Nhiều sân bay trên thế giới đang thử nghiệm giải pháp giảm rác thải và phát thải khí nhà kính. Cấm nhựa, tái sử dụng đĩa, thu gom rác hữu cơ hay tái chế đầu lọc thuốc lá, những việc làm cụ thể này đang dần tạo nên một định nghĩa mới về một sân bay xanh trên thế giới.
Khi nhắc đến biến đổi khí hậu và ngành hàng không, phần lớn mọi người thường tập trung chú ý vào tác động của nguồn khí thải từ động cơ máy bay. Nhưng tác động môi trường của ngành này bắt đầu ngay từ nhà ga, nơi hàng triệu hành khách mua đồ ăn, bỏ lại bao bì và tạo ra cả núi rác mỗi ngày. Chính từ điểm khởi đầu tưởng như rất nhỏ ấy, nhiều sân bay đang thử nghiệm các sáng kiến “xanh” để thay đổi.
Từ đồ dùng một lần đến tái sử dụng
Sân bay quốc tế San Francisco (SFO) ở bang California là một trong những sân bay tiên phong ở Mỹ đặt mục tiêu trở thành sân bay đầu tiên trên thế giới đạt mức “không phát thải carbon và không rác chôn lấp”.
Để thực hiện mục tiêu này, SFO ban hành lệnh cấm nhựa từ năm 2022.
Theo báo Washington Post, thay vì chai nhựa, đồ uống ở đây được bán trong chai thủy tinh hoặc lon nhôm, các trạm bơm nước cung cấp cho hành khách nước lạnh, nóng và nhiệt độ thường.
Các nhà hàng và quầy ăn trong sân bay cũng buộc phải thay toàn bộ dụng cụ sang đĩa và dao nĩa làm từ sợi thực vật.
Không chỉ thay thế bao bì, SFO còn tìm cách xử lý bài toán lãng phí thực phẩm. Chương trình “SFO chung tay chống nạn đói” cho phép 104 nhà hàng và quầy giải khát trong sân bay đăng ký đóng góp thực phẩm dư thừa hoặc sắp hết hạn để chuyển đến các tổ chức địa phương phân phát cho người thiếu ăn. Sau hai năm tạm ngưng, chương trình này sẽ được tái khởi động trong năm nay.
Tại Sân bay quốc tế Portland (PDX), một chương trình mới có tên “Chương trình đĩa xanh” cũng đang được triển khai. Thay vì sử dụng hộp, khay dùng một lần, các cửa hàng ăn ở khu C của sân bay được phát bộ bát đĩa riêng, làm bằng nhựa dày chống sứt mẻ và được cá nhân hóa theo màu sắc, thiết kế của từng thương hiệu.
Sau khi dùng, hành khách trả lại để rửa tập trung tại khu bếp công nghiệp, giúp giảm đáng kể lượng rác thải nhựa. Khi hai phòng rửa mới hoàn thành, chương trình sẽ mở rộng ra toàn sân bay.
Những biện pháp này không chỉ nhằm giảm lượng rác thải mà còn góp phần định hình thói quen tiêu dùng bền vững cho hành khách, khuyến khích họ nhìn nhận sân bay không chỉ là điểm dừng chân, mà còn là nơi khởi đầu của một hành trình xanh.
Thu gom rác và tái chế đầu lọc thuốc
Nếu tại San Francisco (bang California) hay Portland (bang Oregon), những sáng kiến “xanh” tập trung vào thay thế bao bì và giảm rác nhựa, thì ở Denver (bang Colorado, Mỹ), các nỗ lực lại hướng đến xử lý rác hữu cơ.
Từ tháng 5/2024, sân bay Denver triển khai chương trình dịch vụ thu gom rác và tái chế chất thải tại Nhà ga B. Theo đó, đội ngũ nhân viên di chuyển bằng xe đẩy đi thu gom rác thực phẩm và chất hữu cơ từ 30 cửa hàng, quầy ẩm thực nhiều lần mỗi ngày để chuyển vào hệ thống ủ phân hữu cơ.
Cách làm này tuy đòi hỏi nhiều nhân lực, nhưng nhờ vậy rác thực phẩm và chất hữu cơ luôn được tách riêng, tạo nền tảng để chương trình có thể mở rộng ra toàn sân bay trong những năm tới.
Bên cạnh rác thực phẩm, một loại rác ít ai để ý nhưng lại gây ô nhiễm đáng kể là đầu lọc thuốc lá.
Ông Ernie Simpson, Phó Chủ tịch toàn cầu kiêm nhà khoa học trưởng của Công ty TerraCycle - doanh nghiệp chuyên phát triển công nghệ tái chế những vật liệu khó xử lý - nhận định trên Washington Post: “Các sân bay là nơi tập trung và phát sinh nhiều rác thải từ thuốc lá”.
Với công nghệ của TerraCycle, loại rác này có thể tái chế thành đồ gia dụng như bàn ghế ngoài trời, pallet hay tay cầm dụng cụ.
Sân bay quốc tế Newark Liberty (Mỹ) dự kiến tham gia chương trình tái chế này trong năm nay, nối tiếp 8 sân bay khác tại các bang Utah, Wisconsin, Texas, Tennessee, Arkansas, California và Michigan đã thực hiện trước đó.
Những mô hình này cho thấy, từ rác hữu cơ đến đầu lọc thuốc lá, bất cứ loại rác nào cũng có thể trở thành nguồn tài nguyên nếu được quản lý đúng cách.
Hơn cả rác thải, cần “xanh hóa” từ hạ tầng đến thói quen
Nhiều chuyên gia môi trường cho rằng quản lý rác thải chỉ là một phần trong bức tranh rộng lớn hơn của chiến lược xanh hóa các sân bay. Những sáng kiến đồng bộ còn bao gồm tận dụng năng lượng mặt trời, xây dựng mái xanh và không gian sinh thái. Một số sân bay như Changi của Singapore biến khu vực sảnh chờ thành vườn trong nhà, giúp hành khách thư giãn và cải thiện chất lượng không khí. Những bước đi này chứng minh rằng để trở thành “sân bay xanh”, cần kết hợp hạ tầng, công nghệ và thay đổi hành vi tiêu dùng.
