Nhật Bản dùng drone phát tín hiệu sơ tán trong thảm họa

Theo Kyodo, tại Sendai thuộc tỉnh Miyagi, hệ thống “Thông báo sơ tán bằng drone” được đưa vào vận hành chính thức từ tháng 10/2022. Khi một cảnh báo sóng thần hoặc động đất được phát đi thông qua hệ thống cảnh báo quốc gia J‑Alert, hai drone đặt sẵn tại các điểm khởi hành tự động cất cánh, bay dọc bờ biển ở độ cao khoảng 50m, phát loa thông báo yêu cầu người dân sơ tán và gửi hình ảnh/video thời gian thực về trung tâm chỉ huy.

Một trong những lý do để thành phố Sendai lựa chọn giải pháp này là bài học đau đớn từ thảm họa Great East Japan Earthquake ngày 11/3/2011: nhiều nhân viên thành phố đã thiệt mạng khi đang kêu gọi sơ tán người dân bằng loa phát tại hiện trường. Do vậy, việc dùng drone giúp chuyển thông điệp nhanh hơn, đồng thời giảm rủi ro cho lực lượng cứu hộ và nhân viên tại hiện trường.

Theo chuyên gia, một trong những vấn đề lớn trong thảm họa năm 2011 là hệ thống loa và cảnh báo truyền thống không phủ được hết khu vực; có khảo sát chỉ ra rằng khoảng 35% người sống trong vùng bị ngập do sóng thần đã không nghe được thông báo từ hệ thống phát thanh.

Hệ thống tại Sendai được phát triển theo mô hình hợp tác công - tư giữa chính quyền thành phố và các công ty như Blue Innovation, Nokia Corporation, Hitachi, và Andex.

Tại Ichinomiya Town (tỉnh Chiba), nơi có bãi biển thu hút người lướt sóng, hệ thống được thử nghiệm để cảnh báo khi có sóng thần, drone tự động cất cánh từ trạm “drone port” và phát thông báo “Sóng thần - sơ tán ngay lập tức” trong tiếng Nhật tới các du khách và người dân ven biển. Vào tháng 3/2024, Miyako ở tỉnh Iwate, cũng ở vùng đông bắc Nhật Bản, đã thực hiện một cuộc diễn tập sơ tán sóng thần bằng drone được trang bị camera và loa phóng thanh. Người điều khiển đã theo dõi hình ảnh trực tiếp và hướng dẫn những người tham gia đóng vai trò là người sơ tán bằng các hướng dẫn như “Đi về bên phải”.

Từ góc độ lợi ích, hệ thống drone mang lại ít nhất ba ưu điểm lớn: tốc độ phản ứng nhanh hơn - thiết bị vừa tự khởi động vừa bay tới khu vực nguy hiểm mà không phải chờ người điều khiển; phát thông điệp ngay tại chỗ với độ bao phủ trực tiếp từ trên không; giảm nguy cơ rủi ro cho nhân viên cứu hộ và nhân viên chính quyền vì drone có thể thay thế việc phát loa trực tiếp tại vùng ngập lụt hoặc sạt lở.

Tuy nhiên, công nghệ này không thay thế hoàn toàn cảnh báo truyền thống, mà bổ sung thêm kênh “từ trên không”. Việc đảm bảo thiết bị drone luôn sẵn sàng, bảo trì tốt, có đường bay an toàn và không bị trục trặc mạng là điều thiết yếu. Hơn nữa, hiệu quả còn phụ thuộc vào khả năng người dân nghe được thông điệp và thực hiện sơ tán ngay, vấn đề về nhận thức cộng đồng và vận hành vẫn rất quan trọng.

Sáng kiến sử dụng drone để phát tín hiệu sơ tán tại Nhật Bản phản ánh sự chuyển đổi công nghệ trong công tác phòng chống thiên tai và ứng phó khẩn cấp. Từ thảm họa năm 2011, Nhật Bản đã chủ động đầu tư hệ thống mới với mục tiêu cứu sống nhiều người hơn, và giảm thiểu rủi ro cho lực lượng cứu hộ. Khi mỗi giây đều quý giá trong thảm họa như sóng thần hoặc mưa lớn, việc một chiếc drone có thể bay lên trời và phát cảnh báo cho hàng trăm người dưới đất, là minh chứng cho bước tiến trong cách chúng ta sơ tán và bảo vệ cộng đồng trước thiên tai.