Gửi bình luận
Hiện tượng nóng lên được dự báo có cường độ mạnh và phát triển rất mạnh, đạt cực đại trong năm 2026. Thế nhưng, mùa mưa bão năm nay cũng có khả năng xuất hiện bão mạnh; mưa lớn cực đoan, dị thường gây lũ quét, sạt lở đất, ngập úng cục bộ…
Trước dự báo nói trên, Đà Nẵng cần tiếp tục thúc đẩy sự thay đổi trong cách tiếp cận và triển khai giải pháp ứng phó với các loại hình thiên tai do mưa lớn gây ra.
Những năm gần đây, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng xuất hiện nhiều đợt mưa cực đoan, dị thường.
Theo TS Lê Hùng, giảng viên Khoa Xây dựng công trình thủy, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), qua số liệu quan trắc tại Trạm khí tượng Đà Nẵng (Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ, đường Trưng Nữ Vương, phường Hòa Cường) trong giai đoạn từ năm 2013-2025, có 7 trận mưa với cường độ vượt ngưỡng 80mm/giờ, cao hơn đáng kể so với giai đoạn 1979 - 2012 và vượt ngưỡng thiết kế chống ngập nước ở đô thị (tần suất 20%). Diễn biến này cho thấy xu thế gia tăng các hiện tượng mưa cực đoan tại khu vực trung tâm thành phố, phản ánh tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đối với chế độ thủy văn khu vực.
Bên cạnh đó, đợt mưa lớn xảy ra từ ngày 26 đến 31/10/2025 với tổng lượng mưa trên diện rộng vượt nhiều trận lũ lịch sử trước đây trên lưu vực Vu Gia - Thu Bồn, thậm chí, tổng lượng mưa tại một số nơi cao hơn đợt mưa gây lũ lịch sử xảy ra vào năm 1999, nhất là tại các trạm khí tượng và thủy văn Nông Sơn (1.084/1.003mm), Trà My (1.256/974mm), Phước Sơn 995,2/856,1mm)… Với tổng lượng mưa như vậy đã làm gia tăng đáng kể quy mô và mức độ ngập lụt tại vùng hạ lưu, cũng như cho thấy xu hướng gia tăng của các hiện tượng khí hậu cực đoan.
Hiện nay, nhờ hệ thống trạm đo mưa chuyên dùng ngày càng phủ rộng với 82 trạm trên địa bàn thành phố và được cập nhật tự động, liên tục trên website https://vrain.vn hoặc ứng dụng VRain trên điện thoại thông minh, người dân thành phố đã chủ động nắm bắt dữ liệu lượng mưa để chủ động ứng phó.
Bên cạnh đó, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng còn có 56 tháp ngập nước trong đô thị và khu dân cư, 23 tháp báo lũ tại các khu dân cư ven sông, 8 trạm đo mực nước sông, 5 trạm đo mực nước hồ, 1 trạm phát thanh thông tin lượng mưa vượt ngưỡng và cảnh báo nguy cơ xảy ra sạt lở đất, lũ quét.
Các trạm quan trắc thiên tai nói trên đang tạo ra sự thay đổi trong cách thức ra quyết định, chủ động triển khai ứng phó với các loại hình thiên tai do mưa lớn gây ra theo hướng dựa trên dữ liệu.
Một tình huống đã từng xảy ra năm 2020, nhưng diễn ra dồn dập hơn, cường độ lớn hơn trong đợt mưa lớn gây lũ lịch sử xảy ra từ ngày 26 đến 31/10/2025 là có nhiều trận mưa lớn kéo dài xảy ra chỉ trong 1 tuần, từ đó xảy ra nhiều trận lũ trong một đợt.
Tuy nhiên, quy trình vận hành liên hồ chứa (hồ thủy điện) trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn đang áp dụng lại được ban hành từ cuối năm 2019 chủ yếu quy định vận hành cắt, giảm lũ cho 1 trận lũ. Mặt khác, quy trình có đề cập tình huống bất thường nhưng không quy định cụ thể mức độ dẫn đến thành phố khó áp dụng. Vấn đề đặt ra là trước những diễn biến ngày càng cực đoan, dị thường của mưa lớn, các đơn vị, địa phương cần chủ động nắm bắt, xác định tình huống bất thường để chủ động triển khai hành động sớm, ứng phó kịp thời.
Kiến trúc sư (KTS) Hoàng Việt Hùng (phường Sơn Trà) cho rằng, hiện nay, người dân đã tiếp cận, sử dụng nhiều ứng dụng dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai thông qua điện thoại thông minh.
Các mô hình dự báo này do các doanh nghiệp phát triển dựa trên công cụ và dữ liệu của các cơ quan dự báo thời tiết, thiên tai uy tín của quốc tế, vì vậy cần được tham khảo và áp dụng để triển khai hành động sớm. Các mô hình dự báo này còn dự báo những giờ xảy ra mưa lớn rất cụ thể trước từ 3-10 ngày, nên cần tham khảo sớm để vận hành hạ thấp mực nước các hồ thủy điện cũng như có phương án vận hành điều tiết cắt, giảm lũ cho hạ du phù hợp, nhất là đối với diễn biến mưa, lũ được dự báo xảy ra bất thường.
Bên cạnh đó, đối với các khu vực đô thị, khu dân cư, với mưa cực đoan thì lượng nước thoát xuống cống rất hạn chế, nhất là khi có mực nước lũ hoặc thủy triều dâng cao. Vì vậy, cần dự kiến, bố trí trước các tuyến thoát nước nhanh trên bề mặt, kể cả đường giao thông và tháo, mở các bức tường, vách ngăn, tấm che… để nước thoát nhanh và giảm ngập.
“Tôi đồng tình với giải pháp xây dựng “thành phố bọt biển” trước xu hướng mưa cực đoan, dị thường, nhưng giải pháp này chỉ thực hiện đối với những khu đô thị, khu dân cư được xây dựng mới, còn những khu vực cũ thì rất khó cải tạo để áp dụng. Vậy nên để giảm ngập nước cục bộ trong đô thị, khu dân cư hiện hữu thì cần có thêm giải pháp thoát nước nhanh trên bề mặt”, KTS Hoàng Việt Hùng đề nghị.
TS Lê Hùng cho rằng, thành phố cần chuyển từ tư duy chống ngập nước cục bộ sang tiếp cận thích ứng trên quy mô toàn lưu vực với trọng tâm là phân vùng rủi ro, bảo vệ hành lang thoát lũ, kiểm soát cao độ nền và tích hợp hạ tầng thoát nước thông minh nhằm nâng cao khả năng chống chịu và hướng tới phát triển đô thị bền vững.
Đồng thời cần chuyển từ tư duy chống lũ sang quản lý rủi ro lũ với trọng tâm là xây dựng bản đồ rủi ro và các kịch bản ngập lụt theo nhiều cấp độ, làm cơ sở phân vùng nguy cơ, tổ chức sơ tán và kiểm soát phát triển tại những khu vực ngập sâu.
Cùng với đó, cần thúc đẩy các giải pháp hạ tầng thích ứng như không gian trữ nước, công viên ngập nước và các công trình nâng nền được tính toán trên quy mô toàn lưu vực. Song song, việc xây dựng hệ thống giám sát, cảnh báo và vận hành điều tiết lũ theo thời gian thực trên nền tảng WebGIS là yêu cầu cấp thiết.