Nhà ở xã hội - bài toán “an sinh”: Người thu nhập thấp chờ “an cư”

Không chỉ người lao động thu nhập thấp, nhu cầu về nhà ở xã hội tại Đà Nẵng ngày càng gia tăng trong bối cảnh thành phố thực hiện sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính, tổ chức lại bộ máy. Một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức phải thay đổi địa điểm làm việc, kéo theo nhu cầu tìm nơi ở mới để thuận tiện công tác và sinh hoạt gia đình. Điều này khiến thị trường nhà ở xã hội vốn đã “căng” nay càng thêm áp lực.

Nỗ lực đáp ứng nguồn cung

Theo thống kê, giai đoạn 2005 - 2024, thành phố Đà Nẵng xây dựng 18.500 căn nhà ở xã hội, trong đó có gần 11.000 căn hộ xây từ ngân sách thành phố trị giá khoảng 3.500 tỷ đồng. Hiện nay, bên cạnh quỹ nhà ở xã hội thuộc tài sản công đang bố trí thuê gần 11.000 căn hộ, thành phố đang triển khai 5 dự án nhà ở xã hội có nhà ở xã hội cho thuê với 1.580 căn hộ tại khu đất B4-1, B4-2 thuộc Khu tái định cư Hòa Hiệp 4; khu đất chung cư số 3 thuộc Khu B - Khu dân cư nam cầu Cẩm Lệ; khu đất chung cư số 5 thuộc Khu B - Khu dân cư nam cầu Cẩm Lệ; nhà ở xã hội và thiết chế công đoàn tại phường Hải Vân; chung cư nhà ở xã hội tại đường Trương Vĩnh Ký, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2028.

Theo Nghị quyết số 07/NQ-CP của Chính phủ về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ giao chỉ tiêu cụ thể cho Đà Nẵng xây dựng nhà ở xã hội giai đoạn 2026 - 2030 với 26.097 căn; trong đó phân bổ từng năm. Năm 2026 là 4.979 căn, 2027: 6.300, 2028 - 2030: 5.000 căn/năm; tổng cộng 28.955 căn cả giai đoạn 2025 - 2030, dựa trên Chương trình phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội quốc gia.

Tiếp đó, thành phố ban hành Quyết định số 2819/QĐ-UBND để triển khai đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030” của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2025 - 2030. Thành phố yêu cầu các sở, ngành có liên quan huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn cho phát triển nhà ở xã hội, khuyến khích đầu tư từ khu vực tư nhân vào các dự án để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho các đối tượng được hưởng chính sách thuê, mua nhà ở xã hội theo quy định pháp luật về nhà ở.

Hiện nay thành phố chọn 46 khu đất với tổng diện tích 134ha đủ điều kiện để phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2025 - 2030. Trong năm 2025, thành phố đã cơ bản hoàn thành 2.907 căn, đạt tỷ lệ 108% chỉ tiêu Chính phủ giao và đang triển khai thêm 12 dự án với 9.195 căn hộ. Năm 2026, thành phố tiếp tục khởi công khoảng 6 - 8 dự án nhà ở xã hội, mở bán khoảng 6.000 - 7.000 căn hộ, quyết tâm hoàn thành 4.979 căn theo chỉ tiêu Chính phủ giao. Đây là chỉ tiêu rất lớn, gấp khoảng 2 lần chỉ tiêu năm 2025 và bằng 23% tổng số lượng nhà ở xã hội hiện có của Đà Nẵng.

Ông Lê Văn Đại, Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động thành phố cho hay, hiện nay Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đầu tư hơn 620 tỷ đồng xây dựng khu nhà ở xã hội Công đoàn cho công nhân lao động tại khu tái định cư Hòa Hiệp 3, phường Hải Vân. Dự án đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc chăm lo nhà ở cho công nhân, người lao động. Dự án gồm 3 khối nhà chung cư cao 10 tầng, đầy đủ tiện ích, dự kiến triển khai từ năm 2025 đến 2028. Khi hoàn thành, đây sẽ là khu nhà ở xã hội Công đoàn đầu tiên tại Đà Nẵng được đầu tư bài bản từ nguồn tài chính công đoàn.

Nhu cầu tăng cao

Những năm gần đây, diện mạo đô thị Đà Nẵng thay đổi mạnh mẽ với hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, nhiều khu đô thị mới, khu dân cư hiện đại được hình thành. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh kéo theo những biến động phức tạp của thị trường bất động sản. Đó là sự dư thừa của các phân khúc bất động sản nghỉ dưỡng, căn hộ cao cấp và đất nền dự án. Trong khi đó, phân khúc nhà ở giá rẻ, phù hợp với túi tiền của công nhân và viên chức lại thiếu. Bên cạnh đó, giá nhà đất tăng nhanh qua nhiều đợt “sốt” cục bộ khiến giấc mơ sở hữu nhà ở của nhiều người lao động ngày càng trở nên xa vời.

Tại các khu dân cư đông đúc, vùng ven đô và khu công nghiệp, hàng nghìn gia đình công nhân, người lao động thu nhập thấp vẫn đang sinh sống trong những căn phòng trọ chật hẹp. Câu chuyện của chị T.T.T.T., trú tổ 79, phường Hòa Cường là một ví dụ điển hình. Chồng chị T. làm công ăn lương, chị làm nghề nail tại nhà, tổng thu nhập của hai vợ chồng chỉ vừa đủ trang trải sinh hoạt và nuôi hai con nhỏ. Mỗi tháng, hơn 3 triệu đồng tiền thuê trọ đã chiếm phần lớn thu nhập, khiến việc tích lũy để mua nhà gần như không thể.

Chị T. chia sẻ, dù có hộ khẩu tại thành phố, dù gia đình hai bên đều sinh sống tại Đà Nẵng, nhưng thực tế, gia đình chị vẫn chưa thể có một chỗ ở ổn định cho riêng mình. Giấc mơ mua nhà ở xã hội vì thế vẫn là mong mỏi thường trực của gia đình chị cũng như nhiều người lao động khác đang ngày ngày bám trụ với thành phố.

Tương tự, chị P.T.N., quê Quảng Trị, công nhân Công ty TNHH Mabuchi Motor Đà Nẵng, đã có hơn 13 năm thuê trọ. Với tổng thu nhập của hai vợ chồng gần 15 triệu đồng mỗi tháng, sau khi chi trả tiền thuê nhà, sinh hoạt và nuôi con ăn học, khả năng tích lũy gần như không đáng kể. Cả gia đình chị vẫn phải sinh hoạt trong căn phòng trọ hơn 15m², thiếu không gian cho con trẻ phát triển. “Có nhà ở xã hội để ổn định lâu dài là mong ước lớn nhất của gia đình tôi”, chị N. bày tỏ.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động thành phố Lê Văn Đại, công nhân tại các khu công nghiệp lớn như Hòa Khánh, Liên Chiểu, Hòa Cầm và các khu vực giáp ranh có nhu cầu rất lớn về nhà ở lưu trú. Đây là lực lượng lao động trực tiếp tạo ra giá trị cho nền kinh tế, song điều kiện nhà ở vẫn còn nhiều khó khăn.

Thực tế cho thấy, tại một số khu công nghiệp hình thành từ sớm, việc bố trí quỹ đất xây dựng nhà lưu trú công nhân chưa được quan tâm đúng mức. Quỹ đất sạch dành cho mục tiêu này hiện còn hạn chế, dẫn đến khó khăn trong triển khai các dự án nhà ở xã hội.