Thúc đẩy sản xuất sạch, nông nghiệp xanh

Những mô hình nông nghiệp xanh không chỉ tạo ra nguồn thực phẩm sạch, an toàn cho thị trường mà còn góp phần khắc phục hạn chế của sản xuất nông nghiệp truyền thống như ô nhiễm môi trường, mất an toàn thực phẩm…

Duy trì sinh kế lâu dài

Tại xã Bà Nà, ông Trần Đình Hải đang triển khai mô hình nuôi trồng thủy sản tuần hoàn (RAS) kết hợp trồng rau thủy canh hồi lưu trên diện tích 100m2. Đây là giải pháp nông nghiệp xanh giúp tối ưu hóa nguồn nước, tăng năng suất và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Theo đó, chất thải từ ao nuôi cá, ốc bươu sẽ được hệ vi sinh vật xử lý, chuyển hóa thành dinh dưỡng cho cây trồng. Ngược lại, rau thủy canh đóng vai trò như một bộ lọc sinh học, giúp làm sạch nước trước khi tuần hoàn trở lại ao nuôi, tạo thành một vòng khép kín, tiết kiệm nước và thân thiện môi trường.

Sau thời gian triển khai, mô hình cho kết quả khả quan, ao nuôi thu hoạch được 240kg ốc thương phẩm, 110kg cá rô và 35kg rau sạch.

Ông Hải chia sẻ: “Hiện thu nhập chỉ với mô hình này đạt 4,5 triệu đồng/tháng. Trong đó, ốc bươu thương phẩm có giá 90.000 đồng/kg, cá rô 120.000 đồng/kg, còn rau thủy canh thì tùy theo giá thị trường.

Mô hình này không chỉ giúp tôi tiết kiệm chi phí, tận dụng tối đa nguồn nước và chất thải, mà còn tạo thêm nguồn thu ổn định để trang trải cuộc sống gia đình. Thời gian tới, tôi dự định sẽ tìm thêm nguồn vốn vay để mở rộng quy mô mô hình. Mục tiêu là vừa tiết kiệm chi phí sản xuất, vừa nâng cao hiệu quả nuôi trồng và tạo thêm nguồn thu ổn định cho gia đình”.

Trong khi đó, tại vườn rau La Hường (phường Cẩm Lệ), mô hình “Ứng dụng chế phẩm vi sinh vật bản địa để xử lý phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón hữu cơ sinh học” đang mang lại những kết quả tích cực.

Với sự hỗ trợ của các đơn vị chuyên môn, hơn 50 hộ dân đã được hướng dẫn ứng dụng chế phẩm vi sinh để xử lý phế phụ phẩm rau thành phân compost, góp phần tiết kiệm chi phí, cải thiện chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường.

Ông Lê Trường Hải, Phó Giám đốc HTX Rau an toàn La Hường cho hay, hiện mỗi hộ có khoảng 2-3 lao động chính, với thu nhập trung bình từ 4,5 - 6 triệu đồng/người/tháng.

Việc triển khai mô hình mang lại hiệu quả rõ rệt: chất lượng sản phẩm cải thiện, năng suất tăng cao, đồng thời giúp người dân giảm chi phí, ổn định cuộc sống và sản xuất bền vững hơn.

Quá trình triển khai được thực hiện linh hoạt, thông qua các buổi hướng dẫn, trình diễn kỹ thuật ngay tại vườn, giúp người dân dễ tiếp cận, nắm bắt công nghệ và chủ động sản xuất phân hữu cơ phục vụ canh tác.

Hiệu quả của mô hình thể hiện rõ trên nhiều phương diện: người dân tận dụng phụ phẩm sau thu hoạch để ủ thành phân bón hữu cơ, giảm chi phí đầu vào và tăng tính chủ động trong sản xuất.

Sản phẩm phân hữu cơ tạo ra có chất lượng ổn định, không mùi, dễ sử dụng và phù hợp với điều kiện đất đai địa phương; về môi trường, mô hình giúp hạn chế đốt rơm, gốc rau, giảm khí thải và mùi hôi trong khu dân cư, đồng thời cải tạo đất canh tác, giảm rửa trôi phân hóa học và bảo vệ nguồn nước.

