Sau khi tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) thất bại tại Trung Đông, các khu vực khác - trong đó có Đông Nam Á - có nguy cơ trở thành hang ổ mới của lực lượng này, hoặc thành những mục tiêu của chúng trong các vụ tấn công khủng bố khác.
Những thông tin về chiến thắng dồn dập của quân đội Iraq trong những ngày qua khi đoạt lại thành trì Mosul từ tay IS và cái chết của thủ lĩnh Abu Bakr al-Baghdadi vẫn không thể làm giảm lo ngại của Mỹ cũng như các nước Đông Nam Á về tổ chức Hồi giáo cực đoan này. Dù việc đánh bại IS và nhổ tận gốc chúng tại Trung Đông - nơi khởi nguyên của chúng - là điều đặc biệt quan trọng trong chiến dịch của liên quân quốc tế do Mỹ dẫn đầu, nhưng cũng làm nảy sinh những vấn đề phức tạp.
Theo thống kê, hơn 1.000 chiến binh từ các nước Đông Nam Á đã tìm đường đến Iraq hoặc Syria để đầu quân cho IS. Theo các quan chức quốc phòng Malaysia, thậm chí IS còn có một chi nhánh ở khu vực Đông Nam Á có tên Katibah Nusantara. Nhóm này hiện có khoảng 700 chiến binh, phần lớn đóng tại Indonesia, Malaysia, Philippines và một số nhỏ tại Singpapore.
Bên cạnh nỗi lo hoàn toàn có cơ sở về những vụ tấn công khủng bố của IS, giới quan sát cũng quan ngại về khả năng IS đang tính toán thiết lập một căn cứ của chúng tại Đông Nam Á. Mối lo này dấy lên mạnh mẽ hơn kể từ sau khi nhóm phiến quân Hồi giáo Maute trỗi dậy và bao vây thành phố miền nam Marawi của Philippines trong thời gian qua - sự việc từng khiến Tổng thống Rodrigo Duterte phải tuyên bố áp dụng thiết quân luật trong 60 ngày.
Trong báo cáo năm ngoái, tổ chức nghiên cứu chính trị Eurasia Group nhận định: “IS đã ngóc cái đầu bẩn thỉu tại châu Á năm 2016 theo cách cho thấy chúng sẽ là nguy cơ dai dẳng với an ninh và ổn định khu vực trong năm 2016 và những năm tiếp theo”. Cũng theo tổ chức này, “thông qua việc lợi dụng sáng tạo Internet và mạng xã hội, IS đã kích động nhiều người dân tiến hành các cuộc tấn công bạo lực ở châu Á, với một số vụ tấn công tại Indonesia, Malaysia và Bangladesh”.
Thực tế cũng cho thấy, một số điểm nóng của IS mới xuất hiện bên ngoài Trung Đông nằm rải rác quanh châu Á. Chúng hầu hết là những khu vực nghèo nàn với số dân theo Hồi giáo đông đảo tại địa phương đó. Đây chính là điều kiện thuận lợi để IS có thể lợi dụng tôn giáo, lôi kéo một số phần tử nổi loạn tham gia đội ngũ của chúng.
Theo tạp chí Forbes, đến nay, giới nghiên cứu cho rằng, những khu vực có nguy cơ trở thành điểm nóng của IS ở châu Á nói chung và khu vực Đông Nam Á nói riêng gồm có: biên giới giữa Thái Lan và Malaysia; biển Sulu của Philippines, thủ đô Dhaka của Bangladesh, vùng nông thôn của Indonesia và bang Rakhine của Myanmar.
Hiện chỉ có Malaysia và Singapore là hai quốc gia ở Đông Nam Á tham gia liên quân quốc tế chống IS do Mỹ dẫn đầu, trong khi Indonesia và Philippines vẫn vắng mặt. Nhìn rộng ra trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương theo định nghĩa của liên quân này, các quốc gia và vùng lãnh thổ khác đã tham gia chống IS là Afghanistan, Úc, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc và Đài Loan.
Liên minh quốc tế đã hội đàm ở nhiều cấp độ khác nhau trong hàng loạt các hội nghị định kỳ. Hội nghị lớn nhất của các ngoại trưởng trong liên quân diễn ra tại thủ đô Washington D.C tháng 3-2016, và hội nghị gần đây nhất vừa diễn ra cuối tháng 11-2016 ở Berlin (Đức).
Hôm nay (13-7), một nhóm gồm 30 thành viên chủ chốt của liên quân cũng sẽ nhóm họp để tiếp tục bàn về các chiến lược chống IS. Đầu tuần này, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Hishammuddin Hussein đã gióng lên hồi chuông cảnh báo các nước Đông Nam Á khi cho biết nước ông đang đặt trong tình trạng cảnh báo cao nhất nguy cơ các phiến quân tháo chạy khỏi thành phố Mosul (Iraq) tìm đường tới Malaysia. Ông Hishammuddin Hussein nói: “Những gì xảy ra tại Trung Đông gây ảnh hưởng trực tiếp tại đây. Ngày 9-7, họ tuyên bố không còn phần tử IS nào tại Mosul và Raqqa sau những chiến dịch tiễu trừ… Vậy câu hỏi đặt ra là chúng đã đi đâu? Đây là điều chúng ta cần theo dõi”.
TRẦN ĐẮC LUÂN
