Trung Quốc xây dựng kế hoạch cho 5 năm then chốt

Giới quan sát quốc tế nhìn nhận sự kiện này là bước ngoặt quan trọng trong quá trình hoạch định tương lai kinh tế - xã hội của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo China Daily, Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm lần thứ 15 là văn kiện chiến lược vạch ra con đường phát triển trong giai đoạn được gọi là “5 năm then chốt” trước mốc 2035, thời điểm Bắc Kinh đặt mục tiêu “cơ bản hoàn thành hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa”.

Nếu Quy hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021 - 2025) là giai đoạn củng cố nền tảng và kiểm chứng khả năng thích ứng trước Covid-19, thì kế hoạch mới sẽ là bản thiết kế để bước vào quỹ đạo tăng trưởng chất lượng cao, nơi tốc độ không còn là thước đo duy nhất, mà thay vào đó là năng suất, sáng tạo và tự cường.

Bản kế hoạch mới được xây dựng thông qua đánh giá toàn diện các xu thế toàn cầu. Vì thế, thay vì chạy đua với tốc độ, Trung Quốc hướng đến mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ và hiệu quả.

Cụm từ “chất lượng cao” đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong các văn kiện chính sách gần đây và giờ đây nó được định hình rõ hơn qua Kế hoạch 5 năm lần thứ 15: củng cố nền kinh tế thực tế, hiện đại hóa hệ thống công nghiệp, nâng cấp các ngành truyền thống, đồng thời mở rộng các ngành chiến lược tương lai như trí tuệ nhân tạo, năng lượng mới, vật liệu tiên tiến..., theo Global Times.

Cải cách sâu rộng cũng là nhiệm vụ then chốt. Năm 2029, mốc hoàn thành hơn 300 nhiệm vụ cải cách cũng nằm trong quy hoạch mới, cho thấy quyết tâm tiếp tục mở cửa ở tầm cao và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đặt an ninh và phát triển lên vị trí song hành.

Global Times dẫn lời nhà phân tích cấp cao Alexander Brown tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator có trụ sở tại Đức, nhận định Trung Quốc coi khoa học - công nghệ là chìa khóa phát triển kinh tế, sau thành công của xe điện, pin lithium và năng lượng mặt trời. Đằng sau mục tiêu “tự cường” là tư duy chiến lược khi giảm thiểu sự lệ thuộc vào công nghệ phương Tây trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, đồng thời tạo dựng khả năng thích ứng linh hoạt với các cú sốc kinh tế toàn cầu.

Xây dựng khoa học và thực hiện liên tục các kế hoạch 5 năm luôn là phần then chốt trong hệ thống quản trị, thể hiện sức mạnh chính trị to lớn của chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc. Từ bản kế hoạch đầu tiên năm 1953, đến nay hệ thống này trải qua hơn 7 thập niên, tạo nên “xương sống” cho mô hình điều hành kinh tế.

Tân Hoa Xã dẫn số liệu từ Cục Thống kê quốc gia cho thấy, chỉ riêng trong Quy hoạch 5 năm lần thứ 14, Trung Quốc duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình 5,5% trong giai đoạn 2021 - 2024 và đóng góp khoảng 30% vào tăng trưởng toàn cầu. Trong 9 tháng năm 2025, GDP Trung Quốc tăng 5,2%, đạt hơn 101 nghìn tỷ nhân dân tệ (14,24 nghìn tỷ USD), thuộc hàng cao nhất trong số tất cả các nền kinh tế lớn, cho thấy quốc gia này không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn là trụ cột ổn định giữa bức tranh kinh tế nhiều biến động.

Song, Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc (NBS) lưu ý, bên cạnh kết quả tích cực đạt được, kinh tế nước này vẫn đối diện không ít thách thức. Môi trường bên ngoài vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường khi thương mại và tăng trưởng toàn cầu đều chịu sức ép từ căng thẳng địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ và nhu cầu sụt giảm tại các thị trường lớn. Ở trong nước, mâu thuẫn cơ cấu vẫn hiện hữu, một số lĩnh vực sản xuất gặp khó và nhiều doanh nghiệp nhỏ phải vật lộn để duy trì hoạt động.

Trong giai đoạn tới, điều quan trọng là cần mở rộng nhu cầu nội địa, tăng cường chu kỳ kinh tế trong nước và khơi dậy sức sống thị trường, coi đó là giải pháp trọng tâm để củng cố nền tảng tăng trưởng, theo NBS. Mục tiêu không chỉ là kích cầu tạm thời, mà còn hướng đến bồi đắp động lực nội sinh, nâng cao kỳ vọng của doanh nghiệp và người tiêu dùng, qua đó duy trì quỹ đạo phát triển ổn định, lành mạnh.

Giới quan sát quốc tế cho rằng, bài toán nan giải nhất của kinh tế nước này hiện nằm ở nhu cầu tiêu dùng yếu, thị trường bất động sản suy giảm, tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên tăng. Do đó, cân bằng giữa ổn định vĩ mô và khôi phục niềm tin tiêu dùng sẽ là phép thử lớn đối với chính sách điều hành trong giai đoạn chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng chất lượng cao.