Gửi bình luận
Là một trong những thương hiệu nước mắm nổi tiếng cả nước, làng nước mắm Nam Ô (phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu) đã trải qua nhiều thăng trầm theo thời gian. Có giai đoạn người dân giàu lên nhờ mắm, nhưng cũng có lúc tưởng chừng nghề bị mai một. Dù được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp logo và nhãn hiệu tập thể nhưng hiện nay các sản phẩm nước mắm Nam Ô vẫn loay hoay tìm chỗ đứng.
Theo ông Lê Bốn, Chủ tịch Hội Làng nghề truyền thống nước mắm Nam Ô, hiện nay Hội này có 117 hội viên sản xuất, với 23 cơ sở chế biến nước mắm quy mô lớn, 15 cơ sở đăng ký thương hiệu riêng với tổng sản lượng bình quân hơn 50.000 lít/năm, giải quyết việc làm cho 210 lao động. Đây là nỗ lực lớn của những người còn tâm huyết muốn lưu giữ lại một làng nghề truyền thống nổi tiếng hơn 100 năm.
Thực tế, ở Nam Ô, những cơ sở đã đăng ký thương hiệu riêng như Thanh Quý, Hải Nguyệt, Sáu Hoa… đều có những khách hàng nhất định và yên tâm sản xuất theo những đơn đặt hàng sẵn. Còn những hộ khác kinh doanh nhỏ lẻ bị hạn chế đầu ra. Bên cạnh đó, làng nghề đang đối mặt với những thách thức không nhỏ khác do tác động của kinh tế thị trường, sản phẩm làng nghề truyền thống không cạnh tranh lại các sản phẩm thay thế có nguồn gốc nhập khẩu hoặc sản phẩm công nghệ hiện đại. Đội ngũ lao động lành nghề chưa cao, quy mô sản xuất của làng nghề còn nhỏ, việc huy động vốn, áp dụng khoa học công nghệ để phát triển sản xuất ngày càng khó khăn.
Ông Trần Ngọc Vinh, Phó Chủ tịch Hội Làng nghề truyền thống nước mắm Nam Ô, cho biết Hội Làng nghề được thành lập vào năm 2006 nhằm bảo tồn làng nghề. Nhưng do tính chất hoạt động không có sự ràng buộc giữa các hội viên nên những nhà có đăng ký thương hiệu thì sản xuất đều đều, còn những hội viên khác thì rơi vào tình trạng chật vật. Sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, phân tán, chưa tạo được sản lượng hàng hóa đáp ứng nhu cầu thường xuyên của thị trường. Chất lượng sản phẩm không đồng đều, nguyên liệu tại chỗ ngày càng cạn kiệt, thị trường tiêu thụ chưa ổn định, mẫu mã bao bì, nhãn mác chưa hấp dẫn, quá trình kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm còn nhiều khó khăn, hiệu quả kém.
Cuối tháng 7-2012, các hội viên của Hội Làng nghề đã quyết định thành lập Hợp tác xã (HTX) Sản xuất nước mắm và chế biến hải sản Đông Hải với 12 xã viên là chủ của những cơ sở chế biến nước mắm tại địa phương.
Cũng theo ông Vinh, do HTX không có mặt bằng chung nên các xã viên vẫn sản xuất tại gia đình, HTX đứng ra thu mua sản phẩm với giá thỏa thuận để cung cấp cho thị trường. Phần trăm lãi thu về trên sản phẩm sẽ do HTX nắm giữ, cuối năm chia theo tỷ lệ đóng góp sản phẩm của các xã viên. Bên cạnh đó, HTX cũng liên kết với các đơn vị dịch vụ để cung cấp nguồn nguyên liệu cá cơm than bảo đảm chất lượng, nguồn muối cùng các vật liệu chế biến như lu, vại, sành cho xã viên. Đồng thời, các xã viên phải bảo đảm các quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm. HTX Sản xuất nước mắm và chế biến hải sản Đông Hải đã ký hợp đồng với các HTX nông nghiệp và sản xuất nấm, rau sạch, nuôi trồng thủy sản… để cùng bán sản phẩm tại các chợ trên địa bàn thành phố.
Hơn 10 năm làm nghề mắm, giờ đã ở tuổi 72, chuyển sang làm chung với cô con gái Huỳnh Thị Hai, bà Bùi Thị Liên (trú tổ 38, Nam Ô 2) cho biết, trước đây ít vốn lại không sẵn đầu ra nên mỗi năm hai mẹ con bà chỉ muối khoảng 500-700kg cá (3-5 vại) rồi bán lại cho những hộ có thương hiệu. “Cũng biết như thế là bấp bênh nhưng mình không có nơi bao tiêu sản phẩm nên đành chịu. Giờ tham gia vào HTX, hy vọng có nơi tiêu thụ sản phẩm để các xã viên yên tâm sản xuất”.
Không riêng gì các xã viên mà ngay cả những người đứng đầu HTX, Hội Làng nghề đều hy vọng với sự liên kết chặt chẽ theo mô hình HTX, sự thống nhất về mẫu mã, nhãn mác, có văn phòng trưng bày sản phẩm, giao dịch…, thương hiệu nước mắm Nam Ô sẽ tạo được chỗ đứng, đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm khác trên thị trường.
Bài và ảnh: NHẬT HẠ