Gửi bình luận
ĐNCT - Đó là “Một vầng trăng tỏ/ Treo trên đỉnh trời” trong Vầng trăng cổ tích, bài hát thiếu nhi nổi tiếng của ông.
Tháng 12/2025, tôi và nhà thơ Phạm Ngọc Dũ đến thăm nhạc sĩ Phạm Đăng Khương tại căn nhà trên đường Huỳnh Văn Bánh (Thành phố Hồ Chí Minh). Sau cơn thập tử nhất sinh, ông vẫn lạc quan và cùng chúng tôi hát chay ca khúc Vầng trăng cổ tích cùng tiếng vỗ tay chầm chậm.
Bài hát đã nối lại ký ức về hoàn cảnh ra đời của một tác phẩm đánh dấu tên tuổi Phạm Đăng Khương trong nền âm nhạc.
Ông kể: “Năm 1979, tôi là sinh viên khoa Toán (Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh). Lúc đó cũng biết đàn hát chút đỉnh và mê sáng tác. Một hôm đạp xe trên đường Lý Thái Tổ, quận 10, tôi mua một tập thơ thiếu nhi ở sạp báo bên lề đường.
Về ký túc xá Eden Rock, số 24 Đồng Khởi, quận 1, điện cúp tối thui. Tôi ở lầu 7 và hay ra lan can ngắm trăng. Hồi xưa, trăng rất sáng. Mùa trăng sáng, nhìn trăng lại nhớ quê và tuổi thơ ngày xưa”.
Tác giả Con đường đến trường kể tiếp, tình cờ đọc được bài thơ Vầng trăng cổ tích (Đỗ Trung Quân). Thấy có nhạc “chạy” trong đầu, ông lấy guitar ra dò nốt và tìm giai điệu. Sau một lúc tay chạy trên phím đàn thì những nốt nhạc của Vầng trăng cổ tích được ghi ra giấy.
“Viết xong xuôi, tôi đem ca khúc gửi về Đài Tiếng nói Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (VOH). Mấy tháng trời vẫn im ru, tôi cũng không hy vọng gì.
Nhưng tình cờ một bữa đạp xe lóc cóc đi ngang qua đường Nguyễn Đình Chiểu, tôi nghe phía trong vọng ra âm hưởng gì quen quen. Dừng xe lại nghe kỹ một chặp tôi mới biết đó là ca khúc của mình. Nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu (tác giả ca khúc Cho con) đang tập cho bé Đạt Thịnh hát”.
Ông mừng quýnh lên. Vì ca khúc gửi đi tưởng đâu đã… chìm nghỉm, nay lại được thu âm để phát trên đài.
May mắn lại mỉm cười lần nữa, khi nhạc sĩ Nguyễn Nam chọn bài Vầng trăng cổ tích để thu hình, cũng với giọng ca Đạt Thịnh. Ca khúc với giai điệu vui tươi, nhí nhảnh tiếp tục được đón nhận nồng nhiệt. Không chỉ thế, ca khúc còn nổi tiếng hơn nữa ở thập niên 2000, khi bé Xuân Mai ra mắt album Con cò bé bé (vol 8) và hát ca khúc này trên sân khấu.
Lớp lớp thời gian lặng lẽ bong ra khỏi thế kỷ, ca khúc đã ra đời gần 50 năm. Cứ mỗi dịp Trung thu, ca khúc ấy lại vang lên với giai điệu vui tươi, nhí nhảnh với những câu hỏi: “Bà ơi, chú Cuội có nhớ nhà không, sao như cháu thấy, sao như cháu thấy chú đang xuống trần!/ Nghìn năm rồi nhỉ, bên gốc cây đa, Cuội ơi em hỏi: Trăng non hay già?”.
Ca khúc đã ghi sâu vào tâm trí của hàng triệu trẻ em Việt Nam và cả người lớn. Sau này, Vầng trăng cổ tích được đưa vào sách giáo khoa Âm nhạc lớp 4 (Chương trình Giáo dục phổ thông 2006).
Giai điệu của Vầng trăng cổ tích liên tục xuất hiện trong các chương trình ca nhạc thiếu nhi, trong các cuộc thi, với nhiều bản phối và nhiều ca sĩ thể hiện, trở thành một bài “nhạc hiệu” của mùa Trung thu.
“Ca khúc nổi tiếng vượt sự mong đợi của tôi. Vì ngày ấy, tôi chưa được học nhạc bài bản, nhưng bài hát được sử dụng và phát liên tục trên các đài, các chương trình ca nhạc thiếu nhi. Đối với một người nhạc sĩ, ca khúc của mình được công chúc đón nhận, yêu mến, thì đó là một điều hạnh phúc mà không phải ai cũng có được.
Ca khúc ấy cũng mang nhiều kỷ niệm. Vì quê tôi ở Nghĩa Hành (Quảng Ngãi), vùng quê ngày ấy nghèo khó, không có điện, chỉ có ánh trăng mà thôi. Nên ca khúc này thành công là nhờ một phần ký ức ấy. Và tôi cũng hàm ơn nhà thơ Đỗ Trung Quân đã có một bài thơ như một gợi ý về lời ca cho tôi”, nhạc sĩ Phạm Đăng Khương bộc bạch.
Là một nhạc sĩ có hơn 300 ca khúc thiếu nhi, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho rằng đây là một ca khúc ấn tượng trong âm nhạc thiếu nhi.
“Vầng trăng cổ tích là một nhạc phẩm kinh điển của nhạc sĩ Phạm Đăng Khương, gần như không một trẻ em Việt Nam nào không biết. Đặc biệt là ca khúc không có những chiếc lồng đèn rực rỡ hay tiếng trống lân rộn rã, bài hát thiên về hình ảnh của quê hương yên bình với đêm trăng sáng, sự đoàn viên trong Tết Trung thu (câu hát: “Bà ơi, chú Cuội có nhớ nhà không?"). Nhạc sĩ Phạm Đăng Khương đã có một lối đi khác”.
“Vầng trăng” ấy đã trở thành vầng trăng tuổi thơ của nhiều thế hệ, làm cho tâm hồn họ trở nên phong phú. Và trong cuộc nói chuyện hôm ấy, Vầng trăng cổ tích đã làm bừng sáng tâm hồn của một người nhạc sĩ đầy nghị lực.