ĐNO - Tổ chức Lương thực và nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) thống kê, ngành nông nghiệp toàn cầu thiệt hại khoảng 3.260 tỷ USD trong vòng 30 năm qua vì thiên tai. Việc ứng dụng công nghệ số có thể hỗ trợ nông dân, ngư dân giảm bớt thiệt hại và xây dựng hệ thống nông - lương thực bền vững hơn.
Con số thiệt hại
Theo thống kê của FAO, thiên tai gây thiệt hại cho nền nông nghiệp toàn cầu trung bình 99 tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 4% GDP của ngành.
Theo báo cáo cung cấp đánh giá toàn diện nhất từ trước đến nay của FAO về việc thiên tai từ hạn hán, lũ lụt đến sâu bệnh và sóng nhiệt biển đang làm thiệt hại mùa màng, gián đoạn sản xuất, sinh kế và dinh dưỡng.
Cụ thể, từ năm 1991 đến 2023, thiên tai xóa sổ 4,6 tỷ tấn ngũ cốc, 2,8 tỷ tấn trái cây và rau quả, cùng 900 triệu tấn thịt và sữa.
Trong đó, châu Á chịu thiệt hại nặng nhất, chiếm 47% tổng thiệt hại toàn cầu, tương đương khoảng 1.530 tỷ USD. Châu Mỹ chiếm 22%, tương đương 713 tỷ USD. Châu Phi thiệt hại khoảng 611 tỷ USD, tương đương mất khoảng 7,4% GDP của ngành nông nghiệp.
Ở những nền kinh tế mà nông nghiệp chiếm tỷ trọng đáng kể trong việc làm và thu nhập, tổn thất này gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh lương thực và sự ổn định nông thôn, như ở các quốc đảo nhỏ đang phát triển, nơi thường xuyên xảy ra các thảm họa như lốc xoáy, lũ lụt và nước biển dâng.
Báo cáo cũng cho thấy các đợt sóng nhiệt trên biển gây thiệt hại 6,6 tỷ USD từ năm 1985 đến 2022, ảnh hưởng đến 15% sản lượng thủy sản toàn cầu. Tuy nhiên, thiệt hại trong ngành đánh bắt và nuôi trồng thủy sản phần lớn vẫn chưa được ghi nhận trong các đánh giá thảm họa, dù chúng hỗ trợ sinh kế cho khoảng 500 triệu người.
Vai trò của công nghệ số
FAO xác định, chuyển đổi số là bước ngoặt trong việc giảm thiểu rủi ro thiên tai nông nghiệp. Các công cụ mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), viễn thám, kết nối di động, máy bay không người lái (drone) và cảm biến hiện cho phép cung cấp thông tin chi tiết siêu cục bộ, theo thời gian thực, giúp cải thiện cảnh báo sớm để ứng phó.
Ví như, bản đồ đất đai cho hệ thống nông nghiệp thực phẩm chống chịu (SoilFER), một nền tảng không gian địa lý kết hợp dữ liệu đất và phân bón để thúc đẩy canh tác hiệu quả và bền vững. Hệ thống giám sát và cảnh báo sớm sâu keo mùa thu (FAMEWS) là công cụ di động do FAO phát triển, hỗ trợ theo dõi mức độ xâm nhập của loài gây hại này tại hơn 60 quốc gia.
Theo FAO, đổi mới kỹ thuật số cho phép nông dân và các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định tốt hơn và hành động sớm hơn, từ phân tích đến dự báo, qua đó cứu sống, bảo vệ sinh kế và củng cố hệ thống lương thực.
Tuy vậy, thực tế có hơn 2,6 tỷ người trên thế giới hiện vẫn chưa tiếp cận internet, trong khi nhiều người ở khu vực nông thôn, phần lớn phải đối mặt với rủi ro thiên tai.
