Tìm cơ hội trong chuỗi cung ứng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Lợi thế trục kết nối

Tại Diễn đàn Logistics quốc tế Đà Nẵng 2026 diễn ra tuần trước, Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thái Bình cho biết, Đà Nẵng có vị thế chiến lược cho phép kết nối đồng thời nhiều không gian kinh tế, thương mại quan trọng. Ba không gian kết nối Bắc - Nam, Đông - Tây và từ lục địa ra biển tạo nền tảng để thành phố phát triển thành trung tâm logistics tích hợp đa phương thức và cửa ngõ thương mại quốc tế. Thành phố xác định không phát triển logistics theo từng dự án riêng lẻ, mà từng bước kiến tạo hệ sinh thái logistics tích hợp; trong đó hạ tầng, thương mại, sản xuất, tài chính, công nghệ và dịch vụ logistics kết nối, bổ trợ lẫn nhau.

Trong hệ sinh thái này, cảng Liên Chiểu sẽ tăng cường năng lực kết nối hàng hải quốc tế; các trung tâm logistics tích hợp đa phương thức kết nối đường biển, hàng không, đường sắt, đường bộ và vận tải xuyên biên giới. Khu thương mại tự do Đà Nẵng được định hướng trở thành không gian kinh tế mới, gắn kết sản xuất, thương mại, phân phối và logistics giá trị gia tăng, góp phần tạo thêm nguồn hàng và thúc đẩy nhu cầu dịch vụ logistics hiện đại.

PGS-TS. Hồ Thị Thu Hòa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam đánh giá, Đà Nẵng có tiềm năng trở thành trung tâm logistics miền Trung nhờ vị trí trên trục Bắc - Nam và EWEC, cùng hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế, Bến cảng container Liên Chiểu và Khu thương mại tự do. Dù vậy, thành phố cần xác định rõ nguồn hàng, thị trường mục tiêu và dịch vụ ưu tiên để hạn chế đầu tư chồng lấn và hình thành hệ sinh thái logistics tích hợp.

Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam nhận định, Đà Nẵng cần xây dựng hành lang logistics như một hệ điều hành, có quy tắc, dữ liệu, dịch vụ và KPI chứ không chỉ là dự án hạ tầng. Ở đó có dòng hàng, dự án đầu tư và kết quả kinh doanh có thể đo lường. Năm nhóm hành động ưu tiên Đà Nẵng cần sớm triển khai là lập bản đồ dòng hàng; tối ưu hóa chỉ số chi phí và thời gian; thí điểm hành lang số; thí điểm hành lang xanh; lập liên minh doanh nghiệp - đầu tư.

Tạo đột phá từ năng lực

Theo Hiệp hội Logistics thành phố Đà Nẵng, thực tiễn cho thấy năng lực hạ tầng chưa đồng nghĩa với năng lực kết nối vận tải quốc tế. Nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào các tuyến trung chuyển qua những cảng lớn trong khu vực, dẫn đến thời gian vận chuyển kéo dài, lịch tàu thiếu ổn định và chi phí logistics còn cao.

Dẫn dữ liệu thực tế của một doanh nghiệp logistics ở khu vực miền Trung, Hiệp hội Logistics thành phố cho biết, tuyến hàng đi Port Klang (Malaysia) mất khoảng 6 ngày, không phải chuyển tải, độ ổn định và khả năng lập kế hoạch cao. Trong khi đó, tuyến đi Cape Town (Nam Phi) mất khoảng 47 ngày với hai lần chuyển tải; tuyến đi Malta khoảng 59 ngày, chuyển tải tại Singapore. Điều này cho thấy khoảng cách địa lý chưa phải yếu tố quyết định hiệu quả logistics giữa các thị trường xuất khẩu; sự khác biệt chủ yếu đến từ chất lượng kết nối với mạng lưới vận tải biển quốc tế.

Từ thực tế này, Hiệp hội Logistics thành phố đề xuất chuyển trọng tâm từ phát triển hạ tầng sang phát triển năng lực kết nối vận tải quốc tế. Giá trị đầu tư không chỉ được phản ánh qua quy mô cảng biển, trung tâm logistics hay mạng lưới giao thông, mà còn qua khả năng thu hút các tuyến vận tải quốc tế; mở rộng lựa chọn dịch vụ và cải thiện khả năng tiếp cận các tuyến vận tải quốc tế của doanh nghiệp.

Một vấn đề quan trọng khác là nguồn hàng. Bởi theo Hiệp hội Logistics thành phố, nguồn hàng đủ lớn và ổn định là điều kiện quan trọng để các hãng vận tải quốc tế hình thành và duy trì tuyến trực tiếp. Nguồn hàng của riêng Đà Nẵng hiện nay khó tạo quy mô đủ lớn, do đó cần tổ chức nguồn hàng theo quy mô vùng, phát huy vai trò “Cargo Hub - trung tâm trung chuyển hàng hóa” nhằm tập trung nguồn hàng miền Trung - Tây Nguyên. Các chuyên gia gợi mở, cần tăng cường liên kết giữa Đà Nẵng với thành phố Huế, tỉnh Quảng Ngãi và tỉnh Gia Lai trong quy hoạch logistics, tổ chức nguồn hàng và phát triển mạng lưới vận tải. Khi nguồn hàng được tổ chức ở quy mô vùng, khả năng hình thành các tuyến vận tải quốc tế trực tiếp sẽ được cải thiện; giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế với thời gian vận chuyển ngắn hơn, lịch trình ổn định và chi phí cạnh tranh hơn.

Mắt xích trong chuỗi cung ứng

PGS-TS. Hồ Thị Thu Hòa cho rằng, Đà Nẵng cần chuyển từ đầu tư các công trình riêng lẻ sang phát triển hệ sinh thái logistics tích hợp. Vị trí, quy mô và tiến độ đầu tư các trung tâm cần được xác định trên cơ sở nguồn hàng, nhu cầu thị trường và năng lực của hệ thống cảng biển, sân bay, đường sắt, đường bộ.

Cạnh đó, cần khảo sát cụ thể dòng hàng xuất nhập khẩu, hàng nội địa và hàng trung chuyển, đồng thời phân kỳ đầu tư theo tốc độ tăng trưởng sản lượng và khả năng thu hút doanh nghiệp, thay vì phát triển toàn bộ công suất ngay trong giai đoạn đầu.

Nâng cao hiệu suất cảng cũng phải gắn với logistics hậu phương. Các trung tâm logistics và trung tâm phân phối cần hỗ trợ đưa hàng nhanh khỏi khu vực cảng, giảm thời gian lưu bãi, nâng khả năng quay vòng phương tiện; tổ chức các tuyến vận tải thường xuyên giữa cảng với kho ngoại quan, cảng cạn, trung tâm phân phối và các vùng phát sinh hàng hóa.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thái Bình cho biết, thời gian tới Đà Nẵng sẽ thúc đẩy chuyển đổi số, dữ liệu và công nghệ thông minh trở thành một lớp hạ tầng mới của hệ sinh thái logistics; nâng cao khả năng chia sẻ dữ liệu, theo dõi hàng hóa, tối ưu vận hành và kết nối các chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Trên nền tảng này, Đà Nẵng ưu tiên phát triển logistics hàng không, logistics lạnh, logistics phục vụ thương mại điện tử xuyên biên giới, logistics nông sản và các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng cao. Qua đó, đưa thành phố sớm chuyển mình từ đầu mối logistics của miền Trung thành điểm kết nối trong mạng lưới chuỗi cung ứng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.