Những cây xanh bất tử ở Hiroshima

Cách tâm nổ chỉ 370m, cây liễu rủ bên sông Honkawa từng bị thiêu rụi hoàn toàn trong nhiệt độ 4.000°C. Dù 140.000 người thiệt mạng, gốc liễu vẫn âm thầm giữ lại mầm sống. Vài tháng sau, những chồi non bật lên từ thân cây cháy đen - phép màu đầu tiên sau thảm họa hạt nhân Hiroshima năm 1945.

Thiên nhiên kỳ diệu

Theo báo Japan News, vào ngày 6/8/1945, nhiệt độ bề mặt tại tâm vụ nổ ở mức 3.000 - 4.000°C. Các tòa nhà gỗ trong phạm vi 2km đều bị nghiền nát, cây cối bị thiêu rụi. Lúc đó, người ta tin rằng không cây cỏ nào có thể mọc trong 75 năm tiếp theo.

Thế nhưng, khoa học đã chứng kiến điều kỳ diệu. Vài tháng sau vụ nổ, một số cây trong thành phố đã nảy chồi, mang lại hy vọng cho những người sống sót. Hiện tại, khoảng 160 cây nằm trong phạm vi 2km từ tâm vụ nổ đã được chính quyền thành phố Hiroshima ghi nhận là những cây sống sót, theo Hãng tin Kyodo News.

Các nghiên cứu khoa học chỉ ra tác động hủy diệt của vũ khí hạt nhân: phần lớn cây thân đơn đều nghiêng về phía tâm nổ, do phía tiếp xúc nhiều với bức xạ phát triển chậm hơn.

Tại vườn Shukkeien cách tâm vụ nổ 1.370m, một cây bạch quả 200 tuổi cao 21m đã bị nghiêng về phía tâm nổ do lực nổ. Mặc dù 1/3 thân cây bị tổn thương như sẹo lồi, những chồi non vẫn tiếp tục mọc ra.

Đặc biệt, một cây thông đen 25m cũng sống sót mặc dù thuộc loài lá kim, vốn được coi là dễ bị tổn thương trước bức xạ.

Câu chuyện phi thường nhất thuộc về cây bonsai Yamaki Pine, nay đã 392 tuổi, theo trang Open Culture.

Cây này được gia đình Yamaki bắt đầu uốn tỉa và chăm sóc từ năm 1625, chứng kiến biết bao biến động thăng trầm trong lịch sử Nhật Bản.

Dù vụ nổ bom nguyên tử xảy ra cách nhà Yamaki chưa đầy 2 dặm, cây vẫn sống sót kỳ diệu nhờ được che chắn bởi bức tường bao quanh khu vườn ươm bonsai.

Sứ giả hòa bình xanh

Ba thập kỷ sau thảm kịch, một hành động tha thứ phi thường đã diễn ra. Năm 1976, nhân dịp kỷ niệm 200 năm ngày độc lập của Mỹ, gia đình Yamaki đã trao tặng cây thông bonsai cùng 52 cây quý khác cho nước Mỹ như một biểu tượng hữu nghị và bao dung hiếm có, theo Open Culture.

Tuy nhiên, họ không hề đề cập đến tổn thương mà cây bonsai đó từng trải qua trong vụ nổ bom nguyên tử. Phải đến năm 2001, khi các hậu duệ nhà Yamaki đến thăm Washington, những người làm việc tại Vườn thực vật Quốc gia Mỹ mới được biết trọn vẹn câu chuyện bền bỉ của cây bonsai ấy.

Chính từ ý tưởng của bà Nassrine Azimi, giám đốc đầu tiên của văn phòng Hiroshima thuộc Viện Đào tạo và nghiên cứu Liên Hợp Quốc, hoạt động gửi hạt giống và cây con từ những cây này đến các nước khác đã bắt đầu vào năm 2011. Sau khi nghỉ hưu, bà thành lập tổ chức Green Legacy Hiroshima.

Bà Azimi, nay đã 64 tuổi, chia sẻ với trang Iflscience: “Tôi nhận ra rằng cây cối cực kỳ quan trọng, vì chúng có thể được sử dụng để gắn kết mọi thứ và nêu ra nhiều vấn đề khác nhau, bao gồm lịch sử và môi trường tự nhiên, phản đối chiến tranh, và hy vọng về việc xóa bỏ vũ khí hạt nhân”.

Tổ chức của bà Azimi đã gửi hạt giống đến gần 130 địa điểm tại khoảng 40 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, theo Japan News. Nhiều hạt giống này đã bén rễ và phát triển thành cây con tại các địa điểm đó.

Câu chuyện cảm động thuộc về bà Hideko Tamura-Snider, 91 tuổi, người sống sót sau vụ nổ bom nguyên tử khi mới 11 tuổi và mất mẹ trong thảm kịch đó, theo Kyodo News. Sau này, bà chuyển đến Mỹ học tập, trở thành nhân viên xã hội lâm sàng và thành lập tổ chức One Sunny Day Initiatives vào năm 2007, với mong muốn làm cầu nối giữa người Nhật và người Mỹ.

Bà chia sẻ với Kyodo News: “Người Mỹ mang trong mình vết thương từ Trân Châu Cảng, còn người Nhật mang theo nỗi đau từ toàn bộ cuộc chiến... Tôi mong hai bên có thể thấu hiểu nhau không phải như những du khách xa lạ, mà như những con người chân thành”.

Nhờ những nỗ lực bền bỉ của bà Hideko Tamura-Snider, bang Oregon đã trở thành nơi trồng hơn 55 cây hibakujumoku thế hệ thứ hai, được xem là nơi có mật độ cây dày đặc nhất ngoài lãnh thổ Nhật Bản.