lối sống; giám sát việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của cử tri.

Ngoài ra, các Ban Thanh tra nhân dân đã kiểm tra 246 vụ việc, phát hiện và kiến nghị xử lý 67 vụ; Ban Giám sát đầu tư cộng đồng giám sát 947 công trình, dự án, phát hiện 91 công trình có dấu hiệu vi phạm. Hơn 100 đơn thư của người dân được tiếp nhận, xử lý; 473 hội nghị phản biện xã hội được tổ chức, góp ý cho 314 dự thảo văn bản liên quan trực tiếp đến quyền lợi nhân dân.

Sau các cuộc giám sát, MTTQ các cấp ban hành nhiều văn bản kiến nghị gửi Thành ủy, HĐND, UBND và cơ quan chức năng, tạo cơ chế ràng buộc trách nhiệm, thúc đẩy văn hóa giải trình của người đứng đầu. Qua đó, nâng cao nhận thức cán bộ, củng cố niềm tin nhân dân, lan tỏa tinh thần dân chủ trong quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ những hạn chế: một số cơ quan, đơn vị cung cấp dữ liệu chậm, thiếu; nhiều kiến nghị chưa được trả lời đầy đủ; một số cuộc giám sát còn mang tính hình thức; cơ chế chế tài chưa đủ mạnh; năng lực cán bộ giám sát chưa đồng đều. Việc bảo vệ người tố giác, khuyến khích nhân dân tham gia giám sát vẫn còn bất cập.

Giải pháp tăng cường hiệu quả giám sát

Một là, hoàn thiện cơ chế pháp lý và ràng buộc trách nhiệm. Xây dựng quy chế phối hợp giữa MTTQ, HĐND, UBND, Thanh tra, Kiểm toán; quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin, giải trình và thực hiện kết luận giám sát. Kết quả giám sát cần là tiêu chí bắt buộc trong đánh giá, bổ nhiệm, khen thưởng và kỷ luật người đứng đầu. Bổ sung cơ chế “tái giám sát” và chế tài với đơn vị, cá nhân chây ì, né tránh.

Hai là, tập trung giám sát trọng điểm, phát huy sức mạnh nhân dân. Ưu tiên giám sát lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng như quản lý đất đai, đầu tư công, ngân sách, bổ nhiệm cán bộ, an sinh xã hội. Tổ chức đối thoại công khai giữa người đứng đầu và nhân dân dưới sự giám sát của MTTQ; xây dựng kênh tiếp nhận phản ánh an toàn, bảo mật; có cơ chế bảo vệ người tố giác.

Ba là, ứng dụng công nghệ số, minh bạch hóa thông tin. Triển khai nền tảng “Mặt trận số”, xây dựng hệ thống giám sát trực tuyến, cơ sở dữ liệu mở để theo dõi tiến độ và trách nhiệm thực hiện. Công khai kết quả giám sát trên truyền thông.

Bốn là, nâng cao năng lực cán bộ giám sát. Tổ chức đào tạo chuyên sâu về pháp luật, kỹ năng phân tích chính sách, phản biện xã hội, xử lý tình huống nhạy cảm; bồi dưỡng đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm. Có chính sách hỗ trợ, đãi ngộ hợp lý cho Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư cộng đồng.

Năm là, tăng cường phối hợp liên ngành và vai trò báo chí. MTTQ cần phối hợp chặt chẽ với Thanh tra, Kiểm toán, Công an, Viện kiểm sát để bảo vệ người tố giác, xử lý sai phạm hiệu quả. Báo chí là kênh quan trọng để lan tỏa kết quả giám sát, nhưng phải đảm bảo thông tin chính xác, khách quan.

Sáu là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền. Quán triệt sâu sắc Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XIII), Chỉ thị số 27-CT/TW (2019) để cấp ủy, chính quyền hiểu rằng giám sát của MTTQ là để đồng hành, hỗ trợ. Các cấp cần nghiêm túc phối hợp, cung cấp thông tin và giải trình đầy đủ các kiến nghị sau giám sát.

Có thể khẳng định, giám sát người đứng đầu UBND các cấp và đơn vị trực thuộc là “chìa khóa” để Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp ở Đà Nẵng phát huy vai trò trong xây dựng Đảng và chính quyền liêm chính, vì nhân dân. Từ thực tiễn, công tác giám sát đã chứng minh tính hiệu quả, tạo nên cơ chế dân chủ thực chất từ cơ sở, góp phần ngăn ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.