Nhờ sự quan tâm của chính quyền địa phương cùng nguồn vốn tiếp sức từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, người dân miền núi mạnh dạn triển khai nhiều mô hình kinh tế mới giúp đa dạng sinh kế, nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo.
Nuôi cá tầm, cá hồi thương phẩm
Nhận thấy khu vực thôn 6, xã Trà Linh có độ cao và khí hậu phù hợp, nguồn nước suối trong lành, một số hộ dân mạnh dạn đầu tư nuôi cá hồi, cá tầm thương phẩm.
Vốn là hộ chuyên nuôi cá tầm, cá hồi ở tỉnh Lào Cai, năm 2022, anh Tẩn Chẩn Chiêu (SN 1983, trú phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai) lặn lội vào xã Trà Linh tìm địa điểm nuôi mới. Sau khi thuê được đất, anh Chiêu đầu tư kinh phí làm hồ, hệ thống lọc, đường ống để dẫn nước suối về.
Năm 2023, anh đưa cá hồi giống từ phường Sa Pa vào và thả nuôi lứa đầu tiên. Tuy nhiên, do thay đổi môi trường đột ngột, lứa cá đầu tiên thất bại. Sau khi tìm hiểu nguyên nhân và khắc phục, anh khôi phục hồ nuôi, đàn cá dần thích nghi và phát triển tốt ở vùng đất mới. “Cá tầm và cá hồi phải nuôi ở các khu vực miền núi có độ cao khoảng 700 - 1.000m so với mực nước biển, khí hậu dưới 20 độ C và có nguồn nước sạch, trong lành thì mới phát triển tốt. Thời gian nuôi dao động từ 12 - 14 tháng cá mới đủ kích cỡ, trọng lượng để đưa ra thị trường”, anh Chiêu chia sẻ.
Hiện nay, anh Chiêu có 5 hồ nuôi với tổng cộng 5.000 con cá thương phẩm, gồm 2.000 con cá tầm và 3.000 con cá hồi. Với mức giá từ 250 - 300 nghìn đồng/kg, mô hình nuôi cá tầm, cá hồi thương phẩm tại đây hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Học hỏi từ anh Chiêu, nhóm anh Huỳnh Ngọc Đài (SN 1975, thôn 6, xã Trà Linh) cũng mạnh dạn đầu tư kinh phí xây dựng cơ sở vật chất để nuôi cá. Hiện nay, anh Đài có 6 hồ nuôi, tổng diện tích hơn 643.000m2 với khoảng 5.000 con cá hồi và 3.000 con cá tầm. Những ngày qua, anh Đài xuất bán khoảng 2 tấn cá tầm, 3 tấn cá hồi, thu về hơn 1 tỷ đồng.
Theo các hộ dân đang nuôi cá tầm, cá hồi tại xã Trà Linh, khó khăn lớn nhất hiện nay là đầu ra sản phẩm chưa ổn định, chưa có liên kết tiêu thụ bền vững. Mặt khác, vì số lượng hồ nuôi chưa nhiều nên thương lái không đến tận nơi thu mua mà chủ trại phải tự vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Bên cạnh đó, rủi ro về thiên tai, nguồn nước, dịch bệnh.
Đại diện UBND xã Trà Linh cho biết, xác định cá tầm và cá hồi có giá trị kinh tế cao do nhu cầu thị trường lớn và điều kiện nuôi đặc thù, địa phương khuyến khích các hộ dân tiếp tục duy trì, mở rộng mô hình. Đồng thời phối hợp các hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp trong và ngoài xã xây dựng chuỗi liên kết, tìm kiếm đầu ra ổn định, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế bền vững tại địa phương.
Nuôi hươu lấy nhung
Xuất phát từ điều kiện tự nhiên, khí hậu của địa phương phù hợp, nguồn thức ăn phong phú, nhiều hộ dân tại xã Trà Tập đang bắt tay triển khai mô hình chăn nuôi mới: nuôi hươu lấy nhung. Ông Phạm Toại, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Trà Tập cho biết, sau các chuyến tham quan thực tế mô hình kinh tế hiệu quả tại các tỉnh, thành, nhận thấy mô hình nuôi hươu lấy nhung phù hợp với địa phương, có tiềm năng phát triển kinh tế.
Tháng 9/2025, ông Toại bắt tay xây dựng dự án “Nuôi hươu lấy nhung”, tranh thủ nguồn lực hỗ trợ từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025. Sau nhiều tháng chờ đợi, đàn hươu đầu tiên với 90 con trưởng thành nhập từ Hợp tác xã Đầu tư phát triển nhung hươu Hương Sơn (Hà Tĩnh) về địa phương trong sự háo hức của bà con.
Số hươu trên được chia cho 33 hộ đồng bào Ca Dong, Xơ Đăng tham gia nuôi. Đây là những hộ nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ sản xuất kinh doanh giỏi tại địa phương. Tổng nguồn vốn hỗ trợ từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững cho dự án là hơn 2,9 tỷ đồng, chiếm 75%; người dân đối ứng 25%.
Sau hơn hai tháng về nơi ở mới, đàn hươu thích nghi khá tốt với điều kiện khí hậu, môi trường và quy trình chăm sóc tại địa phương, phát triển ổn định. Theo lãnh đạo xã Trà Tập, đánh giá bước đầu, mô hình nuôi hươu lấy nhung cho thấy tính khả thi và hiệu quả kinh tế tương đối ổn định, chi phí chăm sóc không quá cao, đầu ra sản phẩm có tiềm năng.
Thông thường, hươu cái đẻ một con/năm. Hươu con 6 tháng tuổi có giá 14 - 17 triệu đồng/con. Mỗi năm, hươu cho một cặp nhung nặng từ 1,2 - 1,5kg, giá nhung hiện tại 15 triệu đồng/kg, mang lại hiệu quả kinh tế khá cao.
“Thời gian tới, địa phương tiếp tục mở rộng quy mô nuôi, từng bước hoàn thiện quy trình kỹ thuật và hướng đến liên kết tiêu thụ sản phẩm để nâng cao hiệu quả kinh tế. Đồng thời nghiên cứu, đề xuất xây dựng chương trình OCOP về các sản phẩm nhung hươu, rượu nhung… để khẳng định thương hiệu, nâng cao giá trị kinh tế cho mô hình nuôi hươu tại địa phương”, ông Toại nói.
