Thành phố Đà Nẵng đã và đang tích cực áp dụng các công nghệ hiện đại trong quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học theo hướng thông minh cũng như phục vụ để tính trữ lượng carbon rừng.
Phục vụ tính trữ lượng carbon rừng
Cách đây 8 năm, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam (cũ) tiên phong ứng dụng thiết bị bay không người lái gắn camera giám sát để phục vụ quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học, trong đó có khả năng phục vụ tính trữ lượng carbon rừng.
ThS. Vũ Văn Thái, đại diện Công ty TNHH Tư vấn và phát triển Đồng Xanh cho biết, đơn vị được đồng hành với tỉnh Quảng Nam (cũ), địa phương đầu tiên trong nước đầu tư kinh phí mua hơn 10 thiết bị bay không người lái gắn camera có cảm biến quang học RGB loại thường và được Chi cục Kiểm lâm sử dụng trên quy mô toàn tỉnh (cũ), giúp cho việc giám sát, theo dõi rừng dễ dàng hơn.
Cụm thiết bị này không chỉ đáp ứng, phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học tốt hơn, mà còn có thể bay tầm thấp để đo, thu thập dữ liệu chiều cao tán cây phục vụ tính trữ lượng carbon rừng…
Năm 2024, UBND huyện Hòa Vang (cũ) cũng bắt đầu mua sắm các thiết bị bay không người lái kèm thiết bị giám sát, theo dõi lâm nghiệp, đất đai… tại các địa bàn miền núi và đã đưa vào sử dụng từ đầu năm 2025.
“Để tính chính xác trữ lượng carbon rừng thì cần gắn cảm biến lidar, nhưng cảm biến này đắt tiền, loại rẻ bình thường thì có giá khoảng 350 triệu đồng, loại tốt có giá hơn 1 tỷ đồng. Trong điều kiện việc mua sắm trang thiết bị công nghệ bằng ngân sách thành phố cho mục đích này còn khó khăn thì trước mắt có thể ứng dụng cảm biến quang học RGB kết hợp với dữ liệu bản đồ nền (mặt đất) càng dày thì việc tính trữ lượng carbon càng tương đối chính xác”, ông Vũ Văn Thái nhìn nhận.
Phó Chi cục Kiểm lâm thành phố Đà Nẵng Hà Phước Phú chia sẻ, cách đây 8 năm, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam (cũ) đã được Công ty TNHH Tư vấn và phát triển Đồng Xanh hỗ trợ xây dựng một hệ thống quản lý, giám sát rừng.
Hiện nay, ngành kiểm lâm thành phố Đà Nẵng mới đã áp dụng nhiều giải pháp công nghệ vào công tác của mình, trong đó có công nghệ Smart (Spatial monitoring and reporting tool - một công cụ số hóa dữ liệu không gian). Tất cả dữ liệu về tuần tra bảo vệ rừng áp dụng công nghệ smart đều được gửi về Chi cục Kiểm lâm thành phố.
Ngành kiểm lâm cũng cài đặt trên hệ thống để tự động tích hợp dữ liệu từ các hạt kiểm lâm để đồng bộ về mặt dữ liệu thay vì quản lý bằng cách gửi số liệu qua thư điện tử, tin nhắn như trước đây.
Đồng thời, cập nhật được bản đồ nền, hiện trạng rừng của thành phố Đà Nẵng lên phần mềm theo dõi diễn biến rừng của Cục Kiểm lâm (FRMS), trong đó có trích riêng phần cảnh báo cháy rừng, cảnh báo mất rừng trên địa bàn thành phố để gửi các đơn vị, chủ rừng theo dõi, xác minh nhằm biết và nắm bắt sớm.
Cùng với đó, lập ranh giới quản lý, bảo vệ rừng cấp xã, cấp chủ rừng (không còn cấp huyện) trên địa bàn thành phố và xây dựng bộ dữ liệu áp dụng smart mới theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Chi cục Kiểm lâm thành phố cũng đề xuất triển khai xây dựng hệ thống quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng thông minh, trong đó có 16 trụ lắp camera cảnh báo cháy rừng, mất rừng và hỗ trợ xây dựng thành phố thông minh.
Tạo cơ sở dữ liệu phục vụ xây dựng chính sách
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vũ Bích Hậu cho rằng, hiện đã có quy định về giám sát đa dạng sinh học theo định kỳ. Tuy nhiên, thành phố cũng đang cần sự hỗ trợ của các nhà khoa học về cách thức ứng dụng khoa học công nghệ giám sát đa dạng sinh học, nhất là công nghệ mới; đồng thời hỗ trợ tích hợp toàn bộ cơ sở dữ liệu cũng như xây dựng được bộ công cụ về giám sát này.
Qua đó không chỉ phục vụ cho công việc quản lý nhà nước, xây dựng các chính sách của các cơ quan chức năng mà người dân, cộng đồng cũng có thể tham gia giám sát được.
Bên cạnh đó, quan tâm đánh giá các tác động của sinh vật ngoại lai và thủy sinh vật ngoại lai đối với đa dạng sinh học cũng như việc phát triển kinh tế - xã hội của thành phố… Việc ứng dụng công nghệ hiện nay sẽ tạo được dữ liệu để làm nền tảng vững chắc cho việc đưa ra những quyết định trong tương lai.
Theo PGS-TS. Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, công tác bảo tồn đa dạng sinh học đang bước vào giai đoạn mới với công nghệ và dữ liệu trở thành công cụ, nguồn lực cốt lõi.
Những năm gần đây, nhiều công nghệ tiên tiến đã được đưa vào áp dụng như smart, bẫy ảnh, thiết bị bay không người lái (drone) và cảm biến IoT, viễn thám (GIS), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data)… Tuy nhiên, phạm vi và chiều sâu của việc ứng dụng công nghệ hiện nay còn chưa đồng bộ, dữ liệu còn phân tán, cơ chế phối hợp liên ngành chưa thực sự hiệu quả…
Do đó, bên cạnh áp dụng các công nghệ vào quản lý bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học, cần có sự kết nối dữ liệu, nhân lực và trách nhiệm của nhiều bên liên quan.
“Khi thông tin, dữ liệu được thu thập, xử lý và chia sẻ kịp thời để các bên liên quan ra quyết định chính xác hơn, kịp thời, nhanh hơn. Áp dụng công nghệ sẽ thúc đẩy từ việc giám sát thủ công sang giám sát thông minh; sử dụng công nghệ số để tự động hóa phân tích, dự báo xu thế biến động đến hệ sinh thái…, là hướng đi tất yếu của quản trị hiện đại”, PGS-TS. Võ Văn Minh nói.
