Bước chuyển xây dựng nông thôn mới

Sau hợp nhất, thành phố Đà Nẵng nhanh chóng xác lập những mục tiêu và giải pháp trọng tâm nhằm tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong thực hiện chương trình nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030.

Giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng (cũ) nỗ lực triển khai hiệu quả nhiều phần việc của chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Nhờ vậy, diện mạo nhiều làng quê ngày càng khởi sắc, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân cải thiện đáng kể. Kết quả đạt được là nền tảng để thành phố tiếp tục triển khai hiệu quả cho giai đoạn mới.

Nỗ lực đầu tư

Phát huy thành quả đạt được trong các giai đoạn trước, nhiệm kỳ qua tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng (cũ) tiếp tục ban hành nhiều cơ chế chính sách phù hợp và nỗ lực huy động các kênh vốn hỗ trợ ngành liên quan, chính quyền các cấp thực hiện chương trình nông thôn mới.

Ông Trần Công Lân, Phó Trưởng phòng Hành chính - tổng hợp thuộc Văn phòng điều phối nông thôn mới thành phố Đà Nẵng thông tin, theo số liệu tổng hợp, giai đoạn 2021 - 2025 tỉnh Quảng Nam (cũ) huy động hơn 27.335 tỷ đồng để thực hiện chương trình nông thôn mới. Trong đó, vốn ngân sách nhà nước các cấp gần 7.427 tỷ đồng, vốn tín dụng hơn 19.672 tỷ đồng, vốn từ doanh nghiệp và hợp tác xã hơn 32 tỷ đồng, vốn nhân dân đóng góp quy ra giá trị 204,5 tỷ đồng.

Đối với thành phố Đà Nẵng (cũ), tổng nguồn vốn đầu tư cho chương trình nông thôn mới năm 2021 - 2025 là xấp xỉ 2.802 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách thành phố bố trí hơn 676,7 tỷ đồng, vốn lồng ghép hơn 2.125 tỷ đồng (thành phố không có nguồn vốn ngân sách Trung ương).

Với nguồn kinh phí nêu trên, trong 5 năm qua, tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng (cũ) ưu tiên hỗ trợ chính quyền các cấp đầu tư xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng thiết yếu như giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, hệ thống thủy lợi, nước sinh hoạt, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, thể dục - thể thao, trạm y tế, chợ nông thôn, nâng cấp và cải tạo mạng lưới điện, môi trường… Đồng thời hỗ trợ người dân đầu tư xây dựng các mô hình kinh tế nông - lâm nghiệp và phát triển mạnh ngành nghề nông thôn để nâng cao nguồn thu nhập, từng bước cải thiện cuộc sống.

Thành quả lớn

Ông Nguyễn Xuân Vũ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố nhìn nhận, nhờ sự vào cuộc mạnh mẽ và quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là lòng dân đồng thuận cao, giai đoạn 2021 - 2025 tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng (cũ) tiếp tục gặt hái thành quả lớn trong thực hiện chương trình nông thôn mới.

Tính đến ngày 1/7/2025, thời điểm hai địa phương hợp nhất, thành phố Đà Nẵng (mới) có 144 xã đạt chuẩn nông thôn mới (Quảng Nam có 133 xã, Đà Nẵng (cũ) có 11 xã).

Trong đó, có 55 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao (Quảng Nam có 47 xã, Đà Nẵng (cũ) có 8 xã), 21 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới kiểu mẫu (Quảng Nam có 19 xã, Đà Nẵng (cũ) có 2 xã).

Cạnh đó, toàn thành phố có tổng số 355 thôn đạt chuẩn thôn nông thôn mới kiểu mẫu (Quảng Nam có 333 thôn, Đà Nẵng cũ có 22 thôn), 118 thôn đạt chuẩn thôn nông thôn mới thông minh (Quảng Nam có 115 thôn, Đà Nẵng cũ có 3 thôn), 17 mô hình xã nông thôn mới thông minh (Quảng Nam).

Đặc biệt, trước khi hợp nhất, Quảng Nam có 5 đơn vị cấp huyện (Điện Bàn, Tam Kỳ, Phú Ninh, Duy Xuyên, Tiên Phước) và Đà Nẵng có 1 đơn vị cấp huyện (Hòa Vang) đạt chuẩn hoặc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Tập trung giai đoạn mới

Ông Trần Công Lân cho hay, từ ngày 1/7/2025, thành phố Đà Nẵng còn 70 xã xây dựng mô hình nông thôn mới (không tính phường, đặc khu). Theo hướng dẫn tạm thời của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về cách tính các xã sau sáp nhập thì thành phố Đà Nẵng có 41 xã đạt chuẩn nông thôn mới (trong đó có 6 xã nông thôn mới nâng cao, 3 xã nông thôn mới kiểu mẫu) và 29 xã chưa đạt chuẩn nông thôn mới (trong đó có 25 xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn).

