Phát hiện sớm, xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn, vệ sinh lao động

Theo đại biểu Trần Mạnh Huy, tai nạn lao động nghiêm trọng thường dễ nhận diện, nhưng những tổn thương sức khỏe tích tụ trong quá trình làm việc lại khó phát hiện và có thể để lại hậu quả lâu dài.

Các yếu tố như tư thế làm việc không phù hợp, mang vác nặng kéo dài, tiếng ồn, rung động, bụi và hóa chất đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, làm suy giảm khả năng lao động, thậm chí gây ra những dạng khuyết tật khó nhận biết bằng mắt thường.

Những tổn thất này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động mà còn tạo gánh nặng cho gia đình, doanh nghiệp và xã hội. Vì vậy, bảo vệ sức khỏe người lao động cũng chính là bảo vệ nguồn nhân lực, năng suất và động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Tại khoản 3a Điều 82, đại biểu cho rằng việc kết nối dữ liệu về an toàn, vệ sinh lao động không nên chỉ dừng ở thu thập, lưu trữ và quản lý thông tin mà cần hướng đến mục tiêu phát hiện sớm nguy cơ, chủ động phòng ngừa tai nạn.

Theo đó, khi thiết bị không bảo đảm an toàn, môi trường làm việc có yếu tố độc hại vượt ngưỡng cho phép hoặc nhiều người lao động cùng phản ánh một nguy cơ mất an toàn, hệ thống dữ liệu cần có khả năng phát hiện, cảnh báo kịp thời, đồng thời xác định rõ trách nhiệm xử lý, thời hạn khắc phục và kết quả thực hiện.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về sử dụng dữ liệu phục vụ cảnh báo, phòng ngừa tai nạn lao động và giám sát việc khắc phục nguy cơ. Đồng thời, khuyến khích ứng dụng thiết bị giám sát tự động, trí tuệ nhân tạo tại những nơi có nguy cơ cao, bảo đảm phù hợp với quy mô, điều kiện của từng doanh nghiệp, không làm phát sinh chi phí và thủ tục không cần thiết.

Về khoản 4 Điều 37, đại biểu Trần Mạnh Huy đề nghị chuyển trọng tâm quản lý bệnh nghề nghiệp từ thống kê số người mắc bệnh sang chủ động nhận diện, phát hiện các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động.

Thực tế, nếu nhiều công nhân trong cùng một nhà máy xuất hiện các triệu chứng bất thường về hô hấp, thính lực hoặc sức khỏe, cơ quan chức năng cần sớm xác định nguyên nhân có liên quan đến môi trường làm việc hay không, thay vì chờ đến khi người lao động được xác định mắc bệnh nghề nghiệp mới tiến hành xử lý.

Do đó, cần làm rõ trách nhiệm của ngành y tế trong phân tích, phát hiện dấu hiệu bất thường; phối hợp với cơ quan quản lý lao động tổ chức kiểm tra, cảnh báo và khám phát hiện sớm khi cần thiết. Cùng với đó, phải bảo mật thông tin sức khỏe, tránh tình trạng người lao động bị phân biệt đối xử hoặc mất cơ hội việc làm do được phát hiện có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp.

Đối với điểm đ khoản 4 Điều 74, đại biểu cho rằng quyền phát hiện, báo cáo nguy cơ mất an toàn phải gắn với trách nhiệm tiếp nhận và xử lý của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Trường hợp người lao động phát hiện máy móc có nguy cơ gây tai nạn, đã kiến nghị nhưng không được khắc phục, an toàn, vệ sinh viên cần có quyền báo cáo cơ quan có thẩm quyền.

Đặc biệt, khi nguy cơ đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe người lao động, phải được báo ngay, không nhất thiết chờ hoàn thành các bước kiến nghị trước đó.

Đại biểu đề nghị quy định rõ cơ quan tiếp nhận, trách nhiệm xử lý, thời hạn phản hồi và cơ chế bảo vệ người cung cấp thông tin. Không để những nguy cơ đã được cảnh báo nhưng vẫn dẫn đến tai nạn do thông tin chuyển qua nhiều đầu mối mà không có đơn vị chịu trách nhiệm giải quyết.

Bên cạnh đó, đại biểu chia sẻ với những lo ngại của doanh nghiệp về nguy cơ phát sinh thủ tục, chi phí khi thực hiện các quy định mới. Với tiêu chuẩn TCVN ISO 45001:2018 về hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp đã được áp dụng, đại biểu cho rằng không cần thiết đặt thêm yêu cầu về giấy chứng nhận bắt buộc, mà cần chú trọng hiệu quả thực chất: phát hiện nguy cơ, khắc phục kịp thời và kiểm tra kết quả.

Theo đại biểu Trần Mạnh Huy, việc hoàn thiện các quy định theo hướng phát hiện sớm, xử lý kịp thời và kiểm chứng kết quả khắc phục sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe người lao động, bảo đảm sinh kế gia đình và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định, lâu dài.