Trên sa mạc của bang Nevada (Mỹ), những viên pin xe điện tưởng là đồ bỏ đi lại đang được “tái sinh” trong “cuộc đời thứ hai” với vai trò đầy bất ngờ: lưu trữ năng lượng sạch để vận hành trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) ngoài lưới điện, một giải pháp nhanh, rẻ và ít phát thải hơn cả khí gas.
Không còn là thứ rác thải điện tử nguy hiểm sau vài năm sử dụng, pin xe điện cũ đang trở thành một giải pháp lưu trữ cho năng lượng sạch.
Tại bang Nevada (Mỹ), Công ty khởi nghiệp Redwood Materials (do kỹ sư JB Straubel, đồng sáng lập Tesla, thành lập) hợp tác với Công ty hạ tầng AI Crusoe để triển khai mô hình hoàn toàn mới: dùng pin xe điện cũ kết hợp điện mặt trời để cung cấp năng lượng ổn định cho các siêu máy tính vận hành AI, theo đài CBS.
Đây không chỉ là bài toán sáng tạo về kỹ thuật, mà còn là một câu trả lời đầy tham vọng cho những giới hạn của lưới điện truyền thống khi nhu cầu AI tăng vọt.
Tái chế hiệu quả
Ý tưởng tái sử dụng pin xe điện cũ bắt nguồn từ một câu hỏi tưởng chừng đơn giản: vì sao phải vứt bỏ những viên pin vẫn còn khả năng hoạt động? Kỹ sư Colin Campbell, Giám đốc công nghệ tại Redwood Materials, nói với đài CBS: “Có rất ít vấn đề với những viên pin đó. Có thể chúng đã mất 20% công suất, khiến xe vận hành chậm hơn. Nhưng chúng vẫn hoạt động rất tốt”.
Với cách tiếp cận này, Redwood tiến hành kiểm tra, sàng lọc, rồi tái cấu trúc các pin xe điện cũ thành mô-đun lưu trữ năng lượng. Những mô-đun này được kết hợp cùng điện mặt trời để tạo nên hệ thống microgrid (mạng lưới điện nhỏ tự chủ) nhằm cấp điện ổn định cho các trung tâm dữ liệu AI.
Dự án đầu tiên của họ tại bang Nevada hiện sử dụng hơn 800 viên pin xe điện cũ, kết nối với hơn 80.000m2 tấm pin mặt trời, cung cấp năng lượng cho một trung tâm dữ liệu với 2.000 GPU do Công ty Crusoe vận hành. Đây được xem là hệ thống microgrid dùng pin tái chế lớn nhất thế giới tính đến thời điểm hiện tại, với công suất 12 megawatt và tổng dung lượng lưu trữ đạt 63 megawatt-giờ, theo trang Fast Company.
Sự kết hợp giữa khả năng lưu trữ dài hạn của pin cũ và điện mặt trời không chỉ giúp trung tâm dữ liệu hoạt động ngoài lưới điện quốc gia, mà còn tiết kiệm chi phí lắp đặt và giảm phát thải đáng kể so với phương án sử dụng khí gas.
Hướng đến giải pháp dài hạn
Việc tái sử dụng pin xe điện không chỉ dừng lại ở một dự án thử nghiệm quy mô nhỏ. Theo trang Fast Company, Công ty Redwood Materials đã lên kế hoạch xây dựng thêm nhiều microgrid tương tự, nhằm phục vụ nhu cầu lưu trữ năng lượng ngày càng tăng của các trung tâm dữ liệu AI. Tính mô-đun và khả năng triển khai nhanh là điểm khiến mô hình này đặc biệt hấp dẫn.
Trong khi phải mất tới 7 năm để xây dựng một nhà máy điện khí mới, thì một microgrid dùng pin tái chế và điện mặt trời có thể hoàn thành nhanh hơn nhiều, thậm chí không cần xin giấy phép khí thải.
Về lâu dài, mô hình này không chỉ giúp các công ty công nghệ giảm chi phí vận hành, mà còn góp phần giảm áp lực cho lưới điện quốc gia và tránh khai thác tài nguyên mới.
Điểm đặc biệt trong cách tiếp cận của Redwood Materials là họ không vội tái chế pin cũ ngay khi thu hồi về. Thay vào đó, các viên pin sẽ được kiểm tra, sửa chữa để sử dụng thêm vài năm nữa trước khi bước vào vòng đời tái chế.
Cách làm này kéo dài tuổi thọ sản phẩm, giảm lượng rác thải điện tử và giúp tiết kiệm tài nguyên khai khoáng.
Đây là minh chứng rõ ràng cho một mô hình kinh tế tuần hoàn đang dần hình thành trong ngành năng lượng và công nghệ lưu trữ tại Mỹ, theo trang Latitude Media.
