Ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số trong trồng trọt

Công nghệ từ nông trại đến bàn ăn

Tại xã Quế Sơn, mô hình trồng ổi lê Đài Loan kết hợp mận An Phước của Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo là minh chứng rõ nét cho việc ứng dụng công nghệ để khắc chế điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Trên vùng đất đồi chai cứng hơn 3ha, anh Trương Văn ARin, Giám đốc Hợp tác xã đã kỳ công thiết lập một hệ thống hạ tầng kỹ thuật bài bản.

Điểm nhấn tại đây nằm ở hệ thống tưới tiêu thông minh được anh Rin áp dụng từ công nghệ Israel. “Chúng tôi sử dụng kỹ thuật tưới nhỏ giọt của Israel nhưng cải tiến việc tưới và hệ thống đường ống để phù hợp với địa hình đồi dốc miền Trung. Hệ thống này cho phép tưới chính xác từng gốc cây, từng lít nước chỉ bằng một nút bấm điều khiển. Nhờ đó, dù trên diện tích lớn, hơn 1.200 cây ổi và 350 cây mận phát triển đồng đều, tiết kiệm tối đa nhân công và chi phí”, anh ARin cho hay.

Không chỉ vậy, thay vì trồng theo mùa vụ truyền thống dễ bị rủi ro thiên tai và áp lực tiêu thụ, hợp tác xã áp dụng kỹ thuật để cây ra hoa, đậu quả rải vụ quanh năm. Quy trình này kết hợp với việc sử dụng chế phẩm sinh học, thay thế thuốc diệt cỏ hóa học giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh vật trong đất, tạo ra sản phẩm có độ giòn, ngọt và an toàn tuyệt đối. Năm vừa qua, hợp tác xã đã thu hoạch 11 tấn ổi và đặt mục tiêu nâng sản lượng lên 50 tấn trong năm 2026.

Nếu Rừng Bảo là điểm sáng về kỹ thuật canh tác, thì Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao 43 Farm (xã Thăng An) lại là hình mẫu về ứng dụng công nghệ cao trong nhà màng và khâu chế biến. Với diện tích 3.500m2, trong đó có 600m2 chuyên canh rau thủy canh, đơn vị này đã thiết lập một quy trình sản xuất hiện đại.

Bà Diệp Thị Thảo Trang, Giám đốc Hợp tác xã cho biết, đơn vị đã áp dụng các giải pháp công nghệ cao để giám sát chặt chẽ môi trường sống của cây trồng. Hệ thống cho phép theo dõi chính xác các chỉ số quan trọng như độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng, nồng độ dinh dưỡng và độ pH. “Nhờ các giải pháp tự động hóa như thiết lập thời gian tưới và thời gian chiếu sáng, chúng tôi có thể chủ động kiểm soát năng suất và giảm thiểu tác động tiêu cực của thời tiết. Đây là cơ sở để 43 Farm tự tin trồng luân canh, gối vụ liên tục các loại rau”, bà Trang chia sẻ.

Đặc biệt, điểm khác biệt lớn nhất của 43 Farm nằm ở khâu chế biến sâu. Thay vì sấy nhiệt thông thường, hợp tác xã đầu tư công nghệ sấy thăng hoa tiên tiến kết hợp với công nghệ nghiền bằng cối đá Granite. Bà Trang nói: “Công nghệ nghiền bằng cối đá Granite có ưu điểm vượt trội là không sinh thêm nhiệt trong quá trình vận hành. Điều này giúp bột rau củ giữ lại được hơn 90% dưỡng chất tự nhiên, bảo toàn trọn vẹn từ vitamin, khoáng chất cho đến các enzyme quan trọng, tạo nên giá trị khác biệt cho sản phẩm”.

Định hướng sắp tới, hợp tác xã tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số xuyên suốt chuỗi giá trị, từ khâu làm đất, tưới tiêu đến sơ chế, đóng gói, bảo quản và vận chuyển, nhằm tối ưu hóa quy trình và nâng cao chất lượng nông sản.

Đẩy mạnh các giải pháp đồng bộ

Theo thống kê, hiện nay, tổng diện tích gieo trồng của thành phố khoảng 152.533ha, với nhiều nhóm cây trồng chủ lực như lúa, bắp, đậu phụng, rau, cây ăn quả, cây dược liệu. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Đà Nẵng (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho hay, thời gian qua, nhiều giải pháp, tiến bộ kỹ thuật mới đã được nông dân áp dụng rộng rãi vào sản xuất với quy mô ngày càng mở rộng. Cụ thể như sử dụng màng phủ ny lon; ứng dụng hệ thống tưới phun mưa, tưới bán tự động; xử lý phụ phẩm trồng trọt để tạo phân bón hữu cơ; chương trình IPM, ICM, SRI…

Bên cạnh đó, nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã và đang được đầu tư, đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương thức sản xuất truyền thống, nổi bật như trồng rau, hoa cây cảnh trong nhà màng, nhà kính có lắp đặt hệ thống tưới thông minh; trồng dưa lưới, cà chua, rau ăn lá ứng dụng IoT để quản lý dinh dưỡng; mô hình Farmstay kết hợp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với du lịch trải nghiệm.

Mặc dù việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hóa và công nghệ hiện đại hiện nay chủ yếu mới triển khai ở mô hình nhỏ và chưa đồng đều giữa các vùng, địa phương nhưng đã đặt nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi từ phương thức sản xuất truyền thống sang phát triển trồng trọt theo hướng hiện đại và bền vững.

Nhằm đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực trồng trọt, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và tính bền vững, thời gian tới ngành nông nghiệp thành phố tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ.

Theo đó, quy hoạch, hình thành các vùng sản xuất tập trung đối với cây trồng chủ lực, quy mô lớn phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng và nhu cầu thị trường tiêu thụ; gắn với xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận sản phẩm theo tiêu chuẩn (VietGAP, hữu cơ...); đồng thời tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Đặc biệt, thành phố đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ thông qua kỹ thuật canh tác sinh thái, tiết kiệm nước, sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh; phát triển giống cây trồng bản địa chất lượng cao, có khả năng kháng sâu bệnh, chịu hạn, chịu mặn; thúc đẩy cơ giới hóa, tự động hóa và sản xuất theo hướng sinh thái, tuần hoàn; từng bước hình thành và phát triển các khu nông nghiệp thông minh, nông nghiệp hữu cơ.

Song song đó, phát triển nền nông nghiệp số từ xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành trồng trọt và bản đồ số nông nghiệp, bao gồm dữ liệu về vùng trồng, thổ nhưỡng, thời tiết, sinh trưởng cây trồng; nghiên cứu, ứng dụng AI, IoT trong giám sát vùng trồng, theo dõi mùa vụ sản xuất và dự báo sinh vật gây hại…