Ngay sau hợp nhất, thành phố Đà Nẵng nhanh chóng xác lập cụ thể mục tiêu và những giải pháp trọng tâm trong thực hiện chương trình nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, phấn đấu đến năm 2030 tỷ lệ xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới đạt 75,7% (53 xã/70 xã), tỷ lệ xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao đạt 45,3% (24 xã/53 xã) và tỷ lệ xã được công nhận đạt chuẩn xã nông thôn mới hiện đại/kiểu mẫu đạt 11,3% (6 xã/53 xã). Có ít nhất 50% số thôn được công nhận thôn nông thôn mới kiểu mẫu, trong đó có ít nhất 10% thôn được công nhận thôn nông thôn mới thông minh.

Về giảm nghèo, tỷ lệ giảm nghèo đa chiều bình quân 0,3-0,4%/năm, riêng xã nghèo 4-5%/năm. Đến cuối năm 2030, tỷ lệ nghèo đa chiều toàn thành phố ước còn 1,1%, trong đó khu vực thành thị ước còn 0,8%, khu vực nông thôn ước còn 2,2%.

Lãnh đạo UBND thành phố Đà Nẵng cho rằng, để thực hiện hoàn thành mục tiêu trên, thời gian tới phải tập trung triển khai đồng bộ và hiệu quả nhiều giải pháp.

Theo đó, ngay từ bây giờ cần quan tâm xây dựng đề án, cơ chế hỗ trợ chương trình nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2035 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trình Thành ủy cho chủ trương và trình HĐND thành phố ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ để tổ chức thực hiện. Đồng thời rà soát, ban hành đồng bộ các văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình; hoàn thiện cơ chế huy động - phân bổ nguồn lực linh hoạt; tăng phân cấp, phân quyền cho cấp xã; khuyến khích hợp tác công - tư, thu hút ODA; cụ thể hóa bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 thuộc thẩm quyền cho phù hợp với địa bàn, nhất là vùng miền núi.

Cạnh đó, định hướng triển khai xây dựng nông thôn mới theo 3 nhóm: xã ven đô, xã đặc biệt khó khăn, miền núi và xã thuộc các địa bàn còn lại. Hướng dẫn xây dựng xã nông thôn mới nâng cao, hiện đại và nông thôn mới kiểu mẫu theo hướng nổi trội, phù hợp điều kiện vùng miền; thực hiện giảm nghèo đa chiều theo tiêu chí mới, phát triển sinh kế bền vững, tránh tái nghèo.

Đặc biệt, huy động tối đa các nguồn lực hợp pháp; ưu tiên đầu tư cho vùng khó khăn; báo cáo HĐND thành phố quyết định phân cấp nguồn thu từ đất cho xã để thực hiện chương trình theo hướng tăng tỷ lệ điều tiết để lại nguồn thu từ khai thác quỹ đất cho xã xây dựng nông thôn mới. Lồng ghép hiệu quả các chương trình, dự án khác. Tăng cường vận động tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước hỗ trợ; khuyến khích địa phương khá hỗ trợ địa phương khó khăn.

Cùng với đó, nghiên cứu, mở rộng cơ chế tín dụng phù hợp để phát triển sản phẩm OCOP, sản xuất nhỏ, du lịch nông thôn, cấp nước sạch, môi trường; vận động tài trợ quốc tế... Đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng, duy trì phong trào “Chung sức xây dựng nông thôn mới” và phong trào “Vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Vấn đề đáng chú ý nữa là, phải giám sát, kiểm tra thường xuyên, công khai, minh bạch; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, sai phạm, lãng phí trong quá trình thực hiện. Triển khai phần mềm số hóa cơ sở dữ liệu phục vụ công tác đánh giá, giám sát, quản lý, điều hành chương trình nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 hiệu quả, kịp thời…

Xây dựng nông thôn mới hiện đại, toàn diện và bền vững

Quan điểm của chính quyền thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn mới 2026 - 2030 là tiếp tục đẩy mạnh triển khai xây dựng nông thôn mới hướng đến hiện đại, toàn diện và bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển xanh, tuần hoàn.

Thúc đẩy kinh tế nông thôn theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; nâng cao thu nhập, chất lượng sống và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu của người dân nông thôn, từng bước tiệm cận mức sống đô thị.

Xây dựng nông thôn xanh, sạch, đẹp, an toàn, đậm bản sắc văn hóa; bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo đa chiều và bao trùm; giữ vững quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội; hình thành cộng đồng nông thôn văn minh, nhân văn, gắn kết và hạnh phúc. Kiên trì, kiên định để thực hiện bằng được mục tiêu xây dựng “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh” và “giảm nghèo toàn diện, bao trùm và bền vững”.