.jpg "Nam Giang nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai")
Gửi bình luận
Nhiều chuyên gia cho rằng đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cần phân kỳ, phân bổ nguồn lực dựa trên lựa chọn kịch bản hợp lý và phù hợp với diễn biến của biến đổi khí hậu, nhằm tránh những “cú sốc” về khí hậu trong tương lai.
Những năm gần đây, thành phố Đà Nẵng hứng chịu nhiều trận, đợt mưa cực đoan, lũ lịch sử và ngập lụt sâu trên diện rộng. Chẳng hạn, trận lũ lịch sử đổ về hồ thủy điện Đăk Mi 4 (xã Khâm Đức và Phước Hiệp) vào ngày 28/10/2020 với lưu lượng tương đương tần suất lũ tính toán “ngàn năm có một”; trận mưa cực đoan xảy ra tại trung tâm thành phố Đà Nẵng vào ngày 14/10/2022 có tần suất “năm trăm năm có một”.
Trong đợt lũ lịch sử xảy ra trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn xảy ra từ ngày 26-31/10/2025, tổng lượng mưa tại nhiều nơi cao hơn đợt mưa gây lũ lịch sử xảy ra vào năm 1999...
Tình hình trên được nhiều đơn vị đặt ra vấn đề lựa chọn tần suất lũ để phục vụ tính toán các công trình đê, kè, cống, san nền các khu đô thị, khu dân cư… theo hướng đáp ứng mưa, lũ có cường suất rất lớn, cực đoan. Tuy nhiên, việc này sẽ phát sinh nguồn vốn đầu tư lớn, khối lượng vật liệu san lấp và xây dựng lớn…
TS. Lê Hùng, giảng viên Khoa Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, Đà Nẵng không nên áp dụng đồng nhất tiêu chuẩn tần suất chống mưa lũ 1% (chu kỳ lặp lại 100 năm một lần) cho toàn bộ đô thị.
Thành phố cần nghiên cứu lựa chọn tần suất chống mưa lũ phù hợp với đặc điểm của từng lưu vực, từng khu vực phát triển đô thị…, không cứng nhắc áp dụng một tần suất chống mưa lũ lớn cố định cho toàn thành phố. Lựa chọn này để đảm bảo duy trì không gian thoát lũ, hạn chế san nền quy mô lớn và không làm gia tăng mực nước lũ, phạm vi ngập, thời gian ngập cũng như thời gian tiêu thoát lũ.
Trao đổi với phóng viên, ông Phạm Văn Tấn, chuyên gia cao cấp về biến đổi khí hậu (nguyên Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu) cho rằng, Đà Nẵng là địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Trong tương lai, mưa bão có thể sẽ có cường độ lớn hơn và xảy ra nhiều hơn. Nhưng nhiệt độ tăng lên, nước biển dâng thì xảy ra từ từ và rất chậm, mỗi năm chỉ tăng rất nhỏ.
“Do đó, việc xây dựng nhiều công trình như đê biển, cầu cảng thì không thể đầu tư với tần suất thiết kế hoặc cao trình cao quá, mà vừa phải để tránh lãng phí nguồn lực cũng như phù hợp với điều kiện sử dụng, khai thác hiện nay. Đồng thời đảm bảo yêu cầu nâng cao trình sau từng giai đoạn sử dụng để ứng phó với nước biển dâng. Nghĩa là nhiều công trình không thể đầu tư với tính toán kịch bản biến đổi khí hậu cao ngay, mà quy mô vừa phải và có thể bổ sung trong nhiều năm tới để phù hợp với mức độ gia tăng của biến đổi khí hậu”, ông Phạm Văn Tấn khuyến nghị.
Theo quy định của Luật Khí tượng thủy văn, thông tin về biến đổi khí hậu được phục vụ phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội. Kịch bản biến đổi khí hậu là giả định có cơ sở khoa học và có tính tin cậy về xu hướng trong tương lai của khí hậu dựa trên mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế - xã hội, phát thải khí nhà kính, biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng.
TS. Trần Thanh Thủy, Trưởng phòng Khoa học, đào tạo và hợp tác quốc tế thuộc Viện Khoa học khí tượng, thủy văn, môi trường và biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, kịch bản biến đổi khí hậu không phải là thông tin dự báo, mà là giả định có cơ sở khoa học và có tính tin cậy. Nhưng kịch bản này được xem như một lăng kính thể hiện những rủi ro có thể xảy ra trong tương lai để phân bổ nguồn lực đầu tư, có kế hoạch chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu cũng như lường trước, tránh được những “cú sốc” về khí hậu trong tương lai.
“Trong quá trình quy hoạch, tính toán đầu tư các công trình cơ sở hạ tầng, thủy lợi, phòng chống thiên tai…, các đơn vị, địa phương cần có hướng phân kỳ đầu tư phù hợp theo diễn biến của kịch bản biến đổi khí hậu.
Cụ thể, các công trình đầu tư có thời hạn sử dụng 10-20 năm thì áp dụng kịch bản biến đổi khí hậu thấp hoặc trung bình. Với các công trình có thời hạn sử dụng 30-50 năm như: quy hoạch vùng, giao thông, năng lượng thì áp dụng kết hợp cả 2 kịch bản trung bình và cao. Còn đối với các công trình trọng yếu, công trình thế kỷ thì áp dụng kịch bản biến đổi khí hậu ở mức cao, dù nguồn lực đầu tư lớn, nhưng sẽ tránh được những “cú sốc” về khí hậu trong tương lai”, TS. Trần Thanh Thủy nói.