Sinh kế bền vững nơi vùng cao

Kinh tế từ dược liệu

Xã Trà Linh vốn được biết đến là vùng đất vàng của sâm Ngọc Linh, nhưng thực tế đây vẫn là địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn. Từ bao đời nay, tập quán canh tác của người dân chủ yếu dựa vào cây sắn, cây bắp nên nguồn thu nhập luôn bấp bênh.

Để thay đổi diện mạo vùng cao, việc tìm kiếm những loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, chịu được khí hậu khắc nghiệt nhưng vẫn phù hợp với canh tác của bà con là yêu cầu cấp thiết.

Qua khảo sát thực địa, Trung tâm Khuyến nông thành phố Đà Nẵng (Sở Nông nghiệp và Môi trường) nhận thấy khu vực núi Ngọc Linh có độ cao, khí hậu và thổ nhưỡng lý tưởng để phát triển cây đương quy. Đây là loại dược liệu quý, có nhu cầu thị trường lớn nhưng chưa được khai thác xứng tầm tại địa phương.

Việc đưa cây đương quy vào sản xuất được kỳ vọng sẽ từng bước thay thế những diện tích cây trồng kém hiệu quả, tạo bước đột phá cho ngành dược liệu vùng cao.

Gia đình anh Hồ Văn Chiến (xã Trà Linh) là một trong những hộ tiên phong thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Trước đây, vài sào rẫy của anh chỉ toàn sắn và bắp, hiệu quả kinh tế thấp.

Tháng 11/2025, thông qua sự vận động của chính quyền và ngành nông nghiệp, anh mạnh dạn tham gia mô hình trồng đương quy. Với 2.000 cây giống được hỗ trợ và sự hướng dẫn tận tình “cầm tay chỉ việc” của cán bộ khuyến nông, anh Chiến đã bắt đầu hành trình đổi mới sinh kế. “Trước đây mình chỉ biết trồng sắn, bắp theo lối cũ. Từ sự hỗ trợ cây giống đương quy và kỹ thuật chăm sóc, mình quyết tâm làm thử trên mảnh rẫy cũ”, anh Chiến nói.

Sau gần một năm kiên trì chăm sóc, thành quả ngọt ngào đã đến. Những củ đương quy đầu tiên trồi lên từ lòng đất Ngọc Linh trong niềm phấn khởi của gia đình.

Anh Chiến đã xuất bán 50kg củ đầu tiên, thu về khoảng 6 triệu đồng với giá bán bình quân 120.000 đồng/kg. Thấy được hiệu quả rõ rệt, anh đã tự gieo thêm 1.000 cây giống để mở rộng diện tích.

Dự án trồng cây đương quy thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tại xã Trà Linh có quy mô 1,44ha với 11 hộ tham gia. Kết quả kiểm tra cho thấy tỷ lệ cây sống đạt trên 90%, sinh trưởng đồng đều và rất ít sâu bệnh.

Ông Nguyễn Đình Vương, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông đánh giá: “Kết quả bước đầu tại Trà Linh rất khả quan. Quan trọng nhất là bà con đã dần làm quen với cây trồng mới, làm chủ được kỹ thuật chăm sóc và bước đầu biết tự nhân giống. Trung tâm sẽ tiếp tục đồng hành để hướng tới hình thành vùng nguyên liệu dược liệu tập trung, nâng cao giá trị tài nguyên bản địa”.

Làm giàu từ mặt nước lòng hồ

Cùng với dược liệu, việc khai thác lợi thế mặt nước tại các xã miền núi phía tây thành phố cũng đang tạo ra luồng sinh khí mới. Tại xã Trà Đốc, sự hình thành của lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2 đã mở ra không gian phát triển nuôi cá lồng bè đầy triển vọng.

Nguồn nước sạch, môi trường thông thoáng là điều kiện lý tưởng để nuôi các loại thủy sản có giá trị cao như cá diêu hồng, cá chình, cá thát lát. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của người dân là thiếu vốn và kinh nghiệm. Nhận diện rõ nút thắt này, Trung tâm Khuyến nông thành phố đã triển khai các mô hình hỗ trợ sinh kế ngay trên lòng hồ.

Ông Phạm Hữu Quốc (thôn 2, xã Trà Đốc) trước đây vốn chỉ biết đánh bắt thủ công nhỏ lẻ, cuộc sống bấp bênh theo con nước. Tháng 6/2026, ông được hỗ trợ 7.200 con giống cá diêu hồng cùng toàn bộ thức ăn để vận hành hai lồng bè với diện tích 150m2.

Lần đầu chuyển từ đánh bắt sang nuôi trồng, ông Quốc không khỏi lo lắng, nhưng sự sát sao của cán bộ kỹ thuật đã giúp ông tự tin hơn. “Cán bộ khuyến nông hướng dẫn tôi rất kỹ từ cách cho ăn đến việc kiểm tra môi trường nước hằng ngày để phòng bệnh cho cá. Hiện đàn cá đang lớn rất nhanh. Tôi hy vọng sau 5 tháng nữa khi thu hoạch, gia đình sẽ có nguồn thu ổn định để mở rộng thêm lồng bè”, ông Quốc chia sẻ.

Thực tế cho thấy, các mô hình nuôi cá lồng bè do Trung tâm Khuyến nông triển khai từ năm 2021 tại các địa bàn miền núi như Đông Giang, Nam Giang, Phước Sơn (cũ) đã khẳng định tính hiệu quả. Tỷ lệ cá sống luôn đạt trên 70%, mang lại lợi nhuận trung bình 25 - 30 triệu đồng/lồng, cao hơn 20% so với phương thức nuôi đại trà.

Những con số này là minh chứng thuyết phục nhất để người dân vùng cao mạnh dạn biến mặt nước lòng hồ thành nơi mang lại kinh tế bền vững.

Theo ông Nguyễn Đình Vương, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông, trong chiến lược phát triển thủy sản miền núi, ngành khuyến nông luôn ưu tiên các mô hình nuôi thủy đặc sản phù hợp với đặc thù từng vùng.

Quy trình đồng hành của trung tâm được thực hiện khép kín, từ khảo sát nhu cầu, lựa chọn hộ tham gia đến cung ứng giống, vật tư và tổ chức hội thảo đầu bờ để bà con cùng học hỏi kinh nghiệm.

Có thể thấy, hành trình phát triển kinh tế bền vững cho người dân vùng cao Đà Nẵng đang đi đúng hướng khi gắn chặt quyền lợi của người dân với lợi thế của địa phương.

Từ những củ đương quy trên đỉnh Ngọc Linh đến những lồng cá trên hồ Sông Tranh, tất cả đều mang đậm dấu ấn của sự đồng hành từ chính quyền và ngành nông nghiệp.