Rõ trách nhiệm trên từng thửa đất

Rõ người, rõ địa bàn

Từ đầu năm đến nay, phường Quảng Phú xử lý 38 trường hợp vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng với tổng số tiền hơn 523,4 triệu đồng, trong đó đã nộp ngân sách hơn 496,5 triệu đồng. Con số này phản ánh áp lực quản lý tại địa bàn đan xen đô thị, khu dân cư, ven biển, đất nông nghiệp và khu vực đang chỉnh trang, đầu tư hạ tầng.

Vi phạm thường gặp gồm xây dựng không phép, sai phép, xây dựng trên đất chưa phù hợp mục đích sử dụng, tự ý chuyển mục đích và lấn chiếm đất. Những nơi có tốc độ xây dựng, chuyển nhượng cao, có quy hoạch, dự án hoặc tuyến đường mới được đưa vào diện theo dõi để nhận ra biến động sớm.

Ông Nguyễn Quốc Sử, Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Phú cho biết, từ thực tế đó, phường tổ chức lại cách nắm địa bàn theo hướng phân công từng khâu. Tổ trật tự đô thị xây dựng được thành lập cùng quy chế phối hợp trong phát hiện và xử lý vi phạm đất đai, trật tự xây dựng.

Khối phố nắm tình hình, cung cấp thông tin. Cán bộ phụ trách địa bàn tiếp nhận phản ánh, theo dõi dấu hiệu bất thường và phối hợp kiểm tra. Công chức chuyên môn đối chiếu hồ sơ đất đai, xây dựng, quy hoạch, xác định tính chất vụ việc và tham mưu xử lý. Lãnh đạo UBND phường chỉ đạo kiểm tra, quyết định nội dung thuộc thẩm quyền và kiểm tra thực hiện. Mỗi trường hợp vi phạm có hồ sơ riêng từ lúc phát hiện đến khi hoàn thành khắc phục.

“Khoảng trống dễ xuất hiện khi vụ việc được phát hiện nhưng trách nhiệm theo dõi sau đó không nối liền giữa các bộ phận. Thông tin từ khối phố, người dân, cán bộ địa bàn phải được tiếp nhận nhanh, công trình đang thi công cần kiểm tra từ lúc khởi công. Với trường hợp đã xử lý, phường yêu cầu lập danh sách theo dõi, ghi rõ người phụ trách, nội dung phải khắc phục, thời hạn và kết quả thực hiện. Hồ sơ chỉ khép lại khi việc khắc phục hoàn thành, kết quả được cập nhật đầy đủ”, ông Sử nói.

Cách phân công này giúp mỗi vụ việc có đường đi tương đối rõ từ lúc nhận thông tin đến khi hậu kiểm. Người phát hiện, người xuống hiện trường, người đối chiếu hồ sơ, người kiểm tra kết quả đều có phần việc.

Trong điều kiện dữ liệu đất đai, quy hoạch, xây dựng và hiện trạng chưa phải lúc nào cũng cập nhật đồng thời, trách nhiệm gắn với địa bàn và thời hạn xử lý giúp hạn chế tình trạng phát hiện rồi kéo dài. Đưa quản lý đất đai, trật tự xây dựng vào công việc thường xuyên cần đi cùng kiểm tra kết quả, nhắc việc và chấn chỉnh khi một mắt xích phối hợp bị chậm.

Theo việc đến cùng

Sau khu vực đô thị, áp lực trách nhiệm ở miền núi hiện ra theo cách khác. Xã Trà My quản lý hơn 13.000ha nhưng chưa có cơ sở dữ liệu đất đai nên chưa thống kê chính xác số thửa. Ông Nguyễn Hữu Sự, Phó Chủ tịch UBND xã chia sẻ, biến động tập trung tại các thôn thuộc thị trấn Trà My cũ và xã Trà Dương cũ. Việc theo dõi dựa vào hồ sơ địa chính, phản ánh từ thôn và kiểm tra thực địa.

Toàn xã chỉ có một công chức phụ trách lĩnh vực đất đai và một công chức phụ trách lĩnh vực xây dựng, phần lớn các sai phạm chỉ được phát hiện khi người dân đến làm thủ tục đất đai. Gần đây, xã kiểm tra 13 cơ sở sản xuất, kinh doanh, cho thuê về xây dựng, đất đai; qua đó tiếp tục rà soát hiện trạng, nhận diện những trường hợp có nguy cơ vi phạm và tăng trách nhiệm theo dõi ngay từ cơ sở.

Cũng theo ông Sự, với diện tích hơn 13.000ha, nhưng chỉ 2 công chức phụ trách rất khó kiểm soát hết biến động có dấu hiệu vi phạm. Việc phát hiện còn dựa vào thôn, người sử dụng đất liền kề và kiểm tra thực địa. Có trường hợp đến khi người dân làm thủ tục đất đai mới phát hiện là chưa đúng.

“Vì vậy, xã đang tính thành lập tổ xử lý vi phạm đất đai và xây dựng để tập trung lực lượng, khi có thông tin thì kiểm tra, xử lý và theo dõi đến khi người vi phạm thực hiện đầy đủ yêu cầu khắc phục. Có thêm đầu mối bám địa bàn sẽ giúp hạn chế phát hiện chậm, xử lý kéo dài hoặc tái vi phạm”, ông Sự nói.

Trong khi đó, tại xã miền núi Trà Linh, trách nhiệm bám địa bàn gắn với đất ở, đất sản xuất, đất lâm nghiệp, rừng phòng hộ và vùng nguy cơ sạt lở. Xã chưa có dữ liệu đầy đủ các loại đất, trong khi nhu cầu san gạt mặt bằng, dựng nhà hoặc mở rộng sản xuất vẫn phát sinh. Cán bộ thôn, công chức đất đai và cán bộ bảo vệ rừng cùng tuần tra thường xuyên nơi có biến động, nhất là nơi ảnh hưởng đến đất rừng hoặc vùng nguy cơ sạt lở. Khi có dấu hiệu bất thường, xã kiểm tra, tạm dừng để làm rõ nguồn gốc, quy hoạch và yếu tố an toàn trước khi công trình hình thành.

Theo ông Trịnh Minh Hải, Chủ tịch UBND xã Trà Linh, cần đặt trách nhiệm quản lý đất đai trong mối liên hệ với bảo vệ rừng và an toàn dân cư. Trường hợp san gạt mặt bằng, dựng nhà phải phù hợp quy hoạch đất ở và bảo đảm an toàn phòng chống thiên tai. Ở những khu vực xa trung tâm, cán bộ thôn, công chức đất đai cùng lực lượng bảo vệ rừng tuần tra, phát hiện biến động ảnh hưởng đến đất rừng hoặc vùng nguy cơ sạt lở để xử lý từ đầu.

Về lâu dài, xã hoàn thiện quy hoạch chung, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, tiến tới cấp giấy chứng nhận đối với đất ở, đất nông nghiệp và đất lâm nghiệp. Khi dữ liệu rõ hơn, trách nhiệm theo dõi từng khu vực sẽ có căn cứ cụ thể hơn, từ đó đưa công tác quản lý đất đai đi vào nền nếp.