Nhiều địa phương trên địa bàn thành phố đang đẩy mạnh phát triển kinh tế vườn thông qua chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cải tạo vườn tạp, phát triển vườn đồi, vườn rừng với quy mô ngày càng lớn.
Chuyển đổi cây trồng phù hợp
Trước đây, trên diện tích 2ha, ông Bùi Quốc Ân (thôn Phú Mỹ, xã Đại Lộc) chủ yếu trồng hoa màu, bắp, ớt… nhưng hiệu quả kinh tế mang lại rất thấp. Đến năm 2015, ông quyết định chuyển đổi sang mô hình trồng cây ăn quả.
Hiện tại, vườn của ông Ân trồng khoảng 700 gốc cây ổi, 300 gốc cây bưởi, 200 cây mít, dừa cùng nhiều loại cây ăn quả khác. Từ mô hình này, thu nhập gia đình ông được cải thiện đáng kể, trung bình mỗi năm đạt khoảng 100 triệu đồng, năm nào thời tiết thuận lợi đạt hơn 150 triệu đồng.
“So với trước đây làm hoa màu thì rõ ràng mô hình này hiệu quả hơn nhiều. Trong quá trình phát triển vườn, tôi nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ chính quyền địa phương như hỗ trợ cây giống, phân bón, làm đường bê tông vào tận vườn. Đó là điều kiện thuận lợi giúp gia đình tôi mạnh dạn đầu tư, yên tâm gắn bó với mô hình kinh tế vườn.
Tuy vậy, khí hậu miền Trung thường gặp sương muối, bão gió thất thường nên nhiều vụ bị thất thu. Tôi mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục hỗ trợ ứng dụng khoa học - công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng. Thông qua đó, hy vọng thời gian đến khu vườn sẽ mở rộng được quy mô, gắn phát triển nông nghiệp với du lịch sinh thái, nâng cao giá trị kinh tế và phát triển bền vững”, ông Ân cho hay.
Tại địa phương miền núi như Quế Phước, nhiều nông dân cũng chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, góp phần vào sự phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp của địa phương.
Là hộ tiên phong thực hiện mô hình, ông Nguyễn Tiến Dũng (thôn Bình Yên) mạnh dạn chuyển đổi từ trồng tiêu kém hiệu quả sang trồng bưởi trụ Đại Bình. Từ năm 2015 đến nay, gần 80 gốc bưởi mang lại thu nhập từ 40-50 triệu đồng cho ông Dũng mỗi năm.
Ông còn đầu tư hệ thống tưới tự động, trồng thêm sầu riêng, chuối, khóm và nuôi gà thả vườn, góp phần đa dạng nguồn thu.
Riêng một số cây bưởi của gia đình đã nhiều năm tuổi, năng suất giảm dần do điều kiện thời tiết, khí hậu. Vì vậy năm 2022, ông chủ động chuyển sang trồng một số loại cây mới, trong đó có 25 cây măng cụt do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Nam hỗ trợ. Sau 3 năm chăm sóc, cây sinh trưởng tốt, phù hợp với thổ nhưỡng địa phương.
“Tôi luôn tìm hiểu kỹ thuật mới để nâng cao năng suất. Vườn nhà không chỉ là nguồn sống mà còn là động lực để gia đình gắn bó với đất đai, quê hương”, ông Dũng chia sẻ.
Hướng tới phát triển đa giá trị
Xã Quế Phước hiện có khoảng 80 mô hình kinh tế vườn quy mô vừa và nhỏ, với tổng diện tích hơn 15ha. Các loại cây trồng chủ lực gồm bưởi trụ Đại Bình, bưởi da xanh, ổi, sầu riêng, măng cụt… thích ứng tốt với khí hậu, thổ nhưỡng địa phương.
Ông Nguyễn Văn Lanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước, cho biết nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi cây trồng và phát triển kinh tế vườn, địa phương đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ từ nguồn kinh phí Nghị quyết số 35/NQ-HĐND của HĐND tỉnh và Nghị quyết số 57/NQ-HĐND của HĐND huyện (tỉnh Quảng Nam cũ). Theo đó, từ năm 2020 đến nay địa phương đã hỗ trợ 75 hộ với tổng kinh phí hơn 5 tỷ đồng.
“Thời gian tới, xã tiếp tục phát triển kinh tế vườn gắn với du lịch, xây dựng các sản phẩm vườn đa mục đích, hình thành hệ tuần hoàn khép kín, tạo ra sản phẩm đa giá trị vừa mang lại hiệu quả kinh tế vừa góp phần thu hút du khách. Mục tiêu là nâng cao giá trị sản xuất, tăng thu nhập, tạo sinh kế ổn định cho người dân, góp phần xây dựng nông thôn mới bền vững”, ông Lanh nhấn mạnh.
Tại tỉnh Quảng Nam cũ, việc phát triển kinh tế vườn được thực hiện theo Nghị quyết số 35/2021/NQ-HĐND ngày 29/9/2021 của HĐND tỉnh quy định cơ chế hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại trên địa bàn giai đoạn 2021 - 2025.
Tính đến tháng 6/2025, các cấp, ngành đã hỗ trợ phát triển hơn 1.700 mô hình vườn. Hiện có khoảng 214 vườn có tiềm năng kết hợp với phát triển du lịch; 1.600 vườn tham gia liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.
Về giá trị sản xuất mang lại, các vườn cho thu hoạch với giá trị thu nhập bình quân mang lại dao động từ 30-100 triệu đồng/vườn/năm.
Theo Chi cục Phát triển nông thôn thành phố Đà Nẵng (Sở Nông nghiệp và Môi trường), cùng với sự hỗ trợ của nhà nước và sự đầu tư từ phía người dân, nhiều mô hình kinh tế vườn tiêu biểu được hình thành, phát huy hiệu quả và trở thành những mô hình điểm để học tập và nhân rộng.
Người dân ngày càng quan tâm, chú trọng, mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế vườn. Cụ thể như lựa chọn giống cây trồng chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, áp dụng các công nghệ tiên tiến, công nghệ mới vào sản xuất, áp dụng các phương pháp canh tác mới.
Đặc biệt, các mô hình phát huy hiệu quả tích cực trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác lợi thế vườn đồi, kết hợp với phát triển du lịch sinh thái, góp phần tăng thu nhập cho người dân nông thôn.
Tuy nhiên, quy mô nhiều vườn vẫn còn khá nhỏ, sản xuất manh mún dẫn đến tính hợp tác, liên kết trong sản xuất, thu hoạch, chế biến, tiêu thụ vẫn còn hạn chế; chỉ xuất hiện một số hình thức liên kết giản đơn ở một số ít địa phương thông qua Chương trình OCOP hoặc triển khai thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị nông sản.
Theo đó, ngành nông nghiệp thành phố tập trung đẩy mạnh đầu tư phát triển kinh tế vườn nhằm đạt mục tiêu gia tăng giá trị, tạo ra được khối lượng hàng hóa lớn; áp dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật tiên tiến, hiện đại vào sản xuất; mở rộng quy mô, hình thức liên kết trong các khâu, từ khâu giống đến sản xuất, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Đồng thời sản xuất sản phẩm theo hướng sạch, hữu cơ; tạo cảnh quan môi trường nông thôn theo hướng xanh - sạch - đẹp. Ở những địa phương có điều kiện phát triển kinh tế vườn, cần hướng đến việc gắn kết với phát triển du lịch nhằm gia tăng giá trị.
