Thăm nơi an nghỉ tròn một thế kỷ của cụ Phan Châu Trinh

Với sự tham gia để tang hoàn toàn tự nguyện của hàng vạn đồng bào, linh cữu của cụ Phan được đưa về an táng tại phần đất do điền chủ Huỳnh Văn Tài hiến tặng, thuộc nghĩa trang Gò Công tương tế, thuộc làng Tân Sơn Nhứt.

Ngày nay, ngôi mộ cụ Phan, cùng với ngôi nhà tưởng niệm nằm trong khuôn viên một khu đất rộng khoảng 2.000m2, được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1994. Từ đó đến nay, Khu lưu niệm cụ Phan Châu Trinh vẫn được các hậu duệ trực tiếp gìn giữ, chăm sóc.

Một buổi chiều cuối tháng 3, người viết có dịp viếng thăm Khu lưu niệm cụ Phan Châu Trinh. Nhìn từ xa, khu lưu niệm như một khu vườn yên tĩnh, giản dị, với ngôi lăng và nhà tưởng niệm nằm ẩn mình trong màu xanh cây cỏ, trái ngược hoàn toàn với không khí đông đúc, nhộn nhịp của phố thị bên ngoài.

Theo chia sẻ của anh Sinh - người đang chăm sóc khu lưu niệm, cũng là người thân trong gia đình cho biết, khác với những khu di tích, lưu niệm do Nhà nước trực tiếp quản lý thường có giờ giấc mở cửa cố định, Khu lưu niệm cụ Phan Châu Trinh được gia đình trực tiếp trông coi, chăm sóc. Khoảng tầm một năm trở lại đây, cùng với sự phát triển của thông tin truyền thông cũng như việc ngày càng có nhiều người “ôn cố tri tân”, quan tâm đến đề tài lịch sử nước nhà, số lượng khách tham quan khu lưu niệm tăng đáng kể.

“Hằng năm, đến gần những ngày giỗ cụ Phan Châu Trinh, khu lưu niệm được mở cửa thường xuyên để các đoàn khách và người dân có thể lui tới thăm viếng, thắp nén hương tưởng nhớ cụ. Việc tổ chức lễ giỗ hàng năm của cụ Phan Châu Trinh cũng được tổ chức tại khu lưu niệm với quy mô đơn giản, ấm cúng. Những năm trước, lễ giỗ cụ thường do gia đình tổ chức, với sự phối hợp của chính quyền quận Tân Bình. Năm nay, do thay đổi về hành chính, việc phối hợp tổ chức giỗ cụ được chuyển giao cho chính quyền phường Tân Sơn Nhất”, anh Sinh cho biết.

Năm nay, cũng bởi cột mốc tròn một thế kỷ cụ Phan Châu Trinh từ trần, nhiều ngày qua, các cơ quan chức năng cũng liên hệ đến khu lưu niệm để tìm kiếm hiện vật tư liệu phục vụ cho công tác tổ chức hội thảo, chương trình kỷ niệm diễn ra tại Nhà hát Hòa Bình vào ngày 24/3.

Công tác tổ chức lễ giỗ tại khu lưu niệm cũng đã được chính quyền phường Tân Sơn Nhất chung tay chuẩn bị. Nhiều đoàn khách đến thăm viếng hơn, trong đó có những đoàn khách đến từ quê hương Đà Nẵng hay các đoàn cựu học sinh trường Phan Châu Trinh ở Thành phố Hồ Chí Minh, các hội đồng hương đang làm ăn sinh sống tại đây cũng tìm đến dâng hương tưởng nhớ một người con kiệt xuất của vùng đất “Ngũ phụng tề phi”.

Từ ngày đường Phan Thúc Duyện mở rộng, trở thành đường dẫn chính vào nhà ga T3 mới của sân bay Tân Sơn Nhất, đông người qua lại khu vực này hơn trước, khu lưu niệm cũng được nhiều người biết và tìm đến hơn trước. Đó là điều đáng mừng. Tuy nhiên, cũng bởi đặc thù là cửa ngõ ra vào sân bay, lại nằm ở vị trí ngay đầu hầm chui đường Trần Quốc Hoàn, cấm dừng đậu xe cộ, do đó, việc tiếp cận với khu lưu niệm cũng gặp không ít khó khăn, đặc biệt là với những đoàn khách đông, di chuyển bằng ô tô cỡ lớn.

“Trước ngày giỗ cụ Phan Châu Trinh, gia đình cũng tiến hành sửa sang, trồng thêm hoa ở một phần vườn tược. Theo ý nguyện của gia đình, gần đây anh Nguyễn Đông Hòa cũng đang thực hiện ở một góc nhỏ trong khu vườn nhà lưu niệm một cụm tượng bán thân các danh nhân xứ Quảng, những người từng góp sức chung vai cùng cụ Phan trong công cuộc “tỉnh quốc hồn” năm xưa”, anh Sinh chia sẻ.

Tròn một thế kỷ trôi qua, trải bao tang thương dâu bể, nghĩa trang Gò Công tương tế xưa đã không còn, nhưng mộ phần của nhà chí sĩ yêu nước kiệt xuất Tây Hồ vẫn còn nguyên vẹn tại chốn xưa, trở thành minh chứng của lòng ái quốc, ghi dấu bóng Tinh Vệ chấp chới bay theo mệnh nước trong cuộc nổi trôi.