Ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Nhiều ứng dụng

Một ứng dụng năng lượng nguyên tử khá phổ biến trên địa bàn thành phố Đà Nẵng là ứng dụng bức xạ, đồng vị phóng xạ trong công tác khám chữa bệnh với nhiều kỹ thuật tiên tiến của y học hạt nhân, ung bướu, xạ trị...

Chẳng hạn, Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng đã sử dụng các thiết bị bức xạ như: hệ thống máy X-quang, chụp cắt lớp vi tính trong chẩn đoán bệnh tại Khoa Chẩn đoán hình ảnh; sử dụng chất phóng xạ trong chẩn đoán và điều trị bệnh tại Khoa Y học hạt nhân; sử dụng nguồn xạ trị áp sát, máy gia tốc tuyến tính tại Khoa Kỹ thuật phóng xạ...

Năng lượng nguyên tử cũng được ứng dụng để tạo giống dược liệu, nông nghiệp, nguyên liệu sản xuất thực phẩm...

Tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, PGS-TS. Trịnh Đăng Mậu, Trưởng Khoa Sinh, nông nghiệp và môi trường cùng các cộng sự đã triển khai các đề tài nghiên cứu xây dựng mô hình nuôi vi tảo Spirulina phù hợp với điều kiện khí hậu Đà Nẵng và tạo sản phẩm từ sinh khối, chuyển giao công nghệ, đưa sản phẩm ra thị trường...

PGS-TS. Trịnh Đăng Mậu cho rằng, nhóm nghiên cứu đã chọn lọc và thuần hóa giống, nên giống tảo có thể thích nghi tốt. Tiếp đó, nhóm đã nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ và mô hình nuôi trồng, sản xuất tảo; trong đó tập trung vào công thức dinh dưỡng, tối ưu hóa điều kiện sinh thái, ứng dụng thiết bị sản xuất tự động hóa và kiểm soát quy trình, chất lượng.

TS. Cao Văn Chung, đại diện Trung tâm Nghiên cứu và triển khai công nghệ bức xạ (Sở Khoa học và Công nghệ) cho rằng, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng đang rất năng động, một điểm sáng về nghiên cứu và ứng dụng năng lượng nguyên tử, nhất là tạo đột biến bằng bức xạ trên một số cây trồng (vi tảo, giống lúa...) bên cạnh đào tạo chuyên ngành kỹ thuật hạt nhân.

Một số cơ sở khác trên địa bàn thành phố có hoạt động khảo sát, ứng dụng năng lượng nguyên tử trong lĩnh vực nông nghiệp như: đột biến bằng bức xạ, ứng dụng chế phẩm bức xạ trên một số cây trồng...

Bên cạnh đó, có hơn 5 doanh nghiệp công nghiệp ứng dụng kỹ thuật, thiết bị chủ yếu được nhập từ nước ngoài về để chụp vi mạch, chip xử lý. Cùng với đó, có đến 70 công ty thủy sản ứng dụng năng lượng nguyên tử vào bảo quản sản phẩm, trong đó có 3 công ty thủy sản lớn ứng dụng chiếu xạ...

“Tại Đà Nẵng, ứng dụng năng lượng nguyên tử trong lĩnh vực y tế chiếm đa số về nhân lực và thiết bị. Đồng thời, đã xuất hiện một số ứng dụng năng lượng nguyên tử trong soi chiếu chip, vi mạch, cáp..., biện pháp này rất quan trọng đối với việc sản xuất chip. Nhìn chung, việc ứng dụng năng lượng nguyên tử trên địa bàn thành phố đã được triển khai trên các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công nghiệp, môi trường... Sắp tới, thành phố cần phát triển, thúc đẩy ứng dụng năng lượng nguyên tử có định hướng, chương trình, lộ trình cụ thể để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả”, TS. Cao Văn Chung nói.

Tiềm năng rất lớn

Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố đang xây dựng chương trình ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2026 - 2030 nhằm đẩy mạnh, mở rộng ứng dụng năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, môi trường, y tế...

Theo đó, trong lĩnh vực y tế và môi trường, thành phố sẽ kiểm soát và quản lý hoạt động phóng xạ tại khu điều trị y học hạt nhân của các bệnh viện có ứng dụng; đề xuất giải pháp kỹ thuật đảm bảo an toàn bức xạ trong khu vực...

Trong lĩnh vực công nghiệp, nghiên cứu thiết kế mô hình máy chiếu xạ tia X phục vụ nhu cầu chiếu xạ liều thấp; thiết kế, chế tạo hệ thiết bị soi chiếu tia X có độ phân giải cao, kết hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo để kiểm tra chất lượng bo mạch điện tử...

Trong lĩnh vực nông nghiệp, thành phố ứng dụng kỹ thuật hạt nhân và trí tuệ nhân tạo trong xác thực nguồn gốc địa lý và phân biệt phương thức canh tác sâm Ngọc Linh; nghiên cứu chọn tạo giống lúa chịu mặn mới bằng phương pháp gây đột biến bằng chiếu xạ...

Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Lê Thị Thục, thời gian qua, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các chuyên gia đã đánh giá hiện trạng ứng dụng năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, y tế, môi trường và nhu cầu triển khai ứng dụng trên địa bàn thành phố. Sở đang xây dựng chương trình ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2026 -2030 nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Trong chương trình có các danh mục nhiệm vụ cụ thể, khả thi để thực hiện hiệu quả trong thời gian đến.

“Tiềm năng ứng dụng năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công nghiệp, môi trường là rất lớn và mang lại những tác động to lớn đến đời sống, kinh tế - xã hội. Việc có một chương trình ứng dụng năng lượng bài bản và sự đầu tư thích đáng sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho thành phố”, bà Lê Thị Thục nói.