Động lực thúc đẩy sản xuất sạch, phát triển bền vững

Theo Tiến sĩ Phan Thu Thảo, Trưởng khoa Thực phẩm, Đại học Đông Á, nhu cầu nông sản xanh và sản phẩm thân thiện môi trường đang tăng nhanh, kéo theo yêu cầu đổi mới công nghệ trong sản xuất và khởi nghiệp nông nghiệp.

Công nghệ là nền tảng cốt lõi giúp sinh viên và các startup nâng chuẩn chất lượng theo hướng bền vững. Trong đó, công nghệ sinh học đóng vai trò “đắc lực” trong chọn tạo giống cây trồng, vật nuôi có khả năng chống chịu sâu bệnh, thích ứng khí hậu khắc nghiệt, giúp giảm nhu cầu sử dụng thuốc hóa học.

Bên cạnh đó, công nghệ chế biến và bảo quản xanh như chiếu xạ, plasma lạnh, bảo quản lạnh - lạnh đông, đóng gói trong môi trường khí trơ hay bao bì sinh học phân hủy được giúp giữ dinh dưỡng, bảo đảm hương vị và kéo dài vòng đời sản phẩm, gia tăng giá trị nông sản.

Công nghệ tái chế cũng được chú trọng, nhằm biến phế phụ phẩm nông nghiệp thành thức ăn chăn nuôi, phân bón hoặc nguyên liệu sinh học. Bao bì sản phẩm được thiết kế theo hướng tái chế, tuần hoàn, phù hợp với định hướng giảm phát thải của Đà Nẵng và cả nước.

Ngoài ra, việc ứng dụng IoT, AI và tự động hóa mang đến giải pháp nông nghiệp thông minh, giúp tiết kiệm nhân công, nước tưới, phân bón, kiểm soát sâu bệnh hiệu quả và tăng năng suất.

Đặc biệt, blockchain và mã QR đang được áp dụng để truy xuất nguồn gốc số, tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin người tiêu dùng và hỗ trợ kết nối chuỗi cung ứng.

Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) Nguyễn Lê Hùng nhấn mạnh, để khởi nghiệp xanh thực sự hiệu quả và lâu dài, có rất nhiều kiến thức, kỹ năng cần được trang bị.

Trước hết, cần nhận thức đúng về phát triển bền vững, hiểu rằng lợi nhuận không phải là tất cả, mà còn song hành với lợi ích môi trường và xã hội.

Ngoài kiến thức chuyên môn, cần rèn luyện các kỹ năng về lập kế hoạch kinh doanh, quản lý dự án và tìm hiểu thị trường. Song song đó, kỹ năng làm việc nhóm, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng ứng dụng công nghệ cũng rất quan trọng. Cuối cùng, tinh thần kiên trì và dám thử nghiệm là yếu tố quyết định vì khởi nghiệp xanh là hành trình dài.

Theo Trưởng Phòng Khoa học Ứng dụng, Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng Nguyễn Quyết, những năm gần đây, Đà Nẵng xác định phát triển sản phẩm xanh - sạch - thân thiện môi trường là định hướng trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững và xây dựng “Thành phố môi trường”.

Xu hướng này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố: người dân và du khách quan tâm hơn đến sức khỏe, nguồn gốc và tác động môi trường của sản phẩm, dẫn đến nhu cầu tiêu dùng hữu cơ, giảm nhựa, dùng sản phẩm thân thiện môi trường...

Thành phố triển khai nhiều chủ trương về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi sang sản xuất sạch, ứng dụng công nghệ cao; sự đa dạng sản phẩm xanh thể hiện ở nhiều lĩnh vực - từ nông nghiệp công nghệ cao, rau hữu cơ, du lịch sinh thái, khách sạn xanh, đến sản phẩm thủ công tái chế và sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời.