Vun đắp những nền tảng bền vững

Ở tuổi 40, tuổi già thường vẫn được xem là câu chuyện của tương lai. Công việc, gia đình cùng những mối bận tâm trước mắt khiến không ít người tạm gác lại những dự định cho chặng đời về sau.

PGS-TS. Nguyễn Thị Hằng Phương, giảng viên Khoa Tâm lý - Giáo dục - Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), gợi mở: Cần nghĩ về tuổi già để nhận ra những gì phải vun đắp ngay từ hôm nay. Nghĩ về mối quan hệ với con cái khi mình lớn tuổi có thể làm thay đổi cách nuôi dạy con; hình dung một ngày rời khỏi công việc giúp mỗi người nhìn lại những mối quan hệ cần gìn giữ lâu dài… Việc hình dung về tuổi già chính là giúp cho cuộc đời của mình tại thời điểm hiện tại trở nên chất lượng và hiệu quả hơn.

Từ góc độ dân số, bác sĩ Lê Thị Minh Hiền, công tác tại Chi cục Dân số thành phố cho rằng, tuổi già khỏe mạnh, chủ động là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài. Quá trình ấy không đợi đến tuổi 60 mới bắt đầu, mà cần được chuẩn bị từ những năm còn trong độ tuổi lao động. Trong đó, tiền bạc chỉ là một phần.

Bác sĩ Lê Thị Minh Hiền đề cập 4 “nguồn vốn” cần được vun đắp, gồm: sức khỏe, tài chính, tri thức, các mối quan hệ xã hội. Sức khỏe giúp duy trì khả năng tự chủ; tài chính giảm sự phụ thuộc; tri thức giúp thích ứng với những thay đổi; các mối quan hệ là nền tảng cho đời sống tinh thần khi tuổi cao. “Những nguồn vốn ấy không thể hình thành trong ngày một ngày hai mà chúng ta phải vun vén ngay từ bây giờ”, bác sĩ Hiền nói.

Khi được hỏi về 4 “nguồn vốn” chuẩn bị cho tuổi già nói trên, PGS-TS. Nguyễn Thị Hằng Phương dành nhiều sự quan tâm cho đời sống tinh thần và những kết nối xã hội. Bởi khi công việc không còn là trung tâm, con cái đã có cuộc sống riêng và các mối quan hệ dần thu hẹp, cảm giác mất đi vai trò có thể xuất hiện, kể cả ở người vẫn bảo đảm về sức khỏe và tài chính. Vì vậy, chuẩn bị cho tuổi già còn cần nuôi dưỡng niềm tin vào giá trị của bản thân.

PGS-TS. Nguyễn Thị Hằng Phương cho rằng, nghỉ hưu có thể khép lại một công việc nhưng không làm mất đi tay nghề, kinh nghiệm và hiểu biết đã được bồi đắp qua nhiều năm. Mỗi người, bằng những gì mình có, vẫn có thể giữ vai trò phù hợp trong gia đình và cộng đồng.

Không chỉ duy trì những kỹ năng gắn với nghề nghiệp, mỗi người còn có thể vun đắp những sở thích, năng khiếu riêng. Chụp ảnh, ca hát hay một niềm yêu thích từng tạm gác vì công việc có thể trở thành điểm tựa cho đời sống tinh thần khi nghỉ hưu. Sự cân bằng giữa điều mình làm tốt và điều mình yêu thích giúp mỗi người có thêm những lựa chọn khi vai trò nghề nghiệp thay đổi.

Chuẩn bị cho tuổi già, theo PGS-TS. Nguyễn Thị Hằng Phương, còn là học cách không phụ thuộc hoàn toàn vào con cái. Khi các con đã trưởng thành và có nhịp sống riêng, người cao tuổi vẫn cần một đời sống của mình, với bạn bè, những mối quan hệ xã hội và một môi trường sống phù hợp. Con cái vẫn là điểm tựa tình cảm, nhưng không nhất thiết phải hiện diện thường xuyên để tuổi già có được niềm vui và sự gắn kết.

Già hóa dân số là xu hướng tất yếu, vì vậy sự thích ứng cần được chuẩn bị từ chính sách, gia đình đến mỗi cá nhân. Với mỗi người, đó có thể là những việc gần gũi như giữ lối sống lành mạnh, chủ động chăm sóc sức khỏe, chuẩn bị tài chính, vun đắp các mối quan hệ và duy trì sự gắn kết với cộng đồng. Nhìn từ đó, khoảng cách từ tuổi 40 đến tuổi 60 không chỉ được tính bằng số năm, mà còn là quãng thời gian để mỗi người chuẩn bị cho chặng đời phía trước.